ਅਪਮਰ੍ਦਸ਼੍ਚ ਸਤਤਂ ਗਜੈਰ੍ਵਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਦੇਹਿਭਿਃ ੪੨.
ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਲੋਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੋਂਦ-ਮਚਾਈ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਦੁष੍ਟਾਨਾਂ ਘਾਤਨਂ ਲੋਕੇ ਪਾਸ਼ੇਨ ਚ ਨਿਬਨ੍ਧਨਮ੍ ੪੨.
ਇੱਥੇ ਮਾੜਿਆਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਹੋਣੀ ਹੈ, ਤੇ ਫਾਹਿਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸ੍ਮਾਜ੍ਜਨ੍ਮਮਰਣਂ ਕੀਟਾਦੀਨਾਂ ਤਥਾਵਿਧਮ੍ ੪੨.
ਕੀੜਿਆਂ ਆਦਿਕ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਤੇ ਮਰਨ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਤृਟ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ੇਨ ਮਹਤਾ ਸਂਤ੍ਰਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਸਦਾ ਮृਗਾਃ ੪੨.
ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਪੀੜਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਾਨਵਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਡਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਤृਟ੍ਛੀਤਾਦਿਦਮਨਂ ਵਧਬਨ੍ਧਨਤਾਡਨਮ੍ ੪੨.
ਭੁੱਖ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਠੰਢ ਆਦਿਕ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼, ਮਾਰਨਾ, ਬੰਨ੍ਹਣਾ ਤੇ ਪੀਟਣਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵੇਣੁਕੁਨ੍ਤਾਦਿਨਿਗਡਮੁਦ੍ਗਰਾਂऽਕੁਸ਼ਤਾਡਨਮ੍ ੪੨.
ਰੱਸੀਆਂ, ਭਾਲਿਆਂ ਆਦਿਕ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਣਾ, ਤੇ ਗਦਿਆਂ, ਅੰਕੁਸ਼ ਆਦਿਕ ਨਾਲ ਮਾਰਨਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਯੂਥਵਿਯੋਗਸ਼੍ਚ ਵਨੇ ਚ ਨਯਨਾਦਿਕਮ੍ ੪੨.
ਆਪਣੇ ਸਮੂਹ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨਾ, ਜੰਗਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਵਣਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਧਰੋਤ੍ਤਰਭਾਵਸ਼੍ਚ ਮਰਣਂ ਰਾष੍ਟ੍ਰਵਿਭ੍ਰਮਃ ੪੨.
ਉੱਚ-ਨੀਵਾਂ ਹੋਣਾ, ਮੌਤ ਆਉਣਾ, ਤੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਉਲਝਣ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਨਿਤ੍ਯਤਾ ਪ੍ਰਭਾਵਾਣਾਮੁਚ੍ਛ੍ਰਯਾਣਾਂ ਚ ਪਾਤਨਮ੍ ੪੨.
ਤਾਕਤਾਂ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਤੇ ਉੱਚੇ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏਆਂ ਦਾ ਡਿੱਗ ਪੈਣਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨਿਰਯਾਦਿਮਨੁष੍ਯਾਂਤਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਯਜੇਦ੍ਬੁਧਃ ੪੨.
ਨਰਕ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਜੀਵਨ ਤੱਕ—ਇਸ ਲਈ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਸਭ ਛੱਡ ਦੇਵੇ।
ਤਦ੍ਵਤ੍ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਲੋਕੇ ਦੁਃਖਂ ਦੁਃਖੇਨ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ ੪੨.
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਾਰਾ ਦੁੱਖ ਵੀ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਹੀ ਮੁੱਕਦਾ ਹੈ।
ਦੁਃਖੈਰਾਕੁਲਿਤਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਨਿਰ੍ਵੇਦਂ ਪਰਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ੪੨.
ਜਦੋਂ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਵੈਰਾਗੀਤਾ ਆ ਜਾਵੇ।
ਜ੍ਞਾਨੇਨ ਤਂ ਪਰਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੁਂ ਮੁਕ੍ਤਿਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ੪੨.
ਜਦੋਂ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਿਚ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਰਾਜਹਂਸੋ ਯਥਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਃ ਕਾਕਾਮੇਧ੍ਯਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਕਃ ੪੨.
ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਹੰਸ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਤੇ ਕਾਂਆਂ ਵਲੋਂ ਦੱਸਿਆ ਮੈਲ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ,
ਅਵਿਦ੍ਯਾਯਨਮਤ੍ਯੁਗ੍ਰਂ ਨਾਨਾਕਰ੍ਮਾਤਿਸ਼ਾਖਿਨਮ੍ ੪੨.
