ਮਹੀ ਕੁਂਕੁਮਲਿਪ੍ਤੇਵ ਦਿਸ਼ਃ ਸਿਂਦੂਰਿਤਾ ਇਵ
ਧਰਤੀ ਕੁੰਗੂ ਨਾਲ ਲੀਪੀਆਂ ਹੋਈ ਜਾਪਦੀ ਸੀ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਸਿੰਧੂਰ ਵਰਗੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਸਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਂਡਕਰ੍ਪਰਮਭੂਤ੍ਤਨ੍ਮਹਃ ਪੂਰਿਤਾਂਤਰਮ੍
ਉਹ ਚਮਕ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨੂੰ ਐਸੇ ਭਰ ਗਈ ਜਿਵੇਂ ਉਹਦੀ ਝਿੱਲੀ ਹੋਵੇ।
ਏਵਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਦ੍ਧਮਾਨੇਨ ਤੇਜਃਸ੍ਤਮ੍ਭੇਨ ਤੇਨ ਚ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਤੇਜ ਦਾ ਸਤੰਭ ਵਧਦਾ ਗਿਆ,
ਤੇਜੋਲਿਂਗਂ ਤਦਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤ੍ਯਕ੍ਤਮਿਥਃ ਕ੍ਰੁਧੌ
ਉਹ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲਾ ਤੇਜ ਦਾ ਲਿੰਗ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਆਪਸੀ ਗੁੱਸਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਕਿਮੇष ਵਸੁਧਾਂ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ੇषਾਦੀਨਾਂ ਫਣਾਭृਤਾਮ੍
ਕੀ ਇਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਸ਼ੇਸ਼ ਤੇ ਹੋਰ ਸੱਪਾਂ ਦੀਆਂ ਫਣੀਆਂ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ?
ਕਿਂ ਵਾ ਕਲ੍ਪਾਂਤਸੁਲਭਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵਾਃ ਪ੍ਰਭਾਕਰਾਃ
ਜਾਂ ਇਹ ਉਹ ਸੂਰਜ ਹੈ ਜੋ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਦਿੱਸ ਪੈਂਦਾ ਹੈ?
ਆਹੋਸ੍ਵਿਨ੍ਮੇਘ ਸਂਘਰ੍षਾਦ੍ਵਿਤਤਾ ਵ੍ਯੋਮਮਧ੍ਯਤਃ
ਜਾਂ ਮੈਘਾਂ ਦੀ ਰਗੜ ਤੋਂ ਇਹ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਫੈਲ ਗਿਆ ਹੈ?
ਪ੍ਰਤਿਘ੍ਨਨ੍ਨੇष ਤੇਜੋਭਿਰਕ੍ਸ਼੍ਣੋਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਮਨੁਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਕੀ ਇਹ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਹਰ ਵੇਲੇ ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਟੋਰ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਏष ਉਦ੍ਦੀਪ੍ਯਮਾਨੋऽਪਿ ਸਂਤਾਪਾਯ ਨ ਕਲ੍ਪਤੇ
ਇਹ ਚਾਹੇ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਭੜਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸਾੜਦਾ ਨਹੀਂ।
ਏਤਸ੍ਯ ਕਾਂਤਿਸਂਕ੍ਰਾਂਤ੍ਯਾ ਜਗਦੇਵ ਨ ਕੇਵਲਮ੍ 1.3.2.10.
ਇਸ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਫੈਲਣ ਨਾਲ, ਨਾ ਸਿਰਫ ਇਹ ਜਗਤ,
ਕਸ੍ਮਾਦੇष ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਃ ਕਿਂ ਮੂਲਃ ਕਿਮੁਪਾਧਿਕਃ
ਇਹ ਕਿਥੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ? ਇਸ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਕੀ ਹੈ, ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ?
ਕਿਯਾਨਵਧਿਰੇਤਸ੍ਯ ਵਿष੍ਵਕ੍ਤਿਰ੍ਯਗਧੋਰ੍ਧ੍ਵਤਃ
ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਦੂਰ, ਹਰ ਪਾਸੇ, ਪੱਧਰ ਤੇ ਉੱਤੇ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ?
