ਮੇਰੁਮਨ੍ਦਰਮਾਤ੍ਰੋऽਪਿ ਰਾਸ਼ਿਃ ਪਾਪਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਣਃ
ਮੇਰੂ ਜਾਂ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਵੱਡਾ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਢੇਰ—
ਯਾ ਗਤਿਰ੍ਜ੍ਞਾਨਤਪਸਾਂ ਯਾ ਗਤਿਰ੍ਯਜ੍ਞਯਾਜਿਨਾਮ੍
ਜੋ ਗਿਆਨ ਤੇ ਤਪ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਯਜਨ ਕਰਕੇ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮੰਜ਼ਿਲ—
ऋषਿਦੇਵਾਸੁਰਗਣੈਰ੍ਜਪਹੋਮਪਰਾਯਣੈਃ 2.8.3.
ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਜਪ ਤੇ ਹਵਨ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ—
षष੍ਟਿਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਕਾਸ਼ੀਵਾਸੇषੁ ਯਤ੍ਫਲਮ੍
ਕਾਸੀ ਵਿਚ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਰਹਿਣ ਦਾ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—
ਯਾ ਗਤਿਰ੍ਯੋਗਯੁਕ੍ਤਾਨਾਂ ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਾਂ ਤਨੁਤ੍ਯਜਾਮ੍
ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿਚ ਜੋ ਯੋਗ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਸਰੀਰ ਛੱਡਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੰਜ਼ਿਲ—
ਸ੍ਵਰ੍ਗਦ੍ਵਾਰੇ ਮृਤਃ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਨਰਕਂ ਨੈਵ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਜੋ ਸਵਰਗ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਮਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਰਕ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
ਭੂਲੋਕੇ ਚਾਂਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ਚ ਦਿਵਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਯਾਨਿ ਵੈ
ਭੂਮੀ 'ਤੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਜਾਂ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਤੀਰਥ ਹਨ—
ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤਿਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਰਮਨ੍ਤੇ ਤੁ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਃ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਯਕੀਨ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ ਸਰ੍ਵਤੋ ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਸ੍ਤਪਸਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ
ਹਰ ਪਾਸੇ ਸ਼ਕਤੀ ਲਾ ਕੇ, ਤੇ ਤਪ ਵਿਚ ਸ਼ਕਤੀ ਟਿਕਾ ਕੇ—
ਹਨ੍ਯਮਾਨੋऽਪਿ ਯੋ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਵਸੇਚ੍ਛਸ੍ਤ੍ਰਸ਼ਤੈਰਪਿ
ਜਾਣੂ ਵਿਅਕਤੀ, ਭਾਵੇਂ ਸੈਂਕੜੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੱਧਿਆ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਜੀ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਦ੍ਵਾਰੇ ਵਿਯੁਜ੍ਯੇਤ ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਜੇ ਉਹ ਸਵਰਗ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਉੱਚੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਸ੍ਤੇषਾਂ ਸ਼ੁਭਃ ਕਾਲਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਦ੍ਵਾਰਂ ਸ਼੍ਰਯਂਤਿ ਯੇ
ਜੋ ਸਵਰਗ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਉਹ ਸਮਾਂ ਸ਼ੁਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯਾਵਤ੍ਪਾਪਾਨਿ ਦੇਹੇਨ ਯੇ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਜਨਾਃ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ।। 2.8.3.
ਜਿੰਨੇ ਪਾਪ ਲੋਕ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਜ੍ਯੇष੍ਠੇ ਮਾਸਿ ਸਿਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਪਂਚਦਸ਼੍ਯਾਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇਠ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਚੰਨਣੇ ਪੱਖ ਦੀ ਪੰਦਰਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ—
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੁਦ੍ਯਾਪਨਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸਹਸ੍ਰਂ ਵ੍ਰਤਯੋਗਿਭਿਃ
ਉਥੇ, ਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਯੋਗ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਹਜ਼ਾਰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਉਤਸਰਗ ਰਸਮਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕृਤੇ ਮਹਾਪਾਪਕ੍ਸ਼ਯਾਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗੋ ਭਵੇਨ੍ਨृਣਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਇਹ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਹੋਣ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰਗ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਚ ਤਥਾ ਚਂਦ੍ਰਵ੍ਰਤਸ੍ਯੋਦ੍ਯਾਪਨੇ ਵਿਧਿਮ੍
ਚੰਦ੍ਰਵ੍ਰਤ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵੀ ਇਥੇ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਆਗਚ੍ਛਤ੍ਤੀਰ੍ਥਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਕਰ੍ਤੁਂ ਸੁਧਾਨਿਧਿਃ
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਉਥੇ ਆਇਆ, ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਅੱਖੀਂ ਵੇਖਣ ਲਈ।
ਕ੍ਰਮੇਣ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਂ ਚ ਨਾਨਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਹ ਕਈ ਅਚੰਭਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਸ੍ਵਾਭਿਧਾਨਪੁਰਸ੍ਸਰਮ੍
ਉਸ ਕਿਰਪਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ,
ਵਾਸੁਦੇਵਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਤਤ੍ਸ੍ਥਾਨਂ ਜਾਤਮਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਥਾਂ ਬੜੀ ਅਚੰਭੀ ਬਣ ਗਈ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਮਿਵ ਭੂਤਾਨਾਂ ਭਰ੍ਤੁਰ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਇਹ ਸਦਾ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ, ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਲਈ ਵੀ, ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ।
ਨਾਨਾਲਿਂਗਧਰਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕਾਭਿਕਾਂਕ੍ਸ਼ਿਣਃ 2.8.3.
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਸਦਾ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਲੋਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਯਥਾ ਧਰ੍ਮਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ ਨ ਤਥਾ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਕੋਈ ਹੋਰ ਥਾਂ ਐਸਾ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਥੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਕਾਮਫਲਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਰ੍ਜਾਯਤੇ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਸਦਾ ਦਾਨਾਦਿਕਂ ਵਿਪ੍ਰਪੂਜਾ ਦਂਪਤ੍ਯੋਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਦਾਨ ਦੇਣ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ, ਅਤੇ ਦੰਪਤੀਆਂ ਲਈ।
ਸਰ੍ਵਯਜ੍ਞਾਧਿਕਫਲਂ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਾਵਗਾਹਨਮ੍
ਇਹ ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿਚ ਨ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ ਵੱਧ।
ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਜਾਯਤੇ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਮਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍
ਇਸ ਥਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ, ਸਾਰੇ ਪੁੰਨ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਉਦ੍ਯਾਪਨਵਿਧਿਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਨृਭਿਰ੍ਦ੍ਵਿਜਪੁਰਸ੍ਸਰਮ੍
ਇਥੇ, ਉਤਸਰਗ ਦੀ ਵਿਧੀ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਗਤੇ ਵਰ੍षਦ੍ਵਯੇ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧੇ ਪਂਚਪਕ੍ਸ਼ੇ ਦਿਨਦ੍ਵਯੇ
ਦੋ ਸਾਲ ਤੇ ਅੱਧਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੰਜ ਪੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਤੇ,
ਤ੍ਰ੍ਯਧਿਕੇ ਵਾ ਅਸ਼ੀਤ੍ਯਬ੍ਦੇ ਚਤੁਰ੍ਮਾਸਯੁਤੇ ਤਤਃ ਉਦ੍ਯਾਪਨਂ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤੇਨ ਯਾਤ੍ਰਾ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ
ਜਾਂ ਤਿਰੱਸੀ ਅੱਸੀ ਸਾਲ ਤੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਉਤਸਰਗ ਰਸਮ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਰੇ।