ਪਕ੍ਸ਼ਮਾਸਰ੍ਤੁਵਰ੍षਾਦਿਕਾਲਸ੍ਯ ਨਿਯਮੋ ਗਤਃ
ਪੱਖ, ਮਹੀਨਾ, ਰੁੱਤ, ਸਾਲ ਆਦਿ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਮੁੱਕ ਗਈ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਦਯੋ ਲੋਕਪਾਲਾ ਮਰੀਚ੍ਯਾਦ੍ਯਾ ਮਹਰ੍षਯਃ
ਇੰਦ੍ਰ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਮਰੀਚੀ ਆਦਿ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ,
ਏਵਂ ਜਾਤੇ ਮਹਾਕ੍ਸ਼ੋਭੇ ਭੂਤਾਕ੍ਰਨ੍ਦਪ੍ਰਚੋਦਿਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਵੱਡਾ ਹਲਚਲ ਹੋਇਆ, ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਉਤਪੰਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ,
ਵ੍ਯਚਿਂਤਯਚ੍ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਵਿਸ਼੍ਵਸਂਰਕ੍ਸ਼ਣੋਦ੍ਯਤਃ
ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਤਤਪਰ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਗਹਿਰੀ ਸੋਚ ਕੀਤੀ।
ਸ੍ਵਾਮਿਨਂ ਸਕਲੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਦਾਤਾਰਂ ਮਾਂ ਮਦੋਦ੍ਧਤੌ 1.3.2.9.
ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਮਾਲਕ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਾਲੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ।
ਅਹੋ ਮੋਹਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਵਦਿਮੌ ਦ੍ਰੁਹਿਣਾਚ੍ਯੁਤੌ
ਹਾਏ, ਮੋਹ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ! ਆਓ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਅਚੁਤ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰੀਏ।
ਅਜ੍ਞਾਨਤਿਮਿਰੋਦ੍ਭੂਤਿ ਦੂषਿਤਾਸ਼ਯਲੋਚਨਃ
ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਉਪਜੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਵਿਗੜ ਗਈ ਸੀ।
ਕृਤਾਪਰਾਧਾਵਪ੍ਯੇਤੌ ਨਿਮਗ੍ਨੌ ਮੋਹਸਾਗਰੇ
ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੋਹ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ।
ਇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਮਨਸਾ ਮਾਯਾ ਵੈਵਸ਼੍ਯਮੇਤਯੋਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸਚਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਾਇਆ ਦੇ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਅਹੋऽਨੁਕਮ੍ਪਾ ਤਰੁਣੇਂਦੁਮੌਲੇਃ ਸ੍ਵਭਾਵਸਿਦ੍ਧਾ ਭੁਵਨਤ੍ਰਯੇऽਸ੍ਮਿਨ੍
ਹਾਏ, ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਦੀ ਦਇਆ, ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵਭਾਵਕ ਹੈ!
ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯ ਉਵਾਚ ਆਜ੍ਞਾਪਯ ਵਿਭੋ ਮਹ੍ਯਂ ਯਥਾ ਸ਼ਂਭੁਃ ਸਨਾਤਨਃ
ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਨੂੰ ਹੁਕਮ ਕਰੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਿ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਯਦੇਵ ਦੇਵੋ ਵਿਦਧੇ ਦਯਯਾ ਭਕ੍ਤਵਤ੍ਸਲਃ
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦੇਵਤੇ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਕੀਤਾ।
ਅਥੋਦਸ੍ਥਾਤ੍ਤਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਤਥਾ ਵਿਵਦਮਾਨਯੋਃ
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ,
ਮਹਤਾ ਜृਂਭਮਾਣੇਨ ਤਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਂਡਭੇਦਿਨਃ
ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ।
ਵਿष੍ਵਗ੍ਵਿਵਰ੍ਣਤਾ ਤਸ੍ਯ ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਲਿਂਗਸ੍ਯ ਤੇਜਸਾ
ਉਸ ਜੋਤਿ-ਲਿੰਗ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਰੰਗ ਉਡ ਗਿਆ।
ਤੀਵ੍ਰੈਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਜ੍ਵਾਲੈਃ ਸ਼ੋषਿਤਾ ਇਵ ਸਾਗਰਾਃ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਸੁੱਕੇ ਹੋਏ ਜਾਪਦੇ ਸਨ।
ਵ੍ਯਦ੍ਯੋਤਂਤ ਦਿਵਿ ਪ੍ਰਾਗ੍ਵਦ੍ਵਹਾਸ੍ਤਾਰਾਗਣੈਃ ਸਹ
ਉਹ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਅਣਗਿਣਤ ਤਾਰਿਆਂ ਸਮੇਤ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤੇਜਸਾ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੋਣੇਨ ਗੈਰਿਕੇਣੇਵ ਰਂਜਿਤਾਃ
ਉਸ ਦੀ ਲਾਲ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਮਾਨੋ ਗੇਰੂ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸਮੁਦ੍ਰਾਸ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਤਿਚ੍ਛਾਯਾਨਿਰ੍ਭਰਾਸ਼੍ਲਿष੍ਟ ਯਾਦਸਃ
ਸਮੁੰਦਰ, ਉਸ ਦੀ ਪਰਛਾਈ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਜਲ-ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਪ੍ਰਵਾਲਗੁਚ੍ਛੈਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਗ੍ਰੈਰ੍ਲਂਬਿਤਾ ਇਵ ਪਾਦਪਾਃ 1.3.2.10.