ਤਦੇਤਦਖਿਲਂ ਜ੍ਞਾਤੁਂ ਮਨਃ ਪਰ੍ਯੁਤ੍ਸੁਕਂ ਮੁਹੁਃ
ਇਹ ਸਭ ਜਾਣਨ ਲਈ ਮਨ ਵਾਰ ਵਾਰ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਚਿਂਤਾਭਰਾਕ੍ਰਾਂਤੌ ਤੇਜਃਸ੍ਤਂਭਾਵਲੋਕਨਾਤ੍
ਇਹ ਸੋਚਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਹੇਠ, ਤੇਜ ਦੇ ਸਤੰਭ ਨੂੰ ਤੱਕ ਕੇ,
ਅਭਾषਤ ਚ ਗੋਵਿਂਦਃ ਸੁਤਰਾਮੇਵ ਗਰ੍ਵਿਤਮ੍
ਗੋਵਿੰਦ ਨੇ ਹੋਰ ਵੀ ਮਾਣ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ,
ਸਤ੍ਯਮੇਵ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਾਯੈ ਨਿਕषਃ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤਃ
ਸੱਚਮੁੱਚ, ਹੁਣ ਅਸਲ ਪਰਖ ਲਈ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਮੁष੍ਯ ਤੇਜਸਾਂ ਰਾਸ਼ੇਰਪਰਿਚ੍ਛੇਦ੍ਯਸਂਪਦਃ
ਇਸ ਤੇਜ ਦੇ ਢੇਰ ਦੀ ਹੱਦ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ,
ਯਃ ਪਸ਼੍ਯੇਨ੍ਮੂਲਮਗ੍ਰਂ ਵਾ ਤੇਜਸੋਸ੍ਯ ਸ੍ਵਯਂਭੁਵਃ
ਜੋ ਇਸ ਸਵੈਭੂ ਤੇਜ ਦਾ ਜੜ੍ਹ ਜਾਂ ਚੋਟੀ ਵੇਖ ਲਵੇ,
ਤੇਜਸੋਤਿਮਹਤੋ ਬਭੂਵਤੁਃ ਸ੍ਪਰ੍ਧਯਾ ਵਿਰਚਿਤੋਦ੍ਯਮੌ ਮਿਥਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਹੋੜ ਕਰਕੇ ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੀ ਜੋਸ਼ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ, ਹਰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਲਈ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਭੇਜੇ ਵਿਰਂਚਿਸ੍ਤਸ੍ਯਾਗ੍ਰਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮੀਤਿ ਕृਤੋਦ੍ਯਮਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਥਾਂ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ, ਮਨ ਵਿਚ ਇਹ ਨਿਸਚੈ ਕਰਕੇ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਵੇਖਾਂਗਾ।
ਜਗ੍ਰਾਹ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਵਾਰਾਹਂ ਵਿਗ੍ਰਹਂ ਦृਢਵਿਗ੍ਰਹਃ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਨੇ ਪੱਕੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਸੂਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ।
ਮੂਲਂ ਤਸ੍ਯ ਪਰਿਜ੍ਞਾਯ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਵਰ੍ਤਿਤੁਮੁਤ੍ਸੁਕਃ
ਉਸ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਲਈ ਉਤਾਵਲਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਵਿਦਾਰਯਨ੍ਸ ਪੋਤ੍ਰੇਣ ਭੂਤਧਾਤ੍ਰੀਮਵਾਙ੍ਮੁਖਃ
ਮੂੰਹ ਹੇਠਾਂ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੁੱਟ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ।
ਕ੍ਰੀਡਾਕ੍ਰੋਡਕਠੋਰੇਣ ਕਂਠਘੋषੇਣ ਪੂਰਯਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ, ਕਰੜੇ ਘੁਰਘੁਰਾਹਟ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਜਗ੍ਹਾ ਗੂੰਜਾ ਦਿੱਤੀ।
ਵਿਵੇਸ਼ ਯਤ੍ਰਯਤ੍ਰਾਸੌ ਤਤ੍ਰਤਤ੍ਰ ਤਥਾਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਹ ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਗਿਆ, ਓਥੇ ਓਥੇ ਉਹੀ ਚੀਜ਼ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੌਜੂਦ ਮਿਲੀ।
ਵਿਦਾਰਿਤਾਨ੍ਮਹੀਰਂਧਾਤ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਦृਸ਼੍ਯਂਤ ਭੋਗਿਨਃ
ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੀਰੇ ਹੋਏ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਸੱਪ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਦृਸ਼੍ਯਤ ਹੇਮਾਦ੍ਰੇਰ੍ਮੂਲ ਕਨ੍ਦ ਇਵ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਵਾਂਗ ਖੜ੍ਹਾ ਦੇਖਿਆ।
ਆਰਾਦ੍ਵਸੁਨ੍ਧਰਾਗੁਲ੍ਫੇ ਧੁਰਂਧਰਤਯਾ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਦੂਰੋਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਗੁਟਣੇ ਦਿੱਸ ਰਹੇ ਸਨ, ਜੋ ਭਾਰ ਝੱਲਣ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ।
ਮਧੁਦ੍ਵਿषਾ ਚ ਸ ਮਹਾਨ੍ਮਂਡੂਕੋऽਪਿ ਵਿਲੋਕਿਤਃ 1.3.2.11.
ਉਥੇ ਵੱਡਾ ਮੰਡੂਕ ਤੇ ਮਧੁ ਦਾ ਵੈਰੀ ਵੀ ਦਿੱਸਿਆ।
ਆਧਾਰਸ਼ਕ੍ਤਿਮਪਿ ਤਾਮਭ੍ਯਪਸ਼੍ਯਦਧੋਕ੍ਸ਼ਜਃ
ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।