ਆਦ੍ਯਂ ਕृਤਯੁਗਂ ਵਿਦ੍ਧਿਤਤਸ੍ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ੪੦.
ਪਹਿਲਾ ਜੁਗ ਕ੍ਰਿਤ ਜੁਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤ੍ਰੇਤਾ ਜੁਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਕृਤਂ ਰਜਸ੍ਤ੍ਰੇਤਾ ਦ੍ਵਾਪਰਂ ਚ ਰਜਸ੍ਤਮਃ ੪੦.
ਕ੍ਰਿਤ ਜੁਗ ਸਤੋਗੁਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਜੁਗ ਰਜੋਗੁਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਤੇ ਦਵਾਪਰ ਵਿੱਚ ਰਜ ਤੇ ਤਮ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਧ੍ਯਾਨਂ ਪਰਂ ਕृਤਯੁਗੇ ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਯਜ੍ਞ ਉਚ੍ਯਤੇ ੪੦.
ਕ੍ਰਿਤ ਜੁਗ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਧਿਆਨ ਸੀ, ਤੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਯਜਨ ਸਭ ਤੋਂ ਮੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ।
ਕृਤੇ ਤੁ ਮਾਨਸੀ ਸृष੍ਟਿਰ੍ਵृਤ੍ਤਿਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਰਸੋਲ੍ਲਸਾ ੪੦.
ਕ੍ਰਿਤ ਜੁਗ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਮਨੋਂ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਜੀਵਨ ਸਿੱਧਾ ਹੀ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ।
ਅਧਮੋਤ੍ਤਮੋ ਨ ਤਾਸਾਂ ਤਾ ਨਿਰ੍ਵਿਸ਼ੇषਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ ੪੦.
ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਥੱਲਾ ਸੀ, ਨਾ ਉੱਚਾ; ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਇਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਨ।
ਨ ਚਾਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਨ ਚ ਦ੍ਵਂਦ੍ਵੋ ਨ ਦ੍ਵੇषੋ ਨਾਪਿ ਚ ਕ੍ਲਮਃ ੪੦.
ਉਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਸੀ, ਨਾ ਦੁਚਿੱਤਾ, ਨਾ ਵੈਰ, ਨਾ ਥਕਾਵਟ।
ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾ ਚ ਤਦਾਸੀਨ੍ਨ ਹਿ ਸਂਕਰਃ ੪੦.
ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਰਣ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਵਿਆਸਥਾ ਸੀ, ਪਰ ਕੋਈ ਗਡ਼ਬੜੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਚ ਤਤਃ ਪਾਦੇ ਨष੍ਟ ਸਾऽਭੂਦ੍ਰਸੋਲ੍ਲਸਾ ੪੦.
ਪਰ ਚੌਥੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਚਾਨਣ ਵਾਲੀ ਸਤਤਾ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ।
ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਚ ਪ੍ਰਸੂਯਂਤੇ ਫਲਾਨ੍ਯਾਭਰਣਾਨਿ ਚ ੪੦.
ਕਪੜੇ, ਫਲ ਤੇ ਗਹਣੇ ਆਪ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਸੁਮਾਕ੍ਸ਼ਿਕਂ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਂ ਪੁਟਕੇ ਪੁਟਕੇ ਮਧੁ ੪੦.
ਹਰ ਥਾਂ, ਹਰ ਖੋਹ ਵਿੱਚ ਸੁੱਚਾ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਮਧੁ ਮਿਲਦਾ ਸੀ।
ਹृष੍ਟਪੁष੍ਟਾਸ੍ਤਥਾ ਵृਦ੍ਧਾਃ ਪ੍ਰਜਾ ਵੈ ਵਿਗਤਜ੍ਵਰਾਃ ੪੦.
ਉਸ ਸਮੇਂ ਲੋਕ ਖੁਸ਼, ਤੰਦਰੁਸਤ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਤੇ ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਸਨ।
ਯੁਗਭਾਵਾਤ੍ਤਥਾ ਧ੍ਯਾਨੇ ਸ੍ਵਲ੍ਪੀਭੂਤੇ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਚ ੪੦.
ਜੁਗ ਦੇ ਬਦਲਣ ਨਾਲ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਘੱਟ ਗਈ।
ਤਾਸਾਂ ਤੇਨੋਪਚਾਰੇਣ ਲੋਭਦੋषਕृਤੇਨ ਵੈ ੪੦.
ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਤੇ ਲੋਭ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਹਾਲਤ ਆਈ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਚਾਪ੍ਯਲ੍ਪਸ਼ਿष੍ਟਾਯਾਂ ਦ੍ਵਂਦ੍ਵਾਨ੍ਯਭ੍ਯੁਤ੍ਥਿਤਾਨਿ ਵੈ ੪੦.
