ਨਾਭੇਃ ਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ऋषਭ ऋषਭਾਦ੍ਬਰਤੋऽਭਵਤ੍ ੩੭.
ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਰਿਸ਼ਭਾ ਜਨਮਿਆ, ਤੇ ਰਿਸ਼ਭਾ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।
ਅਤ੍ਰ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਾਨਾਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਚ ਉਪਾਰ੍ਜਨਮ੍ ੩੭.
ਇਥੇ ਧਰਮ, ਧਨ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਾਕਦ੍ਵੀਪੇ ਚ ਸ਼ਾਕੋऽਸ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਕਃ ੩੭.
ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਕ ਰੁੱਖ ਹੈ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਚ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਏਵਾਧਿਪਤਿਰ੍ਨਾਮ੍ਨਾ ਮੇਧਾਤਿਥਿਰਿਤਿ॥ ੩੭.
ਉਸ ਦੇ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਮੇਧਾਤਿਥਿ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਪੁਰੋਜਵਮਨੋਜਵਵੇਪਮਾਨਧੂਮ੍ਰਾਨੀਕਚਿਤ੍ਰਰੇਫਬਹੁਰੂਪਵਿਸ਼੍ਵਚਾਰਸਂਜ੍ਞਾਨਿ ਪੁਤ੍ਰਨਾਮਾਨਿ ਸਪ੍ਤ ਵਰ੍षਾਣਿ॥ ੩੭.
ਉਸ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਹਨ: ਪੁਰੋਜਵ, ਮਨੋਜਵ, ਵੇਪਮਾਨ, ਧੂਮ੍ਰਾਨੀਕ, ਚਿਤ੍ਰਰੂਪ, ਬਹੁਰੂਪ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਚਾਰ। ਇਹ ਸੱਤ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।
ਸ਼ਾਕਦ੍ਵੀਪੇ ਚ ਵਰ੍ष ऋਤਵ੍ਰਤਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤਾਨੁਵ੍ਰਤਨਾਮਾਨੋ ਵਾਯ੍ਯਵਾਤ੍ਕਮਂ ਭਗਵਂਤਂ ਜਪਂਤਿ॥ ੩੭.
ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਵਿਚ, ਰਿਤਵ੍ਰਤ, ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਅਨੁਵ੍ਰਤ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਵਾਸੀ ਭਗਵਾਨ ਵਾਯੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਂਤਃ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਭੂਤਾਨਿ ਯੋ ਵਿਭਜ੍ਯਾਤ੍ਮਕੇਤੁਭਿਃ ੩੭.
ਉਹ ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਦਾ ਹੈ।
ਕੁਸ਼ਦ੍ਵੀਪੇ ਕੁਸ਼ਸ੍ਤਂਬੋ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਕਃ ੩੭.
ਕੁਸ਼ਦਵੀਪ 'ਤੇ ਇੱਕ ਕੁਸ਼ਸਤੰਭ ਰੁੱਖ ਹੈ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ।
ਤਦ੍ਦ੍ਵੀਪਪਤਿਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰੈਯਵ੍ਰਤੋ ਹਿਰਣ੍ਯਰੋਮਾ ਤਤ੍ਪੁਤ੍ਰਵਸੁਵਸੁਦਾਨਦृਢਕਵਿਨਾਭਿਗੁਪ੍ਤਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤਵਾਮਦੇਵਨਾਮਾਂਕਿਤਾਨਿ ਸਪ੍ਤ ਵਰ੍षਾਣਿ ੩੭.
ਉਸ ਟਾਪੂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਹਿਰਣਯਰੋਮਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਹਨ: ਵਸੁ, ਵਸੁਦਾਨ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਕਵੀ, ਨਾਭਿਗੁਪਤ, ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਵਾਮਦੇਵ। ਇਹ ਸੱਤ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।
ਪਰਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਣਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਜ੍ਜਾਤਵੇਦਾਸਿ ਹਵ੍ਯਵਾਟ੍ ੩੭.
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅੱਗ ਹੈ, ਜਾਤਵੇਦ ਅਤੇ ਹਵਨ ਦੀ ਭਟਿ ਹੈ।
ਕ੍ਰੌਂਚਦ੍ਵੀਪੇ ਕ੍ਰੌਂਚਨਾਮਾ ਪਰ੍ਵਤੋ ਯੋਜਨਾਯਤਃ ੩੭.
