ਮृਗਾਃ ਸਰ੍ਵੇਪਿ ਸਤਤਂ ਚਰਂਤੋ ਯਤ੍ਰ ਸਾਨੁषੁ
ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਜਾਨਵਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਯਸ੍ਯ ਪਾਦਾਂਤਿਕਚਰੈਃ ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਸ਼ਬਰੈਰਪਿ
ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਕੋਲ ਸ਼ਬਰ ਲੋਕ ਵੀ ਆਮ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਿਂ ਬਹੂਕ੍ਤ੍ਯਾਭ੍ਯਸੂਯਂਤੇ ਦ੍ਵੈਮਾਤੁਰਕੁਮਾਰਯੋਃ
ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਕਹੀਏ? ਉਥੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਦੋ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤ ਵੀ ਈਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਿਂਹਵ੍ਯਾਘ੍ਰਦ੍ਵਿਪਾ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਤ੍ਯਕ੍ਤਕਲੇਵਰਾਃ
ਉਥੇ ਸਿੰਘ, ਬਾਘ ਤੇ ਹਾਥੀ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਅਸ੍ਯ ਭਾਸ੍ਕਰਨਾਮਾਦ੍ਰਿਃ ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਯਾਂ ਦਿਸ਼ਿ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਭਾਸਕਰ ਨਾਂ ਦਾ ਪਹਾੜ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਯਾਂ ਦਿਸ਼ਿ ਦਂਡਾਦ੍ਰਿਰਿਤਿ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਮਹੀਧਰਃ
ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਦੰਡ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਹੈ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਸ੍ਯਾਂ ਚ ਸ਼ੋਣਾਦ੍ਰੇਰਦ੍ਰਿਰਸ੍ਤ੍ਯਮਰਾਚਲਃ
ਸ਼ੋਣ ਪਹਾੜ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਅਮਰਾਚਲ ਪਹਾੜ ਹੈ।
ਉਤ੍ਤਰੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਹਰਿਦ੍ਭਾਗੇ ਸਿਦ੍ਧਾਧ੍ਯਾਸਿਤਕਨ੍ਦਰਃ 1.3.2.4.
ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਉਹ ਗੁਫਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਪਰ੍ਯਂਤਪ੍ਰਭੂਤਾਨਾਮਨ੍ਯੇषਾਮਪਿ ਭੂਭृਤਾਮ੍
ਇਸ ਦੇ ਆਖਰੀ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਚ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪਹਾੜ ਹਨ।
ਧਾਰਿਤਾ ਯੇਨ ਸਤਤਂ ਸਰ੍ਵੇਪਿ ਧਰਣੀਰੁਹਾਃ
ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਥਾਂ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਗਿਰੀਸ਼ੇ ਸਂਦृष੍ਟੇ ਮੇਨਾਤੁਹਿਨਭੂਭृਤੋਃ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੇਨਾ ਤੇ ਹਿਮਾਵਾਨ ਵੀ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਰੁਪਲ੍ਲਵਲਕ੍ਸ਼ੇਣ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣਜਟਾਧਰਃ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪਛਾਣੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜ੍ਯੋਤਿष੍ਮਤ੍ਤੋਯਸ਼ृਂਗਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ੍ਥੇਨ੍ਦੁਭਾਸ੍ਕਰਃ
ਉਸ ਚਮਕਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਵਰ੍षਾਸੁ ਸ਼ਿਖਰਾਧਸ੍ਤਾਦਭਿਨੀਲਬਲਾਹਕਃ
ਵਰਖਾ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਚੋਟੀ ਹੇਠਾਂ ਗੂੜ੍ਹੇ ਨੀਲੇ ਬੱਦਲ ਛਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਹਸ੍ਰਪਾਦਃ ਸਾਹਸ੍ਰਸ਼ੀਰ੍षੋ ਯਃ ਪਰ੍ਵਤੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਇਹ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿਰੋਲੀਨਾਮਰਸਰਿਤ੍ਸ੍ਰੋਤਾਃ ਪ੍ਰਾਗਿਤਿ ਨਾਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਇਹ ਕੋਈ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਧਾਰੇ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਆਸਾਦਿਤਾਪਕਟਕਃ ਸ਼ਾਰਦੈਰ੍ਯਃ ਪਯੋਧਰੈਃ
ਉਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਬੱਦਲ ਉਸਦੇ ਚਾਰਿਆਂ ਪਾਸੇ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਯਤ੍ਰ ਸ਼ृਙ੍ਗਾਗ੍ਰਸਂਲਗ੍ਰਸਂਲਗ੍ਨਨੀਲਲੋਹਿਤਃ 1.3.2.4.