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਗਿਆਨਤਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਕਈਆਂ ਕਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਹਨ।
ਮੋਹਾਂਧਕਾਰਤਿਮਿਰਂ ਲੋਭਵ੍ਯਾਲਸਰੀਸृਪਮ੍ ੪੨.
ਇਹ ਮੋਹ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਲਾਲਚ ਦੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਲਾ ਜੰਗਲ ਹੈ।
ਤਦਤੀਤ੍ਯ ਮਹਾਦੁਰ੍ਗਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੋऽਸ੍ਮਿ ਮਹਦ੍ਵਨਮ੍ ੪੨.
ਉਸ ਵੱਡੇ ਕਿਲੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਨ ਚ ਬਿਭ੍ਯਤਿ ਕੇषਾਂਚਿਨ੍ਨਾਸ੍ਯ ਬਿਭ੍ਯਤਿ ਕੇਚਨ॥ ੪੨.
ਤੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਉਸ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਉਸ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਵਨੇ ਸਪ੍ਤਮਹਾਦ੍ਰੁਮਾਸ੍ਤੁ ਸਪ੍ਤੈਵ ਨਦ੍ਯਸ਼੍ਚ ਫਲਾਨਿ ਸਪ੍ਤ ੪੨.
ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤ ਹਨ, ਸੱਤ ਦਰਿਆ ਹਨ ਅਤੇ ਸੱਤ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਹਨ।
ਪਂਚਵਰ੍ਣਾਨਿ ਦਿਵ੍ਯਾਨਿ ਚਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣਾਨਿ ਕਾਨਿਚਿਤ੍ ੪੨.
ਉਥੇ ਪੰਜ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਅਸਲ ਰੂਹਾਂ ਹਨ, ਕੁਝ ਚਾਰ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਵੀ ਹਨ।
ਸृਜਂਤਃ ਪਾਦਪਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵ੍ਯਾਪ੍ਯ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਤਦ੍ਵਨਮ੍॥ ੪੨.
ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਰੱਖਤ ਫੈਲ ਕੇ, ਨਵੇਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਖੜੇ ਹਨ।
ਸਪ੍ਤ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਸਂਤਿ ਸਤ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਵਾਙ੍ਮੁਖ੍ਯੋ ਭਾਨੁਮਤੋ ਭਵਂਤਿ ੪੨.
ਉਥੇ ਸੱਤ ਔਰਤਾਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਸੱਚੀਆਂ ਤੇ ਚੰਗੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਭਾਨੁਮਤ ਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਪ੍ਤੈਵ ਗਿਰਯਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਧृਤਂ ਯੈਰ੍ਭੁਵਨਤ੍ਰਯਮ੍ ੪੨.
ਉਥੇ ਸੱਤ ਪਹਾੜ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਥਾਮਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤੇਜਸ਼੍ਚਾਭਯਦਾਨਤ੍ਵਮਦ੍ਰੋਹਃ ਕੌਸ਼ਲਂ ਤਥਾ ੪੨.
ਉਥੇ ਤੇਜ, ਨਿਡਰਤਾ ਦੇਣ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਗਿਰਯੋ ਜ੍ਞੇਯਾਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਵਿਦ੍ਯਾਵਨੇ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ੪੨.
ਇਹ ਪਹਾੜ ਉਸ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਸਮਝੋ।
ਨਿਰ੍ਮਮਤ੍ਵਂ ਤਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਸਨ੍ਤੋषਃ ਸਪ੍ਤਮੋ ਹ੍ਰਦਃ ੪੨.
ਉਥੇ ਮਲਕੀਅਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਣਾ, ਤਪੱਸਿਆ, ਸੰਤੋਖ ਅਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਝੀਲ ਹੈ।
ਪੁष੍ਪਾਦਿਪੂਜਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਤृਤੀਯਾ ਚ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ੪੨.
ਫੁੱਲਾਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਦੂਜੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਨੀ ਹੈ।
षष੍ਠੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਕਤਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਸਪ੍ਤਮੀ ਸਿਦ੍ਧਿਰੇਵ ਚ ੪੨.
ਛੇਵੀਂ ਇਕ ਰੂਪਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਤਵੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਧਰ੍ਮੋ ਯਮਸ਼੍ਚਾਗ੍ਨਿਰਿਂਦ੍ਰੋ ਵਰੁਣ ਏਵ ਚ॥ ੪੨.
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਧਰਮ, ਯਮ, ਅੱਗ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ।
ਧਨਦਸ਼੍ਚ ਧ੍ਰੁਵਾਦੀਨਾਂ ਸਪ੍ਤਕਾਨਰ੍ਚਯਂਤ੍ਯਮੀ ੪੨.
ਅਤੇ ਧਨਦਾ ਵੀ; ਇਹ ਸੱਤ ਧ੍ਰੁਵ ਆਦਿਕ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।