ਜਦੋਂ ਓਹ ਸਤਤਾ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ, ਤਾਂ ਦੁਚਿੱਤਾ ਵਧ ਗਈ।
ਚਕ੍ਰੁਰਾਵਰਣਾਰ੍ਥਂ ਹਿ ਕੇਤਨਾਨਿ ਤਤਸ੍ਤਤਃ ੪੦.
ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢੱਕਣ ਲਈ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਝੋਪੜੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ।
ਵृष੍ਟ੍ਯਾ ਬਭੂਵੁਰੌषਧ੍ਯੋ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਰਣ੍ਯਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ੪੦.
ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਨਾਲ, ਚੌਦਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਪਿੰਡਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਜੜੀਆਂ ਉੱਗ ਆਈਆਂ।
ऋਤੁ ਪੁष੍ਪਫਲੈਸ਼੍ਚੈਵ ਵृਕ੍ਸ਼ਗੁਲ੍ਮਾਸ਼੍ਚ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ੪੦.
ਫਿਰ ਰੁੱਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਲੈ ਕੇ ਰੁੱਖ ਤੇ ਝਾੜੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ।
ਤਤਃ ਪੁਨਰਭੂਤ੍ਤਾਸਾਂ ਰਾਗੋ ਲੋਭਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਤਃ ੪੦.
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਚਾਹ ਤੇ ਲਾਲਚ ਜਨਮ ਲੈ ਗਈ।
ਵृਕ੍ਸ਼ਗੁਲ੍ਮੌषਧੀਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯਾਸ਼ੁ ਯਥਾਬਲਮ੍ ੪੦.
ਰੁੱਖ, ਝਾੜੀਆਂ ਤੇ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰੇਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਮੁਤਾਬਕ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਲੈ ਲਿਆ।
ਨਤ੍ਵਾ ਧਰਾਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾਸ੍ਤਾ ਓषਧ੍ਯਃ ਪੀਡਿਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ੪੦.
ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਤੰਗ ਆ ਕੇ, ਉਹ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਮ ਸਕਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਤੇ ਅੰਦਰ ਸਮਾ ਗਈਆਂ।
ਤਦਾ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਚੌषਧ੍ਯਃ ਫਾਲਕृष੍ਟਾਃ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤਤਃ ੪੦.
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੋਕ ਹਲ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਕੱਢਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।
ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ ਚ ਯਜ੍ਞਸ੍ਤ੍ਰੇਤਾਸੁ ਚੋਚ੍ਯਤੇ ੪੦.
ਵਰਨਾਂ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਯਜਨਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਚਲ ਪਈ।
ਪੁष੍ਪਿਤਾਂ ਵਾਚਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਰਾਗਾਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਸਾਧਯਨ੍ ੪੦.
ਫੁੱਲਾਂ ਵਰਗੀ ਮਿੱਠੀ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਆਸ ਰੱਖ ਕੇ, ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੁৰ্গ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਮਨਸਾ ਕਰ੍ਮਣਾ ਵਾਚਾ ਕृਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਵਾਰ੍ਤਾ ਪ੍ਰਸਿਧ੍ਯਤਿ ੪੦.
ਮਨ, ਕੰਮ ਜਾਂ ਬੋਲੀ ਰਾਹੀਂ, ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਵਿਕਾ ਚੱਲਦੀ ਹੈ।
ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਪਰਿਧ੍ਵਂਸਾਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਂਤੇ ਚ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ੪੦.
ਦੁਆਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵਰਨਾਂ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਈ।
ਏਕੋ ਵੇਦਸ਼੍ਚਤੁष੍ਪਾਦੈਃ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਦ੍ਵਿਜਹੇਤਵੇ ੪੦.
ਇੱਕ ਹੀ ਵੇਦ, ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਪਾਦ੍ਮਂ ਵੈष੍ਣਵਂ ਚ ਸ਼ੈਵਂ ਭਾਗਵਤਂ ਤਥਾ ੪੦.
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਪਦਮ, ਵੈਸ਼ਣਵ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਭਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਵੀ ਹਨ।
ਆਗ੍ਨੇਯਮष੍ਟਮਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਭਵਿष੍ਯਂ ਨਵਮਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ੪੦.
ਅਗਨਿ ਪੁਰਾਣ ਅੱਠਵਾਂ ਤੇ ਭਵਿੱਖਤ ਪੁਰਾਣ ਨੌਂਵਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਾਰਾਹਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਂ ਚੈਵ ਸ੍ਕਾਂਦਂ ਚੈਵ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ਮ੍ ੪੦.
ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਬਾਰਵਾਂ ਤੇ ਸਕੰਦ ਪੁਰਾਣ ਤੇਰਵਾਂ ਹੈ।
ਮਾਤ੍ਸ੍ਯਂ षੋਡਸ਼ਕਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਗਾਰੁਡਂ ਚ ਤਤਃ ਪਰਮ੍ ੪੦.
ਮਤਸਯ ਪੁਰਾਣ ਸੋਲਵਾਂ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।