ਉਸ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਤੇ ਨੀਲੇ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਲਪਟੇ ਹੋਏ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
ਸੁਦੁਰ੍ਗਮਤ੍ਵਾਦੁਗ੍ਰਤ੍ਵਮਪਿ ਧਤ੍ਤੇ ਨ ਨਾਮਤਃ
ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪਹਾੜ ਡਰਾਉਣਾ ਤਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਨਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ।
ਤਕ੍ਸ਼ਕਾਨਂਤਸਰ੍ਪਾਦ੍ਯੈਃ ਸ੍ਪਰ੍ਧਨ੍ਤੇ ਭੁਜਗੇਸ਼੍ਵਰੈਃ
ਤੱਖਕ, ਅਨੰਤ ਤੇ ਹੋਰ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸੁਸ੍ਪष੍ਟਂ ਵਿਸ਼ਿਨष੍ਟੀਵ ਸ੍ਵਕੀਯਾਮष੍ਟਮੂਰ੍ਤਿਤਾਮ੍
ਇਹ ਆਪਣੀ ਅੱਠ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਸੁਰਤ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਸ਼ृਙ੍ਗਤੋ ਮਧ੍ਯੇ ਸੁषੁਮ੍ਨਾ ਕਮਲਾਪਗਾ
ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੁਸ਼ੁਮਣਾ, ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੀ ਨਦੀ, ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕੋਲਹਂਸਾਕृਤੀ ਨਾਲਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੂ ਬਭੂਵਤੁਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਹੰਸ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਨੇ ਸੂਰ ਦੀ ਆਕਾਰ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ।
ਅਰੁਣਾਚਲਨਾਥਾਖ੍ਯਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਃ ਪ੍ਰਮਦੈਃ ਸਮਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਿਅਾਂ ਸਮੇਤ ਅਰੁਣਾਚਲ ਦੇ ਮਾਲਕ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਤਪਾਂਸਿ ਤੀਵ੍ਰਾਣਿ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਚ੍ਚਕ੍ਰੇ ਸਦਾਸ਼ਿਵਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਬੜੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਸਦਾ-ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।
ਅਲਬ੍ਧ ਵਾਮਦੇਹਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਮਨ੍ਮਥਾਰੇਃ ਪ੍ਰਸੇਦੁषਃ
ਉਹ ਮਨਮਥ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਦਇਆਲੂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਵਾਮ ਪਾਸੇ ਵਾਲਾ ਅੰਗ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਿਆ।
ਲਿਂਗਂ ਭੋਗਪ੍ਰਦਂ ਪੁਂਸਾਂ ਕੈਵਲ੍ਯਾਯ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਤੇ
ਲਿੰਗ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਭੂਯ ਸਤਾਂ ਦਤ੍ਤੇ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸਿਦ੍ਧਿਮਵਿਘ੍ਨਤਃ 1.3.2.4.
ਇਹ ਸੱਚੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੰਤਰ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਕृਨ੍ਨਿਮਜ੍ਜਨਾਨ੍ਨॄਣਾਂ ਪਂਚਪਾਤਕਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਨ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਕृਤ੍ਪ੍ਰਣਾਮਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸਰ੍ਵਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨਮ੍
ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।