ਵਿਰਖ ਨਵੇਂ ਮੋਤੀ ਵਰਗੇ ਲਾਲ ਮੋਹਰਿਆਂ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਜਾਪਦੇ ਸਨ।
ਮਹੀ ਕੁਂਕੁਮਲਿਪ੍ਤੇਵ ਦਿਸ਼ਃ ਸਿਂਦੂਰਿਤਾ ਇਵ
ਧਰਤੀ ਕੁੰਗੂ ਨਾਲ ਲੀਪੀਆਂ ਹੋਈ ਜਾਪਦੀ ਸੀ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਸਿੰਧੂਰ ਵਰਗੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਸਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਂਡਕਰ੍ਪਰਮਭੂਤ੍ਤਨ੍ਮਹਃ ਪੂਰਿਤਾਂਤਰਮ੍
ਉਹ ਚਮਕ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨੂੰ ਐਸੇ ਭਰ ਗਈ ਜਿਵੇਂ ਉਹਦੀ ਝਿੱਲੀ ਹੋਵੇ।
ਏਵਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਦ੍ਧਮਾਨੇਨ ਤੇਜਃਸ੍ਤਮ੍ਭੇਨ ਤੇਨ ਚ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਤੇਜ ਦਾ ਸਤੰਭ ਵਧਦਾ ਗਿਆ,
ਤੇਜੋਲਿਂਗਂ ਤਦਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤ੍ਯਕ੍ਤਮਿਥਃ ਕ੍ਰੁਧੌ
ਉਹ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲਾ ਤੇਜ ਦਾ ਲਿੰਗ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਆਪਸੀ ਗੁੱਸਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਕਿਮੇष ਵਸੁਧਾਂ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ੇषਾਦੀਨਾਂ ਫਣਾਭृਤਾਮ੍
ਕੀ ਇਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਸ਼ੇਸ਼ ਤੇ ਹੋਰ ਸੱਪਾਂ ਦੀਆਂ ਫਣੀਆਂ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ?
ਕਿਂ ਵਾ ਕਲ੍ਪਾਂਤਸੁਲਭਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵਾਃ ਪ੍ਰਭਾਕਰਾਃ
ਜਾਂ ਇਹ ਉਹ ਸੂਰਜ ਹੈ ਜੋ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਦਿੱਸ ਪੈਂਦਾ ਹੈ?
ਆਹੋਸ੍ਵਿਨ੍ਮੇਘ ਸਂਘਰ੍षਾਦ੍ਵਿਤਤਾ ਵ੍ਯੋਮਮਧ੍ਯਤਃ
ਜਾਂ ਮੈਘਾਂ ਦੀ ਰਗੜ ਤੋਂ ਇਹ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਫੈਲ ਗਿਆ ਹੈ?
ਪ੍ਰਤਿਘ੍ਨਨ੍ਨੇष ਤੇਜੋਭਿਰਕ੍ਸ਼੍ਣੋਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਮਨੁਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਕੀ ਇਹ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਹਰ ਵੇਲੇ ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਟੋਰ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਏष ਉਦ੍ਦੀਪ੍ਯਮਾਨੋऽਪਿ ਸਂਤਾਪਾਯ ਨ ਕਲ੍ਪਤੇ
ਇਹ ਚਾਹੇ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਭੜਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸਾੜਦਾ ਨਹੀਂ।
ਏਤਸ੍ਯ ਕਾਂਤਿਸਂਕ੍ਰਾਂਤ੍ਯਾ ਜਗਦੇਵ ਨ ਕੇਵਲਮ੍ 1.3.2.10.
ਇਸ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਫੈਲਣ ਨਾਲ, ਨਾ ਸਿਰਫ ਇਹ ਜਗਤ,