ਨਾਸ੍ਤਿ ਮृਤ੍ਯੁਸਮਸ੍ਰਾਸਃ ਸਰ੍ਵੇषਾਮਪਿ ਦੇਹਿਨਾਮ੍ ੪੨.
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਮੌਤ ਵਰਗਾ ਡਰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਆਬਦ੍ਧਾਨਿ ਸ੍ਨੇਹਪਾਸ਼ੈਰ੍ਮृਤ੍ਯੁਃ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਕृਂਤਤਿ ੪੨.
ਮੌਤ ਪਿਆਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਕੱਟ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਜਨਾਃ ਸ਼ਤਾਯੁषਃ ਪਂਚਭਵਂਤਿ ਨ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵਾ ੪੨.
ਲੋਕ ਸੌ ਸਾਲ ਜੀ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪੰਜ ਹੀ ਉਸ ਉਮਰ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੇ।
ਪਰਮਾਯੁਃ ਸ੍ਥਿਤਾ षष੍ਟਿਸ੍ਤਦਪ੍ਯਸ੍ਤਿ ਨ ਨਿष੍ਠਿਤਮ੍ ੪੨.
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਸੱਠ ਸਾਲ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਪੱਕੀ ਨਹੀਂ।
ਤਸ੍ਯਾਰ੍ਧਮਾਯੁषੋ ਰਾਤ੍ਰਿਰ੍ਹਰਤੇ ਮृਤ੍ਯੁਰੂਪਿਣੀ ੪੨.
ਮੌਤ ਰਾਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਉਮਰ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਵਿਂਸ਼ਤਿਰ੍ਯਾਤਿ ਧਰ੍ਮਕਾਮਾਰ੍ਥਵਰ੍ਜਿਤਃ ੪੨.
ਵੀਹ ਸਾਲ ਧਰਮ, ਇੱਛਾ ਜਾਂ ਧਨ ਦੀ ਚਾਹਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਹ੍ਰਿਯਤੇਰ੍ਦ੍ਧਂ ਹਿ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਯਚ੍ਛੇषਂ ਤਦ੍ਧਿ ਜੀਵਿਤਮ੍ ੪੨.
ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਅੱਧਾ ਲਜਾ ਵਿੱਚ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਝ ਬਚਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ।
ਜਾਯਤੇ ਯੋਨਿਕੋਟੀषੁ ਮृਤਃ ਕਰ੍ਮਵਸ਼ਾਤ੍ਪੁਨਃ ੪੨.
ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅਣਗਿਣਤ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਮਰਣਂ ਤਦ੍ਵਿਨਿਰ੍ਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਨ ਨਾਸ਼ਃ ਪਰਮਾਰ੍ਥਤਃ ੪੨.
ਮੌਤ ਤਾਂ ਨਿਯਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਯਦ੍ਦੁਃਖਂ ਮਰਣਂ ਜਂਤੋਰ੍ਨ ਤਸ੍ਯੇਹੋਪਮਾ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ੪੨.
ਜੀਵ ਲਈ ਮੌਤ ਦਾ ਦੁੱਖ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਮਣ੍ਡੂਕ ਇਵ ਸਰ੍ਪੇਣ ਗੀਰ੍ਯਤੇ ਮृਤ੍ਯੁਨਾ ਜਨਃ ੪੨.
ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮੌਤ ਸੱਪ ਵਲੋਂ ਮੰਡੂਕ ਵਾਂਗ ਨਿਗਲ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਨਿਃਸ਼੍ਵਸਨ੍ਦੀਰ੍ਘਮੁष੍ਣਂ ਚ ਮੁਕੇਨ ਪਰਿਸ਼ੁष੍ਯਤਾ ੪੨.
ਸਾਹ ਲੰਮੇ ਤੇ ਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਮੂੰਹ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਮੂਢਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪਤੇਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਹਸ੍ਤਪਾਦਾਵਿਤਸ੍ਤਤਃ ੪੨.
ਉਹ ਭੁੱਲਣ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਪ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਵਸ੍ਤ੍ਰੋ ਮੁਕ੍ਤਲਜ੍ਜਸ਼੍ਚ ਵਿष੍ਠਾਨੁਲੇਪਿਤਃ ੪੨.
ਉਹ ਨੰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੱਜਾ ਤੋਂ ਖਾਲੀ, ਤੇ ਗੰਦ ਨਾਲ ਲਿਪਟਿਆ ਹੋਇਆ।
ਚਿਂਤਯਾਨਃ ਸ੍ਵਵਿਤ੍ਤਾਨਿ ਕਸ੍ਯੈਤਾਨਿ ਮृਤੇ ਮਯਿ ੪੨.
