ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਪੁਲਹਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਯਕ੍ਸ਼ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ
ਪੁਲਸਤਯ ਅਤੇ ਪੁਲਹਾ ਤੋਂ ਯਕਸ਼ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਜਨਮੇ।
ਭृਗੋਰਗ੍ਨਿਃ ਸਮੁਦਭੂਚ੍ਚ੍ਯਵਨਾਦ੍ਯਾਸ੍ਤਥਰ੍षਯਃ ਯਤ੍ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰੈਰ੍ਭੁਵਨਮਿਦਮਾਪੂਰ੍ਯਤੇऽਖਿਲਮ੍
ਭਰਿਗੁ ਤੋਂ ਅੱਗ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਤੇ ਚਯਵਨ ਆਦਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤਿਆਂ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਭਰ ਗਿਆ।
ਏਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾऽऽਤ੍ਮਜੈਃ ਸ੍ਵੀਯੈਰਿਦਮਾਪੂਰਯਜ੍ਜਗਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੁਤ੍ਰਿਆਂ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਚ੍ਯੁਤੋऽਪਿ ਭृਗੋਃ ਪੁਤ੍ਰੀਮੁਦ੍ਵਾਹ੍ਯ ਕਮਲਾਲਯਾਮ੍ 1.3.2.8.
ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੇ ਵੀ ਭਰਿਗੁ ਦੀ ਧੀ, ਕਮਲ-ਵਾਸਣੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਿਆ।
ਸृष੍ਟਿਸ੍ਥਿਤਿਭ੍ਯਾਂ ਦ੍ਰੁਹਿਣਾਬ੍ਜਨਾਭੌ ਸ੍ਵਾਧੀਨਤਾਂ ਨੂਨਮੁਪਾਗਤਾਭ੍ਯਾਮ੍
ਸਿਰਜਣ ਤੇ ਸੰਭਾਲ ਕਰਕੇ ਕਮਲ-ਜਨਮੇ ਤੇ ਕਮਲ-ਨਾਭੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ।
ਵਿਰਂਚ੍ਯਪ੍ਯੁਤਯੋਰਾਸੀਦ੍ਵਿਵਾਦੋ ਮੋਹਸਂਭਵਃ
ਵੀਰੰਚੀ ਤੇ ਉਤਯਾ ਵਿਚ ਵੀ ਮੋਹ ਤੋਂ ਝਗੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਰਜੋਵਿਕਾਰਾਭ੍ਯਧਿਕੋ ਬਾਹ੍ਯੇ ਨੀਲ ਇਵੋਤ੍ਥਿਤਃ
ਰਜੋਗੁਣ ਵਧ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਵਾਂਗ ਉਭਰ ਆਇਆ।
ਪਿਤਾਮਹਸ੍ਯ ਲੋਕਾਨਾਂ ਕਿਮੇਵਮਤਿਮੋਹਿਤਃ
ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਨੂੰ ਇਹਨਾ ਭਟਕਾਵਾ ਕਿਉਂ ਆ ਗਿਆ?
ਤ੍ਵਤ੍ਤ ਏਵੋਦਿਤੌ ਦੈਤ੍ਯੌ ਨਿਹਤ੍ਯ ਮਧੁਕੈਟਭੌ
ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭ ਦੈਤ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਤੇ ਤੂੰ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
ਤ੍ਵਾਮੇਵ ਸृਜਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਬਹੁਧਾ ਮਮ ਵੇਧਸਃ
ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਰਚਦਾ ਹੈ।
ਮਮ ਸ਼੍ਰਮਾਂਭਸੋਦ੍ਭੂਤੇ ਮਹਾਂਭੋਧੌ ਨਿਮਜ੍ਜਤਃ
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਥਕਾਵਟ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਰਿਹਾ ਸੀ,
ਮਦੁਪਜ੍ਞੇ ਮਹਾਂਭੋਧੌ ਸ੍ਰਵਤੇ ਕੋऽਪਿ ਪਨ੍ਨਗਃ
ਮੇਰੇ ਬਣਾਏ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੱਪ ਵਗਦਾ ਹੈ।
ਕੁਤਸ੍ਤਮੋਮਯੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਤ੍ਵਯਿ ਸਤ੍ਤ੍ਵਗੁਣੋਦਯਃ
ਤੂੰ ਤਾਂ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਤੋਗੁਣ ਕਿਵੇਂ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਦੱਸ।
ਜਲਾਸ਼ਯੇ ਪ੍ਰਸ੍ਵਪਤਾ ਦੈਤ੍ਯਭੀਤ੍ਯਾ ਜਨਾਰ੍ਦਨ
ਜਨਾਰਦਨ, ਜੋ ਜਲ ਵਿੱਚ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਭ੍ਯੋ ਮਮ ਵਕ੍ਤ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਵੇਦਾਃ ਸਮੁਦਯਂ ਗਤਾਃ 1.3.2.9.
