ਪੁਨਸ੍ਤਦ੍ਭਕ੍ਤਿਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਾਚ੍ਛਿਵਸਾਯੁਜ੍ਯਮਾਪ੍ਤਵਾਨ੍
ਉਸ ਭਗਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਮੁੜ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਵਿਦ੍ਯਾਧਰੇਸ਼੍ਵਰੌ ਮੁਕ੍ਤੌ ਦੁਰ੍ਵਾਸਃਸ਼ਾਪਬਨ੍ਧਨਾਤ੍
ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੇ ਦੋ ਮਾਲਕ ਦੁਰਵਾਸਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਗਏ।
ਨਾਸ੍ਤਿ ਮਾਹੇਸ਼੍ਵਰਾਦ੍ਧਰ੍ਮੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਦੇਵੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਾਤ੍
ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਹੀਂ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ।
ਨਾਸ੍ਤਿ ਸ਼ੈਵਾਗ੍ਰਣੀਰ੍ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਨਾਸ੍ਤਿ ਰਕ੍ਸ਼ਾ ਵਿਭੂਤਿਤਃ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਕੋਈ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ।
ਨਾਸ੍ਤਿ ਰੁਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਤੋ ਭੂषਾ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਸ਼ਿਵਾਗਮਾਤ੍
ਰੁਦਰਾਖ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੋਈ ਗਹਣਾ ਨਹੀਂ, ਸ਼ਿਵ ਆਗਮ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੋਈ ਗ੍ਰੰਥ ਨਹੀਂ।
ਨਾਸ੍ਤਿ ਵੈਰਾਗ੍ਯਤਃ ਸੌਖ੍ਯਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਮੁਕ੍ਤੇਃ ਪਰਂ ਪਦਮ੍
ਵੈਰਾਗ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਸੁਖ ਨਹੀਂ, ਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਈ ਦਰਜਾ ਨਹੀਂ।
ਤੇ ਨਿਵਾਸਾ ਗਿਰਿਵ੍ਯਾਪ੍ਤਾਃ ਸੋऽਯਂ ਤੁ ਗਿਰਿਸ਼ਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਏ ਹਨ; ਤੇ ਇਹ ਆਪ ਹੀ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ।
ਇਤਿ ਵਦਤਿ ਸ਼ਿਲਾਦਨਂਦਨੇ ਮੁਦਿਤਮਨਾਃ ਸ ਮृਕਣ੍ਡੁਨਂਦਨਃ ।। 1.3.2.4.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮ੍ਰਿਕੰਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਸ਼ਿਲਾਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਆਖਿਆ।
ਕਿਂ ਕਿਂ ਨृਣਾਂ ਕਰ੍ਮ ਭਵਾਯ ਜਾਯਤੇ ਕਥਂ ਨੁ ਤਤ੍ਤਨ੍ਨਰਕਾਯ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ
ਕਿਹੜੇ ਕੰਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਭਲਾਈ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਰਕ ਮਿਲਦੇ ਹਨ?
ਰਜਸ੍ਤਮੋਗੁਣੋਪੇਤਾ ਭਵਂਤਿ ਸੁਲਭਾ ਨਰਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਜ ਤੇ ਤਮੋ ਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਃ ਪੁਣ੍ਯਸ਼ੀਲਤ੍ਵਾਨ੍ਨਿਃਸ਼੍ਰੇਯਸਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚੰਗੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ ਤੇ ਨੇਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੁਕਾਮ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵੈਚਿਤ੍ਰ੍ਯਾਣ੍ਯੇਵ ਸृष੍ਟਾਨਿ ਨਰਕਾਣ੍ਯਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਚ
ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਰਕ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਚਂਡਾਲੋ ਵਾ ਭਵੇਤ੍ਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਪੁਰੁषੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਯਾ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੰਡਾਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ਕਰ੍ਮਕਰ੍ਤृਤ੍ਵਂ ਸੁਰਾਪਾਨੇਨ ਚ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਜੋ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਤੂਤਾਂ ਵਾਲਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ਯਤ੍ਤੁ ਚੋਰਯੇਤ੍ਤਤ੍ਤਚ੍ਛੂਨ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਦਨ੍ਯਜਨ੍ਮਨਿ
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਨਪੁਂਸਕਤ੍ਵਂ ਸਂਗਚ੍ਛੇਤ੍ਪੁਰੁषੋ ਗੁਰੁਤਲ੍ਪਗਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਪੁੰਸਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਰਕੇ ਕਾਲਸੂਤ੍ਰਾਖ੍ਯੇ ਨਿਵਸੇਤ੍ਪਰਦਾਰਗਃ
ਜੋ ਦੂਜੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਾਲਸੂਤਰ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਘੋਰੇ ਚ ਪਿਸ਼ੁਨੋऽਵੀਚ੍ਯਾਂ ਧਰ੍ਮਵਿਨਿਂਦਕਃ
ਜੋ ਚੁਗਲਖੋਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਅਵੀਚੀ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਡਰਾਉਣੀ ਥਾਂ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਹਾਰੇ ਛਨ੍ਨਪਾਪਿष੍ਠੋ ਮृषਾਵਾਦੀ ਭਯਾਨਕੇ 1.3.2.5.
