ਮਾਸਿ ਪੌषੇ ਚ ਦੇਵਸ੍ਯ ਕੁਰ੍ਯਾਦਾਗ੍ਨੇਯਮੁਤ੍ਸਵਮ੍
ਪੌਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਲਈ ਅੱਗ ਵਾਲਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵੈਸ਼ਾਖੇ ਚ ਵਿਸ਼ਾਖਾਯਾਂ ਸ਼ਿਵਤਂਤ੍ਰਾਨੁਸਾਰਤਃ 1.3.2.7.
ਵੈਸਾਖ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਸ਼ਿਵ ਤੰਤ੍ਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ।
ਪ੍ਰਾਬੋਧਿਕ ਮਾਰ੍ਗਸ਼ੀਰ੍षੇ ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਨਿਰ੍ਮਾਯ ਸਾਮਭਿਃ
ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪ੍ਰਬੋਧਿਕਾ ਨੂੰ, ਸਵੇਰੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਮ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ।
ਸ਼ਨਿਪ੍ਰਦੋषੇष੍ਵਾਰ੍ਦ੍ਰਾਸੁ ਵ੍ਯਤੀਪਾਤੇषੁ ਪਰ੍ਵਸੁ
ਸ਼ਨੀ ਪ੍ਰਦੋਸ਼, ਆਰਦ੍ਰਾ ਨਕਸ਼ਤਰ, ਵ੍ਯਤੀਪਾਤ ਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਤੇ,
ਦੀਕ੍ਸ਼ੋਪਨਯਨੋਦ੍ਵਾਹਪੁਤ੍ਰਜਨ੍ਮਾਦਿਕੇष੍ਵਪਿ
ਦੀਖਿਆ, ਜਨੇਊ, ਵਿਆਹ ਜਾਂ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਵੀ,
ਅਪਿ ਸ੍ਵਜਨ੍ਮਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੇ ਸਂਪਤ੍ਸ੍ਵਾਪਤ੍ਸੁ ਭੀਤਿषੁ
ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਨਕਸ਼ਤਰ, ਸੁਖ, ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਡਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ,
ਵ੍ਰਤਿਚਕ੍ਰਾਗਮੇ ਪਾਦਬਂਧਨੇ ਨਵਵੈਭਵੇ
ਵਰਤ ਦੀ ਆਮਦ, ਪੈਰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਜਾਂ ਨਵੀਂ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਵੀ,
ਸ੍ਮਰੇਦਤਿਦਵੀਯਾਂਸ਼੍ਚੇਤ੍ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ਪਰ੍ਯਂਤਗੋ ਯਦਿ
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇ, ਜਾਂ ਵੇਖ ਲਵੇ, ਜਾਂ ਅੰਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇ—
ਕਿਮਨ੍ਯਦ੍ਵਦ ਵਤ੍ਸੇਤਿ ਉਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਭੁਜਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਆਖਾਂ, ਪੁੱਤੜੇ? — ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਾਂਹ ਚੁੱਕ ਕੇ ਆਖਿਆ।
ਸ੍ਮਰਣੇਨ ਮਨਃਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੇ ਸ਼੍ਰਵਣਾਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦृਸ਼ੌਃ
ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨ ਤੇ ਕੰਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਤੇ ਵੇਖਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਅਰੁਣੇਸ੍ਮਿਨ੍ਮਹਾਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਦੇਹਿਭਿਰ੍ਲਬ੍ਧਜਨ੍ਮਭਿਃ
ਇਸ ਅਰੁਣ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ 'ਚ, ਜਿਹੜੇ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—
ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ ਮੁਕ੍ਤਦੇਹਾਨਾਮਪ੍ਯਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਰ੍ਮਣਾ 1.3.2.7.
ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ, ਜਿਹੜੇ ਦੇਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇੱਥੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਮ ਨਾਲ—
ਅਯੋਧ੍ਯਾਂ ਮਥੁਰਾਂ ਮਾਯਾਂ ਕਾਸ਼ੀਂ ਕਾਂਚੀਮਵਂਤਿਕਾਮ੍
ਅਯੋਧਿਆ, ਮਥੁਰਾ, ਮਾਇਆ, ਕਾਸ਼ੀ, ਕਾਂਚੀ ਤੇ ਅਵੰਤਿਕਾ—
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਵਂਤਂ ਚ ਸ਼ਿਲਾਦਪੁਤ੍ਰਂ ਮृਕਣ੍ਡੁਸੂਨੁਃ ਪੁਨਰਪ੍ਯੁਵਾਚ
ਇਹ ਗੱਲ ਆਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਿਲਾਦ ਦਾ ਪੁੱਤ੍ਰ, ਮ੍ਰਿਕੰਡੂ ਦਾ ਪੁੱਤ੍ਰ ਮੁੜ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਮਾਰ੍ਕਂਡੇਯ ਤ੍ਵਯਾ ਮਨ੍ਯੇ ਮਯਿ ਨ੍ਯਸ੍ਤੋ ਮਹਾਨ੍ਭਰਃ
ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਭਾਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਸ੍ਥਾਨੇ ਕੁਤੂਹਲਾਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਂ ਮਨਸ੍ਤਵ ਮਹਾਮਤੇ
ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਿਆ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹੈ।
ਕਥਂ ਵਾ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ ਵਕ੍ਤੁਂ ਜਾਨਾਨਰਪਿ ਕਾਰ੍ਤ੍ਸ੍ਨ੍ਯਤਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਵੇਂ ਦੱਸੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ?
ਕਥਂ ਵਾ ਸ਼੍ਰੁਤਮਪ੍ਯੇਤਦਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਰਸਭਾਵਿਤੈਃ
ਜਾਂ, ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ, ਜਿਹੜੇ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਇਦਾਨੀਂ ਸ੍ਮਰ ਚਿਤ੍ਰਂ ਤੁ ਚਰਿਤ੍ਰਂ ਸ੍ਮਰਵੈਰਿਣਃ
ਹੁਣ ਤੂੰ ਕਾਮ ਦੇ ਵੈਰੀ ਦੇ ਅਜੀਬ ਤੇ ਅਸਾਧਾਰਣ ਚਰਿੱਤਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ।
ਅਦ੍ਭੁਤਂ ਸ਼ਿਵਚਾਰਿਤ੍ਰਮਾਸ੍ਕਂਦਿਤਮਨੋਹਰਮ੍
ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਚਰਿੱਤਰ ਲਗਾਤਾਰ ਤੇ ਮਨ ਮੋਹਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਤਥਾਪ੍ਯੇष ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇऽਹਮਂਸ਼ਾਂਸ਼ੇਨ ਯਥਾਮਤਿ
ਫਿਰ ਵੀ, ਜਿੰਨਾ ਮੇਰੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਮੈਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਪੁਰਾਦਿਦੇਵਕਲ੍ਪਾਦੌ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਮੇਂ 'ਚ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਸਨ।
ਉਦ੍ਭਾਵਿਤਂ ਚ ਤਦ੍ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਸ੍ਰष੍ਟੁਂ ਪਾਤੁਂ ਚ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਉਹ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਰਚਿਆ, ਤੇ ਸਦਾ ਉਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਸृਜਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂਗੇਨ ਤ੍ਰ੍ਯਂਬਕਃ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਮ੍ 1.3.2.8.
ਤ੍ਰਿਅੰਬਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੂੰ ਉਪਜਾਇਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਰਜਸਾ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਸਮਯੂਯੁਜਤ੍
ਉਹ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਰਜੋ ਗੁਣ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਸਤੋ ਗੁਣ ਦਿੱਤਾ।
ਈਸ਼ਾਤੇ ਸਰ੍ਵਜਗਤਾਂ ਸृष੍ਟਿਰਕ੍ਸ਼ਾਵਿਧਾਨਯੋਃ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਜਗਤਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰਚਨਾ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਦਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂਗੁष੍ਠਾਤ੍ਸृष੍ਟ੍ਯੈ ਪ੍ਰਾਵਰ੍ਤਯਦ੍ਵਿਧਿਃ
ਸਿਰਜਣਹਾਰੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੱਜੇ ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਦਕ੍ਸ਼ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਰਚਨਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਨਿਰਮਾਤ੍ਸ੍ਵਯਂ ਚ ਕਮਲਾਸਨਃ
ਕਮਲ-ਆਸਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਮਰੁਤਃ ਫਣਿਨੋ ਗृਧ੍ਰਾ ਗਂਧਰ੍ਵਾਸਰਸੋऽਪਿ ਚ
ਮਰੁਤ, ਸੱਪ, ਗਿੱਧ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਦਰਿਆ ਵੀ ਉਥੋਂ ਹੀ ਉਪਜੇ।
ਨਾਨਾਜ੍ਞਾਤਿਤ੍ਵਮਾਪਾਦ੍ਯ ਨਾਨਾਕਰ੍ਮਪ੍ਰਵਰ੍ਤਕਾਃ
ਉਹ ਸਭ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।