ਮੇਰੇ ਚਾਰ ਮੂੰਹਾਂ ਤੋਂ ਵੇਦ ਉਪਜੇ ਹਨ।
ਮਯਾ ਹਿ ਸृਜ੍ਯਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਮਿਦਂ ਸ੍ਥਾਵਰਜਂਗਮਮ੍
ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ, ਜੇੜਾ ਹਿਲਦਾ ਤੇ ਨਾ ਹਿਲਦਾ, ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਤਃ ਕਥਯ ਵੈਕੁਂਠ ਮਨ੍ਨਿਯੋਜ੍ਯੇषੁ ਕਸ਼੍ਚਨ
ਇਸ ਲਈ, ਵੈਕੁੰਠਾ, ਕੋਈ ਐਸਾ ਦੱਸੋ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਸੌਂਪ ਸਕਾਂ।
ਨਂਦਿਕੇਸ਼੍ਵਰ ਉਵਾਚ ਇਤ੍ਥਂ ਸਰੋषਸਂਰਂਭੇ ਵਿਧੌ ਪੌਰੁषਭਾषਿਣਿ
ਨੰਦੀਕੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਿਚ, ਜਦ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਨੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ,
ਨਾਭੀਸਰੋਜਸਂਜਾਤੋ ਮਮ ਤ੍ਵਮਵਧਾਰਯ
ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਭੀ ਦੇ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਗੱਲ ਸਮਝ ਲੈ।
ਯੋਗਨਿਦ੍ਰਾਂ ਮਯੋਨ੍ਮੁਚ੍ਯ ਪੁਰਾ ਹ ਮਧੁਕੈਟਭੌ
ਯੋਗ ਨੀਂਦ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਧੂ ਤੇ ਕੈਟਭ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ।
ਸੋਮਕਪ੍ਰਮੁਖਾਨ੍ਦੈਤ੍ਯਾਨ੍ਹਂਤੁਮਾਤ੍ਮੇਚ੍ਛਯਾ ਮਮ
ਸੋਮਕਾ ਆਦਿ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਨ ਕਿਂਚਿਦਪਿ ਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਰਜਸਾਰੂਢਦृष੍ਟਯਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਜਸ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ।
ਅਵਿਨਾਭਾਵਿਨੀ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਨਨੁ ਮੇ ਪਦ੍ਮਵਾਸਿਨੀ
ਕੀ ਮੇਰੀ ਅਟੁੱਟ ਸ਼ਕਤੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜੋ ਕਮਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ?
ਭੂਤਾਨ੍ਯਮੂਨਿ ਕਾਲੋऽਯਮਾਤ੍ਮਨੋਪ੍ਯਹਮੇਵ ਹਿ
ਇਹ ਜੀਵ, ਇਹ ਸਮਾਂ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਆਪ—ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ।
ਪ੍ਰ ਆਦਿਤ੍ਯਾ ਵਸਵੋ ਰੁਦ੍ਰਾ ਦਿਕ੍ਪਾਲਾ ਮਨਵੋऽਪ੍ਯਹਮ੍ 1.3.2.9.
ਆਦਿਤਿਆ, ਵਸੁ, ਰੁਦ੍ਰ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਤੇ ਮਨੂ—ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ।
ਮਮੈਵ ਵਿਨਿਯੋਗੇਨ ਸृष੍ਟਿਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਸ੍ਵਯਂ ਸ੍ਥਿਤਾ
ਮੇਰੇ ਹੀ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸਿਰਜਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਯਯਾਵਨਲ੍ਪਸਮਯਃਸਵਰ੍ਤਸਦृਸ਼ਸ੍ਤਯੋ.
ਉਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਵੀ ਯੁੱਗ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਦਯਾਸ੍ਤਮਯੌ ਸ੍ਯਾਤਾਂ ਨ ਤਦਾ ਚਂਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯਯੋਃ
ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਤੇ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਲਈ ਉਹ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਨਾਵਵੁਰ੍ਮਰੁਤੋ ਵਾ ਨ ਜਜ੍ਵਲੁਰ੍ਜਾਤਵੇਦਸਃ
ਨਾਂ ਮਰੁਤ ਵਗੇ, ਨਾਂ ਅੱਗਾਂ ਭੜਕੀ।
ਸਮੁਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚੁਕ੍ਸ਼ੁਭੁਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਪਰ੍ਵਤਾਸ਼੍ਚ ਚਕਂਪਿਰੇ
ਸਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰ ਉਥਲ ਪੁਥਲ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਪਹਾੜ ਕੰਬ ਪਏ।