ਆਵਾਸਃ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਾਨਾਂ ਮਹਰ੍षੀਣਾਂ ਸੁਪਰ੍ਵਣਾਮ੍
ਉਹ ਥਾਂ ਸਾਰੇ ਸਿੱਧਾਂ, ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ।
ਸੁਮੇਰੋਰਪਿ ਕੈਲਾਸਾਦਪ੍ਯਸੌ ਮਨ੍ਦਰਾਦਪਿ
ਉਹ ਪਹਾੜ ਸੁਮੇਰੂ, ਕੈਲਾਸ ਤੇ ਮੰਦਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਸ੍ਪृਹਯਂਤਿ ਯਦੀਯੇਭ੍ਯੋ ਜਂਤੁਭ੍ਯੋਪਿ ਦਿਵੌਕਸਃ
ਉਥੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਨ ਕਲ੍ਪਵृਕ੍ਸ਼ਾਃ ਸਦृਸ਼ਾ ਯਤ੍ਰਤ੍ਯਾਨਾਂ ਮਹੀਰੁਹਾਮ੍
ਉਥੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਇੰਨੇ ਅਨੋਖੇ ਹਨ ਕਿ ਕਲਪ-ਵ੍ਰਖ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ।
ਹਿਂਸੈਕਰੁਚਯੋ ਵ੍ਯਾਧਾ ਅਪਿ ਰੂਪਾਨੁਸਾਰਤਃ
ਉਥੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਹਿੰਸਾ ਚੰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਬਦਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਯਦੁਦ੍ਦੇਸ਼ਚਰਾ ਮੇਘਾਃ ਸ਼ਿਖਰਾਣ੍ਯਭਿਬਂਧਕਾਃ
ਉਸ ਥਾਂ ਉੱਡਦੇ ਬੱਦਲ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਕਲਾਰਾਵਾਃ ਖਗਾ ਯਤ੍ਰ ਕ੍ਵਣਂਤੇ ਕੀਚਕਾ ਅਪਿ
ਉਥੇ ਪੰਛੀ ਮਿੱਠਾ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਬਾਂਸ ਵੀ ਵੱਜਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਮਰਨ੍ਤੋ ਯਤ੍ਰ ਖਦ੍ਯੋਤਾਃ ਕृष੍ਣਪਕ੍ਸ਼ੇ ਨਿਸ਼ਾਗਮੇ 1.3.2.4.
ਉਥੇ ਖਜੂਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ ਅੰਧੇਰੀ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਯਾਦ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ।
ਨਿष੍ਪ੍ਰਤ੍ਯੂਹਕृਤਾਸ਼੍ਲੇषਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਯਤ੍ਤਟਿਨੀਰੁਹਾਃ
ਉਸ ਥਾਂ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਦੇ ਰੁੱਖ ਸਦਾ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ।
ਯਸ੍ਯੋਤ੍ਤੁਂਗਸ੍ਯ ਸ਼ृਂਗਾਗ੍ਰਸਂਗਮਾ ਅਪਿ ਤਾਰਕਾਃ
ਉਸ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨੂੰ ਤਾਰੇ ਵੀ ਛੂਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਮृਗਾਃ ਸਰ੍ਵੇਪਿ ਸਤਤਂ ਚਰਂਤੋ ਯਤ੍ਰ ਸਾਨੁषੁ
ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਜਾਨਵਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਯਸ੍ਯ ਪਾਦਾਂਤਿਕਚਰੈਃ ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਸ਼ਬਰੈਰਪਿ
ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਕੋਲ ਸ਼ਬਰ ਲੋਕ ਵੀ ਆਮ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਿਂ ਬਹੂਕ੍ਤ੍ਯਾਭ੍ਯਸੂਯਂਤੇ ਦ੍ਵੈਮਾਤੁਰਕੁਮਾਰਯੋਃ
ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਕਹੀਏ? ਉਥੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਦੋ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤ ਵੀ ਈਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਿਂਹਵ੍ਯਾਘ੍ਰਦ੍ਵਿਪਾ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਤ੍ਯਕ੍ਤਕਲੇਵਰਾਃ
ਉਥੇ ਸਿੰਘ, ਬਾਘ ਤੇ ਹਾਥੀ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਅਸ੍ਯ ਭਾਸ੍ਕਰਨਾਮਾਦ੍ਰਿਃ ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਯਾਂ ਦਿਸ਼ਿ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਭਾਸਕਰ ਨਾਂ ਦਾ ਪਹਾੜ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਯਾਂ ਦਿਸ਼ਿ ਦਂਡਾਦ੍ਰਿਰਿਤਿ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਮਹੀਧਰਃ
ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਦੰਡ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਹੈ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਸ੍ਯਾਂ ਚ ਸ਼ੋਣਾਦ੍ਰੇਰਦ੍ਰਿਰਸ੍ਤ੍ਯਮਰਾਚਲਃ
ਸ਼ੋਣ ਪਹਾੜ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਅਮਰਾਚਲ ਪਹਾੜ ਹੈ।
ਉਤ੍ਤਰੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਹਰਿਦ੍ਭਾਗੇ ਸਿਦ੍ਧਾਧ੍ਯਾਸਿਤਕਨ੍ਦਰਃ 1.3.2.4.
ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਉਹ ਗੁਫਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਪਰ੍ਯਂਤਪ੍ਰਭੂਤਾਨਾਮਨ੍ਯੇषਾਮਪਿ ਭੂਭृਤਾਮ੍
ਇਸ ਦੇ ਆਖਰੀ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਚ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪਹਾੜ ਹਨ।
ਧਾਰਿਤਾ ਯੇਨ ਸਤਤਂ ਸਰ੍ਵੇਪਿ ਧਰਣੀਰੁਹਾਃ
ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਥਾਂ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਗਿਰੀਸ਼ੇ ਸਂਦृष੍ਟੇ ਮੇਨਾਤੁਹਿਨਭੂਭृਤੋਃ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੇਨਾ ਤੇ ਹਿਮਾਵਾਨ ਵੀ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਰੁਪਲ੍ਲਵਲਕ੍ਸ਼ੇਣ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣਜਟਾਧਰਃ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪਛਾਣੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜ੍ਯੋਤਿष੍ਮਤ੍ਤੋਯਸ਼ृਂਗਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ੍ਥੇਨ੍ਦੁਭਾਸ੍ਕਰਃ
ਉਸ ਚਮਕਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਵਰ੍षਾਸੁ ਸ਼ਿਖਰਾਧਸ੍ਤਾਦਭਿਨੀਲਬਲਾਹਕਃ
ਵਰਖਾ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਚੋਟੀ ਹੇਠਾਂ ਗੂੜ੍ਹੇ ਨੀਲੇ ਬੱਦਲ ਛਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਹਸ੍ਰਪਾਦਃ ਸਾਹਸ੍ਰਸ਼ੀਰ੍षੋ ਯਃ ਪਰ੍ਵਤੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਇਹ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿਰੋਲੀਨਾਮਰਸਰਿਤ੍ਸ੍ਰੋਤਾਃ ਪ੍ਰਾਗਿਤਿ ਨਾਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਇਹ ਕੋਈ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਧਾਰੇ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਆਸਾਦਿਤਾਪਕਟਕਃ ਸ਼ਾਰਦੈਰ੍ਯਃ ਪਯੋਧਰੈਃ
ਉਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਬੱਦਲ ਉਸਦੇ ਚਾਰਿਆਂ ਪਾਸੇ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਯਤ੍ਰ ਸ਼ृਙ੍ਗਾਗ੍ਰਸਂਲਗ੍ਰਸਂਲਗ੍ਨਨੀਲਲੋਹਿਤਃ 1.3.2.4.
ਉਸ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਤੇ ਨੀਲੇ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਲਪਟੇ ਹੋਏ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
ਸੁਦੁਰ੍ਗਮਤ੍ਵਾਦੁਗ੍ਰਤ੍ਵਮਪਿ ਧਤ੍ਤੇ ਨ ਨਾਮਤਃ
ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪਹਾੜ ਡਰਾਉਣਾ ਤਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਨਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ।
ਤਕ੍ਸ਼ਕਾਨਂਤਸਰ੍ਪਾਦ੍ਯੈਃ ਸ੍ਪਰ੍ਧਨ੍ਤੇ ਭੁਜਗੇਸ਼੍ਵਰੈਃ
ਤੱਖਕ, ਅਨੰਤ ਤੇ ਹੋਰ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।