ਜੋ ਵੱਡਾ ਪਾਪੀ ਝੂਠ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਜ੍ਰੇ ਪਰਦ੍ਰੋਹਰਤੋ ਮਾਂਸਾਸ਼ੀ ਤਰਲੇ ਦ੍ਵਿਜ
ਹੇ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਜਰ ਨਾਂ ਦੇ ਅਸਥਿਰ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸ਼੍ਵਘ੍ਨੋਪਿ ਨਿਰੁਚ੍ਛ੍ਵਾਸੇ ਵਸੇਦ੍ਗੋਘ੍ਨਸ਼੍ਚ ਦਾਰੁਣੇ
ਘੋੜਾ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸਾਹ ਨਾ ਲੈ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਗਾਂ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ ਬੜੇ ਕਠੋਰ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵਸ੍ਵਹਾਰੀ ਦਹਨੇ ਘੋਰਘੋਰੇ ਪਰਸ੍ਵਹृਤ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਅੱਗ ਵਾਲੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਡਰਾਉਣੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਬਧ੍ਨਂਤਿ ਪਾਸ਼ੈਰ੍ਨਿਘ੍ਨਂਤਿ ਦਂਡੈਰ੍ਵਿਧ੍ਯਂਤਿ ਸ਼ਂਕੁਭਿਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਲਾਠੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸੂਈਆਂ ਨਾਲ ਛੇਦਦੇ ਹਨ।
ਕਾਲੇਯਕਾਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਹਿਂਸ੍ਰਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਦਸ਼ਂਤ੍ਯਮੂਨ੍
ਸੱਪ, ਬਾਘ ਤੇ ਹੋਰ ਹਿੰਸਕ ਜਾਨਵਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਡੰਘਦੇ ਹਨ।
ਖਨਂਤਿ ਗਹਨੇ ਸ਼੍ਵਭ੍ਰੇ ਕਸ਼ਾਭਿਸ੍ਤਾਡਯਂਤਿ ਚ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਹਿਰੀਆਂ ਖੱਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਪੀਟਦੇ ਹਨ।
ਬਾਹ੍ਯਨ੍ਤੇ ਦੁਰ੍ਵਹਾਨ੍ਭਾਰਾਨ੍ਯਮਦੂਤੈਰ੍ਹਿ ਪਾਪਿਨਃ
ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਬੜੇ ਭਾਰੀ ਬੋਝ ਢੋਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਵਰ੍ਣਾਪਹਾਰੀ ਕੁਨਖੀ ਦੁਸ਼੍ਚਰ੍ਮਾ ਗੁਰੁਤਲ੍ਪਗਃ
ਸੋਨੇ ਦੀ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਟਿੜ੍ਹੇ ਨਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਮਾੜੀ ਚਮੜੀ ਵਾਲਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ—
ਕੂਟਸਾਕ੍ਸ਼ੀ ਚਾਕ੍ਸ਼ਿਰੋਗੀ ਮਂਦਾਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚਾਗ੍ਰਭੋਜਨਃ
ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਾਲਾ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਅੱਗ ਵਾਲਾ ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖਾਣ ਵਾਲਾ—
ਪਰਦਾਰਰਤਃ ਪਂਗੁ ਬਧਿਰਃ ਪਰਨਿਂਦਕਃ 1.3.2.5.
ਜੋ ਪਰਾਈ ਔਰਤ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੰਘੜਾ, ਬੋਲਾ ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਭ੍ਯਾਗਤਾਤਿਥਿਤ੍ਯਾਗੀ ਕਪੋਲਕਂਟਕੋ ਭਵੇਤ੍
ਜੋ ਆਏ ਹੋਏ ਮਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗੱਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕੰਡਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।