ਉਹ ਆਪਣੇ ਧਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ, 'ਮੇਰੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕਿਸ ਦਾ ਹੋਵੇਗਾ?'
ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਪਸ਼੍ਯਤਾਮੇਵ ਗਲੇ ਘੁਰ੍ਘੁਰਰਾਵਕृਤ੍ ੪੨.
ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ, ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਘੁਰ-ਘੁਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯੋਤ੍ਤਰਮਂਸ਼ੇਨ ਦੇਹਂ ਤ੍ਯਜਤਿ ਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ ੪੨.
ਉੱਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਪੁਰਾਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਣਿਕਂ ਮਰਣੇ ਦੁਃਖਮਨਂਤਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਨਾਕृਤਮ੍ ੪੨.
ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਦੁੱਖ ਤਾਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਹੀਂ।
ਨ ਪਰਃ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯੇਦ੍ਭੂਯਸ੍ਤृष੍ਣਾ ਲਾਘਵਕਾਰਣਮ੍ ੪੨.
ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਲਾਲਚ ਛੋਟੀ-ਛੋਟੀ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਿਸਰ੍ਗਾਤ੍ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਮਿਤਿ ਦੁਃਖਪਰਂਪਰਾ ੪੨.
ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਕੁਦਰਤ ਵਲੋਂ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸ ਚਾਨ੍ਨੌषਧਿਲੇਪੇਨ ਕ੍ਸ਼ਣਮਾਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ ੪੨.
ਰੋਟੀ ਜਾਂ ਦਵਾਈ ਨਾਲ ਇਹ ਦੁੱਖ ਸਿਰਫ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤਯਾਭਿਭੂਤੋ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਯਥਾਨ੍ਯੈਰ੍ਵ੍ਯਾਧਿਭਿਰ੍ਨ੍ਨਰਃ ੪੨.
ਜਦ ਇਹ ਪੂਰਾ ਹਾਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਦਮੀ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਾਂਗ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਮਾਭਰਣਂ ਭਾਰਂ ਸਰ੍ਵਮਾਲੇਪਨਂ ਮਮ ੪੨.
ਸਾਰੇ ਗਹਿਣੇ ਭਾਰ ਹੀ ਹਨ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੇਪ ਮੇਰੇ ਹੀ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਰਾਜ੍ਯਸਂਭੋਗੈਃ ਕੁਤਃ ਸੌਖ੍ਯਂ ਵਿਚਾਰਤਃ ੪੨.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜ ਦੇ ਸੁਖਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਕੇ, ਅਸਲ ਖੁਸ਼ੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?
ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਸ਼੍ਰੀਮਦਾਲੇਪਾਨ੍ਨਹੁषਾਦ੍ਯਾ ਮਹਾਨृਪਾਃ ੪੨.
ਅਕਸਰ, ਧਨ ਦੀ ਮਾਣ ਕਰਕੇ, ਨਹੁਸ਼ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਰਾਜੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਉਪਰ੍ਯੁਪਰਿ ਦੇਵਾਨਾਮਨ੍ਯੋਨ੍ਯਾਤਿਸ਼ਯੇ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ੪੨.
ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੋਣ ਦੀ ਦੌੜ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਨ ਚਾਨ੍ਯਤ੍ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਕਰ੍ਮ ਸੋऽਤ੍ਰ ਦੋषਃ ਸੁਦਾਰੁਣਃ ੪੨.
ਹੋਰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਇਹ ਗਲਤੀ ਇੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਹੈ।
ਪੁਣ੍ਯਮੂਲਕ੍ਸ਼ਯੇ ਤਦ੍ਵਤ੍ਪਾਤਯਂਤਿ ਦਿਵੌਕਸਃ ੪੨.
ਜਦੋਂ ਪੁੰਨ ਦਾ ਮੂਲ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਇੰਝ ਹੀ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਥਾ ਨਾਰਕਿਣਾਂ ਦੁਃਖਂ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਂ ਕਿਂ ਚ ਵਰ੍ਣ੍ਯਤੇ ੪੨.
ਨਰਕੀਆਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਤਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੀ ਦੱਸਣਾ?
ਕੁਠਾਰੈਸ਼੍ਠੇਦਨਂ ਤੀਵ੍ਰਂ ਵਲ੍ਕਲਾਨਾਂ ਚ ਤਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ੪੨.
ਉੱਥੇ ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਕੱਟਣਾ ਤੇ ਛਾਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਚੀਰਣ ਦੀ ਤੀਬਰ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।