ਕ੍ਰੌਂਚਦਵੀਪ 'ਤੇ ਕ੍ਰੌਂਚ ਨਾਮ ਦਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਚ ਪ੍ਰੈਯਵ੍ਰਤੋ ਘृਤਪृष੍ਟਿਨਾਮਾ ਤਤ੍ਪੁਤ੍ਰਾਮਮਧੁਰੁਹਮੇਘਪृष੍ਠਸ੍ਵਦਾਮऋਤਾਸ਼੍ਵਲੋਹਿਤਾਰ੍ਣਵਵਨਸ੍ਪਤਿਇਤਿਸਪ੍ਤਪੁਤ੍ਰਨਾਮਾਂਕਿਤਾਨਿ ਸਪ੍ਤ ਵਰ੍षਾਣਿ॥ ੩੭.
ਉਥੇ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਘ੍ਰਿਤਪ੍ਰਿਸ਼ਠ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਹਨ: ਅਮਧੁਰ, ਹਮੇਘ, ਪ੍ਰਿਸ਼ਠ, ਸਵਦਾਮ, ਰਿਤਾਸ਼ਵ, ਲੋਹਿਤਾਰਣ ਅਤੇ ਵਨਸਪਤੀ। ਇਹ ਸੱਤ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।
ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਚ ਗੁਰੁऋषਭਦ੍ਰਵਿਣਦੇਵਕਸਂਜ੍ਞਾਃ॥ ੩੭.
ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ: ਗੁਰੂ, ਰਿਸ਼ਭ, ਦ੍ਰਵਿਨ ਅਤੇ ਦੇਵਕ।
ਆਪੋਮਯਂ ਭਗਵਂਤਂ ਸ੍ਤੁਵਂਤਿ॥ ੩੭.
ਉਹ ਜਲ-ਸਰੂਪ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਆਪਃ ਪੁਰੁषਵੀਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਪੁਨਂਤੀਰ੍ਭੂਰ੍ਭੂਵਃਸ੍ਵਸ਼੍ਚ ੩੭.
ਜਲ, ਪੁਰੁਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਭੂਰ, ਭੂਵਹ ਅਤੇ ਸਵਹ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ, ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੇਰ੍ਨਾਮ ਵृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਤਤ੍ਰਵਾਸਃ ਸਹਸ੍ਰਂ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਤਚ੍ਚਿਹ੍ਨਂ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲਿਦ੍ਵਿਪਮੁਚ੍ਯਤੇ॥ ੩੭.
ਉਥੇ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਰੁੱਖ ਦੇ ਕੋਲ ਵਾਸ ਹੈ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ; ਇਸ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾਲ, ਉਸ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਲਮਲੀਦਵੀਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾਧਿਪਤਿਃ ਪ੍ਰੈਯਵ੍ਰਤੋ ਯਜ੍ਞਬਾਹੁਸ੍ਤਤ੍ਪੁਤ੍ਰਸੁਰੋਚਨਸੌਮਨਸ੍ਯਰਮਣਕਦੇਵਬਰ੍ਹਿਪਾਰਿਭਦ੍ਰਾਪ੍ਯਾਯਨਾਭਿਜ੍ਞਾਨਨਾਮਾਨਿ ਸਪ੍ਤਵਰ੍षਾਣਿ॥ ੩੭.
ਉਸ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰੈਯਵ੍ਰਤ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਯਜ੍ਞਬਾਹੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਸੱਤ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਚ ਵੰਡਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਸੁਰੋਚਨਾ, ਸੌਮਨੱਸ, ਰਮਣਕ, ਦੇਵਬਰ੍ਹੀ, ਪਾਰਿਭਦ੍ਰਾ, ਪਿਆਯਨਾ ਤੇ ਅਭਿਜ੍ਞਾਨ ਹਨ।
ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੁਤਧਰਵੀਰ੍ਯਵਸੁਂਧਰਇषਂਧਰਸਂਜ੍ਞਾ ਭਗਵਂਤਂ ਸੋਮਂ ਯਜਂਤਿ॥ ੩੭.
ਉਥੇ ਸ਼੍ਰੁਤਧਰ, ਵੀਰ੍ਯਵਸੁ, ਮਧਰਾ, ਐਸ਼ਾ ਤੇ ਧਰਾ ਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਸੋਮ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ੍ਵਯੋਨਿਃ ਪਿਤृਦੇਵੇਭ੍ਯੋ ਵਿਭਜਞ੍ਛੁਕ੍ਲਕृष੍ਣਯੋਃ ੩੭.
ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਕਾਲੇ ਰੂਪ ਵੰਡ ਦਿੱਤੇ।
ਇਤਿ ਜਪਃ ਗੋਮੇਦਨਾਮਾ ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ੋਸ੍ਤਿ ਸੁਰਮ੍ਯੋ ਯਸ੍ਯ ਚ੍ਛਾਯਯਾ ੩੭.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਗੋਮੇਦਨਾਮਾ ਪਲੱਖ ਦਾ ਦਰੱਖਤ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸੁਹਾਵਣਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਛਾਂ—
ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰੈਯਵ੍ਰਤ ਇਧ੍ਮਜਿਹ੍ਵਃ ਪਤਿਸ੍ਤਤ੍ਪੁਤ੍ਰਸਿਵਸੁਰਮ੍ਯਸੁਭਦ੍ਰ ਸ਼ਾਂਤ੍ਯਸ਼ਪ੍ਤਮृਤਾਭਯਨਾਮਾਂਕਿਤਾਨਿ ਸਪ੍ਤ ਵਰ੍षਾਣਿ॥ ੩੭.
ਉਥੇ ਪ੍ਰੈਯਵ੍ਰਤ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਇਧਮਜਿਹ੍ਵ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਸਿਵਸੁਰਮ੍ਯ, ਸੁਭਦ੍ਰ, ਸ਼ਾਂਤ੍ਯ, ਸ਼ਪ੍ਤ, ਮ੍ਰਿਤ ਤੇ ਆਭਯਾ ਹਨ। ਇਹ ਸੱਤ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ।
ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਚ ਹਂਸਪਤਂਗੋਰ੍ਧ੍ਵਾਂਚਨਸਤ੍ਯਾਂਗਸਂਜ੍ਞਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਭਗਵਂਤਂ ਸੂਰ੍ਯਂ ਯਜਂਤੇ॥ ੩੭.
ਉਥੇ ਹੰਸ, ਪਤੰਗ, ਊਰਧਵਾਂਚਨ ਤੇ ਸਤ੍ਯਾਂਗ ਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚਾਰ ਜਾਤੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਸ੍ਯ ਵਿष੍ਣੁਰੂਪਂਯਤ੍ਤਤ੍ਰੋਤ੍ਥਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋऽਮृਤਸ੍ਯ ਚ ੩੭.
ਉਥੇ ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਸ੍ਯਾ, ਜੋ ਵਿਸ਼੍ਣੂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਅਮਰਤ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਣਪਤ੍ਰਾਣਿ ਨਿਯੁਤਂ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਕਮ੍ ੩੭.
ਉਸ ਦੇ ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ ਪੱਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਫੈਲਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਯਾਧਿਪਤਿਃ ਪ੍ਰੈਯਵ੍ਰਤੋ ਵੀਤਹੋਤ੍ਰਨਾਮਾ ਤਤ੍ਪੁਤ੍ਰੌ ਰਮਣਕਘਾਤਕੌ॥ ੩੭.
ਉਸ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰੈਯਵ੍ਰਤ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਵੀਤਹੋਤ੍ਰ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਮਣਕ ਅਤੇ ਘਾਤਕ ਸਨ।
ਤਨ੍ਨਾਮਚਿਹ੍ਨਤਂ ਖਂਡਦ੍ਵਯਮ੍॥ ੩੭.
ਉਹ ਖੇਤਰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਯੋਰਂਤਰਾਲੇਮਾਨਸਾਚਲੋ ਨਾਮ ਵਲਯਾਕਾਰਃ ਪਰ੍ਵਤੋ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਭ੍ਰਮਤਿ ਭਗਵਾਨ੍ਭਾਸ੍ਕਰ ਇਤਿ॥ ੩੭.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮਾਨਸਾਚਲ ਪਰਬਤ ਹੈ, ਜੋ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਭਗਵਾਨ ਸੂਰਜ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਚ ਨ ਸਂਤਿ ਕੇਵਲਂ ਸਮਾਨਾਸ੍ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਧ੍ਯਾਯਂਤਿ॥ ੩੭.
ਉਥੇ ਕੋਈ ਜਾਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਸਾਰੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚ ਧਿਆਨ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਯਦ੍ਯਤ੍ਕਰ੍ਮਮਯਂ ਲਿਂਗਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲਿਂਗਂ ਜਨੋਰ੍ਚਯਨ੍ ੩੭.
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਮ ਰੂਪ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ, ਉਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨੈषੁ ਕ੍ਰੋਧੋ ਨ ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਯਂ ਪੁਣ੍ਯਪਾਪਾਰ੍ਜਨੇਨ ਚ ੩੭.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਨਾ ਗੁੱਸਾ ਹੈ, ਨਾ ਈਰਖਾ, ਨਾ ਹੀ ਪੁੰਨ-ਪਾਪ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।