ਸ ਨਿष੍ਕ੍ਰਾਮਤਿ ਸਂਸਾਰੇ ਦृਢਗ੍ਰਾਹੀ ਸ ਤਿष੍ਠਤਿ ੪੨.
ਜੋ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਹੀ ਫਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਂਸਾਮਜ੍ਞਾਤਦੋषੇਣ ਨਾਨਾਕਰ੍ਮਵਸ਼ੇਨ ਚ ੪੨.
ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨਾ ਪਤਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਕੇ,
ਯਥਾ ਜਰਾਯੁਣਾ ਦੇਹੀ ਦੁਃਖਂ ਤਿष੍ਠਤਿ ਵੇष੍ਟਿਤਃ ੪੨.
ਜਿਵੇਂ ਜਰਾਯੂ ਵਿਚ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਜੀਵ ਦੁੱਖ ਸਹਿੰਦਾ ਹੈ,
ਗਰ੍ਭੋਦਕੇਨ ਸਿਕ੍ਤਾਂਗਸ੍ਤਥਾऽऽਸ੍ਤੇ ਵ੍ਯਾਕੁਲਃ ਪੁਮਾਨ੍ ੪੨.
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਗ ਗਰਭ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਗਰ੍ਭਕੁਮ੍ਭੇ ਤਥਾ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਃ ਪਚ੍ਯਤੇ ਜਠਰਾਗ੍ਨਿਨਾ ੪੨.
ਗਰਭ ਦੇ ਘੜੇ ਵਿਚ ਸੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਪੇਟ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪਕਦਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ਦੁਃਖਂ ਜਾਯਤੇ ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਗਰ੍ਭੇऽष੍ਟਗੁਣਂ ਭਵੇਤ੍ ੪੨.
ਉਸ ਨੂੰ ਜੋ ਵੀ ਦੁੱਖ ਹੁੰਦਾ, ਗਰਭ ਵਿਚ ਉਹ ਅੱਠ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਰਸ੍ਥਿਰਾਣਾਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਮਾਤ੍ਮਗਰ੍ਭਾਨੁਰੂਪਤਃ ੪੨.
ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ, ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਗਰਭ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮृਤਸ਼੍ਚਾਹਂ ਪੁਨਰ੍ਜਾਤੋ ਜਾਤਸ਼੍ਚਾਹਂ ਪੁਨਰ੍ਮृਤਃ ੪੨.
ਮੈਂ ਮਰ ਗਿਆ ਤੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲਿਆ; ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਫਿਰ ਮਰ ਗਿਆ।
ਅਧੁਨਾ ਜਾਤਮਾਤ੍ਰੋऽਹਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸਂਸ੍ਕਾਰ ਏਵ ਚ ੪੨.
ਹੁਣ ਮੈਂ ਨਵੇਂ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਸੰਸਕਾਰ ਵੀ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਅਧ੍ਯੇष੍ਯਾਮਿ ਹਰੇਰ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਸਂਸਾਰਵਿਨਿਵਰ੍ਤਨਮ੍ ੪੨.
ਹੁਣ ਮੈਂ ਹਰੀ ਦਾ ਗਿਆਨ ਪੜ੍ਹਾਂਗਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਗਭਾਤ੍ਕੋਟਿਗੁਣਂ ਦੁਃਖਂ ਜਾਯਮਾਨਸ੍ਯ ਜਾਯਤੇ ੪੨.
ਜੋ ਜਨਮ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਦੁੱਖ ਗਰਭ ਦੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਕ੍ਰੋੜਾਂ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਪृष੍ਟਮਾਤ੍ਰਸ੍ਯ ਬਾਹ੍ਯੇਨ ਵਾਯੁਨਾ ਮੂਢਤਾ ਭਵੇਤ੍ ੪੨.
ਬਾਹਰਲੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਛੂਹਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਭੁਲਾਵਾ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਮृਤਿਭ੍ਰਂਸ਼ਾਤ੍ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਕਰ੍ਮਵਸ਼ੇਨ ਚ ੪੨.
ਫਿਰ, ਯਾਦ ਗੁਆਚ ਜਾਣ ਤੇ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਕੇ,
ਰਕ੍ਤੋ ਮੂਢਸ਼੍ਚ ਲੋਕੋਯਮਕਾਰ੍ਯੇ ਸਂਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ੪੨.
ਉਹ ਮੋਹੀ ਤੇ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਗਲਤ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨ ਸ਼੍ਰृਣੋਤਿ ਪਰਂ ਸ਼੍ਰੇਯਃ ਸਤਿ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਿ ਨੇਕ੍ਸ਼ਤੇ ੪੨.
ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ, ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
ਸਤ੍ਯਾਂ ਬੁਦ੍ਧੌ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਬੋਧ੍ਯਮਾਨੋ ਬੁਧੈਰਪਿ ੪੨.
ਅਕਲ ਸਹੀ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਚਾਹੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਹੋਵੇ।
ਗਰ੍ਭਸ੍ਮृਤੇਰਭਾਵੇਨ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮੁਕ੍ਤਂ ਮਹਰ੍षਿਭਿਃ ੪੨.
ਜਦੋਂ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਦੀ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸੇ ਗਏ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ 'ਤੇ ਹੀ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੇ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਜ੍ਞਾਨੇ ਸਤ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਾਰ੍ਥਸਾਧਕੇ ੪੨.
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਸਚੀ ਸਮਝ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਵ੍ਯਕ੍ਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵृਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾਦ੍ਬਾਲ੍ਯੇ ਦੁਃਖਂ ਮਹਤ੍ਪੁਨਃ ੪੨.
ਬਚਪਨ ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਰਤਾਂ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦਂਤੋਤ੍ਥਾਨੇ ਮਹਦ੍ਦੁਃਖਂ ਮੌਲੇਨ ਵ੍ਯਾਧਿਨਾ ਤਥਾ ੪੨.
ਦੰਦ ਨਿਕਲਣ ਸਮੇਂ, ਸਿਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੋਗਾਂ ਕਰਕੇ ਵੀ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤृਡ੍ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਾਪਰੀਤਾਂਗਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਤਿष੍ਠਤਿ ਰਾਰਟਨ੍ ੪੨.
ਪਿਆਸ ਤੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਸਰੀਰ ਰੋ ਰੋ ਕੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕੌਮਾਰੇ ਕਰ੍ਣਵੇਧੇਨ ਮਾਤਾਪਿਤ੍ਰੋਰ੍ਵਿਤਾਡਨੈਃ ੪੨.
ਬਚਪਨ ਵਿਚ, ਕੰਨ ਛੇਦਣ ਤੇ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਦੀਆਂ ਮਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਦੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਮਤ੍ਤੇਂਦ੍ਰਿਯਵृਤ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਕਾਮਰਾਗਪ੍ਰਪੀਡਨਾਤ੍ ੪੨.
ਜਦੋਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਰਤਾਂ ਬੇਕਾਬੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਇੱਛਾ-ਮੋਹ ਦੀ ਪੀੜਾ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਈਰ੍ष੍ਯਯਾ ਸੁਮਹਦ੍ਦੁਃਖਂ ਮੋਹਾਦ੍ਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਜਾਯਤੇ ੪੨.
ਇਰਖਾ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੋਹ ਨਾਲ, ਜੋ ਮਨ ਵਿਚ ਲਗਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨ ਰਾਤ੍ਰੌ ਵਿਂਦਤੇ ਨਿਦ੍ਰਾ ਕਾਮਾਗ੍ਨਿਪਰਿਖੇਦਿਤਃ ੪੨.
ਇੱਛਾ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਦਾ।
ਨਾਰੀषੁ ਤ੍ਵਨੁਭੂਤਾਸੁ ਸਰ੍ਵਦੋषਾਸ਼੍ਰਯਾਸੁ ਚ ੪੨.
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਦਾ ਘਰ ਹਨ—
ਸਨ੍ਮਾਨਮਪਮਾਨੇਨ ਵਿਯੋਗੇਨੇष੍ਟਸਂਗਮਃ ੪੨.
ਇਜ਼ਤ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਪਿਆਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਵਿੱਛੋੜੇ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਲੀਪਲਿਤਕਾਯੇਨ ਸ਼ਿਥਿਲੀਕृਤਵਿਗ੍ਰਹਃ ੪੨.
ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਤੇ ਲਕੀਰਾਂ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਵਾਲ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਰੂਪ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁਂਸੋਰ੍ਯੌਵਨਂ ਰੂਪਂ ਯਦਨ੍ਯੋਨ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯਂ ਪੁਰਾ ੪੨.
ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤ ਦਾ ਜੋ ਜਵਾਨੀ ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਸੀ—
ਜਰਾਭਿਭੂਤਃਪੁਰੁषਃ ਪਤ੍ਨੀਪੁਤ੍ਰਾਦਿਬਾਂਧਵੈਃ ੪੨.
ਜਦੋਂ ਆਦਮੀ ਬੁਢ਼ਾਪੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।