"ਮਂਤ੍ਰਾ ਦੈਵਤਾ ਯਦ੍ਯਦ੍ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਤ੍ਕਰੋਤਿ ਦੇਵਤਾਭਿਰੇਵ ਤਤ੍ਕਰੋਤਿ ਯਦ੍ਦਦਾਨਿ ਦੇਵਤਾਭਿਰੇਵ ਤਦ੍ਦਦਾਤਿ ਯਤ੍ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਦੇਵਤਾਭਿਰੇਵ ਤਤ੍ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਮਨ੍ਤ੍ਰਵਤ੍ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣੀਯਾਤ੍ ਨਾਮਨ੍ਤ੍ਰਵਤ੍ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਤੇ" ਇਤਿ॥ ੪੦.
ਮੰਤ੍ਰ ਹੀ ਦੇਵਤਾ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਉਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਉਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਾ ਤਾਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਕੰਮ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਂਤ੍ਰੈਃ ਸਦਾ ਦੇਯਂ ਪੌਰਾਣੈਰ੍ਵੈਦਿਕੈਰਪਿ ੪੦.
ਇਸ ਲਈ, ਪੁਰਾਣਾਂ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਦਾ ਹੀ ਭੇਟ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਦਰ੍ਭਾਂਸ੍ਤਿਲਾਨਕ੍ਸ਼ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਤੋਯਂ ਚੈਤੈਃ ਸੁਸਂਯੁਤਮ੍ ੪੦.
ਦਰਭਾ ਘਾਹ, ਅਟੁੱਟ ਤਿਲ ਤੇ ਪਾਣੀ — ਇਹ ਸਭ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਾ ਕੇ ਵਰਤਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਪੁਰਾ ਕਿਲ ਪ੍ਰਦਤ੍ਤਾਨਿ ਭੂਮੇਰ੍ਦਾਨਾਨਿ ਭੂਰਿਸ਼ਃ ੪੦.
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ।
ਤਤੋ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਪਿਤਰਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੂਚੁਃ ਪਦ੍ਮਸਂਭਵਮ੍॥ ੪੦.
ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਨਃ ਪਸ਼੍ਯਤਾਮੇਵ ਸਰ੍ਵਂ ਦੈਤ੍ਯੈਃ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯਤੇ ੪੦.
ਹੇ ਸਵਾਮੀ, ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਦੈਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਤਤੋ ਵਿਮृਸ਼੍ਯੈਵ ਵਿਧੀ ਰਕ੍ਸ਼ੋਪਾਯਮਚੀਕਰਤ੍ ੪੦.
ਫਿਰ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਸਿਰਜਣਹਾਰੇ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਉਪਾਅ ਬਣਾਇਆ।
ਤੋਯਂ ਦਰ੍ਭਾਂਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਏਵਂ ਗृਹ੍ਣਨ੍ਤਿ ਨਾਸੁਰਾਃ ੪੦.
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਤੇ ਦਰਭਾ ਘਾਹ ਹਰ ਥਾਂ ਅਸੁਰ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ।
ਨਿਃਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਪਿਤਰੋ ਦੇਵਾ ਯਾਂਤਿ ਦਾਤੁਃ ਫਲਂ ਨ ਹਿ ੪੦.
ਜਦ ਪਿਤਰ ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦਾਤਾ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ।
ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾਨਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਮਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ ੪੦.
ਮੈਂ ਚਾਰ ਜੁਗਾਂ ਦੀ ਵਿਆਸਥਾ ਬਾਰੇ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਆਦ੍ਯਂ ਕृਤਯੁਗਂ ਵਿਦ੍ਧਿਤਤਸ੍ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ੪੦.
ਪਹਿਲਾ ਜੁਗ ਕ੍ਰਿਤ ਜੁਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤ੍ਰੇਤਾ ਜੁਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਕृਤਂ ਰਜਸ੍ਤ੍ਰੇਤਾ ਦ੍ਵਾਪਰਂ ਚ ਰਜਸ੍ਤਮਃ ੪੦.
ਕ੍ਰਿਤ ਜੁਗ ਸਤੋਗੁਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਜੁਗ ਰਜੋਗੁਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਤੇ ਦਵਾਪਰ ਵਿੱਚ ਰਜ ਤੇ ਤਮ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਧ੍ਯਾਨਂ ਪਰਂ ਕृਤਯੁਗੇ ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਯਜ੍ਞ ਉਚ੍ਯਤੇ ੪੦.
ਕ੍ਰਿਤ ਜੁਗ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਧਿਆਨ ਸੀ, ਤੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਯਜਨ ਸਭ ਤੋਂ ਮੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ।
ਕृਤੇ ਤੁ ਮਾਨਸੀ ਸृष੍ਟਿਰ੍ਵृਤ੍ਤਿਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਰਸੋਲ੍ਲਸਾ ੪੦.
ਕ੍ਰਿਤ ਜੁਗ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਮਨੋਂ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਜੀਵਨ ਸਿੱਧਾ ਹੀ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ।
ਅਧਮੋਤ੍ਤਮੋ ਨ ਤਾਸਾਂ ਤਾ ਨਿਰ੍ਵਿਸ਼ੇषਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ ੪੦.
ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਥੱਲਾ ਸੀ, ਨਾ ਉੱਚਾ; ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਇਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਨ।
ਨ ਚਾਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਨ ਚ ਦ੍ਵਂਦ੍ਵੋ ਨ ਦ੍ਵੇषੋ ਨਾਪਿ ਚ ਕ੍ਲਮਃ ੪੦.
ਉਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਸੀ, ਨਾ ਦੁਚਿੱਤਾ, ਨਾ ਵੈਰ, ਨਾ ਥਕਾਵਟ।
ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾ ਚ ਤਦਾਸੀਨ੍ਨ ਹਿ ਸਂਕਰਃ ੪੦.
ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਰਣ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਵਿਆਸਥਾ ਸੀ, ਪਰ ਕੋਈ ਗਡ਼ਬੜੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਚ ਤਤਃ ਪਾਦੇ ਨष੍ਟ ਸਾऽਭੂਦ੍ਰਸੋਲ੍ਲਸਾ ੪੦.
ਪਰ ਚੌਥੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਚਾਨਣ ਵਾਲੀ ਸਤਤਾ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ।
ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਚ ਪ੍ਰਸੂਯਂਤੇ ਫਲਾਨ੍ਯਾਭਰਣਾਨਿ ਚ ੪੦.
ਕਪੜੇ, ਫਲ ਤੇ ਗਹਣੇ ਆਪ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਸੁਮਾਕ੍ਸ਼ਿਕਂ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਂ ਪੁਟਕੇ ਪੁਟਕੇ ਮਧੁ ੪੦.
ਹਰ ਥਾਂ, ਹਰ ਖੋਹ ਵਿੱਚ ਸੁੱਚਾ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਮਧੁ ਮਿਲਦਾ ਸੀ।
ਹृष੍ਟਪੁष੍ਟਾਸ੍ਤਥਾ ਵृਦ੍ਧਾਃ ਪ੍ਰਜਾ ਵੈ ਵਿਗਤਜ੍ਵਰਾਃ ੪੦.
ਉਸ ਸਮੇਂ ਲੋਕ ਖੁਸ਼, ਤੰਦਰੁਸਤ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਤੇ ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਸਨ।
ਯੁਗਭਾਵਾਤ੍ਤਥਾ ਧ੍ਯਾਨੇ ਸ੍ਵਲ੍ਪੀਭੂਤੇ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਚ ੪੦.
ਜੁਗ ਦੇ ਬਦਲਣ ਨਾਲ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਘੱਟ ਗਈ।
ਤਾਸਾਂ ਤੇਨੋਪਚਾਰੇਣ ਲੋਭਦੋषਕृਤੇਨ ਵੈ ੪੦.
ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਤੇ ਲੋਭ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਹਾਲਤ ਆਈ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਚਾਪ੍ਯਲ੍ਪਸ਼ਿष੍ਟਾਯਾਂ ਦ੍ਵਂਦ੍ਵਾਨ੍ਯਭ੍ਯੁਤ੍ਥਿਤਾਨਿ ਵੈ ੪੦.
ਜਦੋਂ ਓਹ ਸਤਤਾ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ, ਤਾਂ ਦੁਚਿੱਤਾ ਵਧ ਗਈ।
ਚਕ੍ਰੁਰਾਵਰਣਾਰ੍ਥਂ ਹਿ ਕੇਤਨਾਨਿ ਤਤਸ੍ਤਤਃ ੪੦.
ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢੱਕਣ ਲਈ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਝੋਪੜੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ।
ਵृष੍ਟ੍ਯਾ ਬਭੂਵੁਰੌषਧ੍ਯੋ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਰਣ੍ਯਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ੪੦.
ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਨਾਲ, ਚੌਦਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਪਿੰਡਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਜੜੀਆਂ ਉੱਗ ਆਈਆਂ।
ऋਤੁ ਪੁष੍ਪਫਲੈਸ਼੍ਚੈਵ ਵृਕ੍ਸ਼ਗੁਲ੍ਮਾਸ਼੍ਚ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ੪੦.
ਫਿਰ ਰੁੱਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਲੈ ਕੇ ਰੁੱਖ ਤੇ ਝਾੜੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ।
ਤਤਃ ਪੁਨਰਭੂਤ੍ਤਾਸਾਂ ਰਾਗੋ ਲੋਭਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਤਃ ੪੦.
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਚਾਹ ਤੇ ਲਾਲਚ ਜਨਮ ਲੈ ਗਈ।
ਵृਕ੍ਸ਼ਗੁਲ੍ਮੌषਧੀਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯਾਸ਼ੁ ਯਥਾਬਲਮ੍ ੪੦.
ਰੁੱਖ, ਝਾੜੀਆਂ ਤੇ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰੇਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਮੁਤਾਬਕ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਲੈ ਲਿਆ।
ਨਤ੍ਵਾ ਧਰਾਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾਸ੍ਤਾ ਓषਧ੍ਯਃ ਪੀਡਿਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ੪੦.
ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਤੰਗ ਆ ਕੇ, ਉਹ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਮ ਸਕਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਤੇ ਅੰਦਰ ਸਮਾ ਗਈਆਂ।