ਕਸ੍ਯਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਕृਤੇ ਦੇਵਃ ਸ੍ਵਸ੍ਯੈਵਾਜ੍ਞਾਕਰਂ ਯਮਮ੍
ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦੇਂਦੇ ਹਨ?
ਤ੍ਵਮੇਵ ਸ਼ਾਂਕਰਾਨ੍ਧਰ੍ਮਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਵਿਦ੍ਧਿ ਰਹਸ੍ਯਤਃ
ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਂਕਰ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ।
ਤ੍ਵਯੈਵਾਨ੍ਯੇਨ ਕੇਨਾਹਮੇਵਂ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਿਤਸ਼੍ਚਿਰਮ੍
ਸਿਰਫ਼ ਤੂੰ ਹੀ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਇੰਨੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਇੰਨੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਉਪਦੇਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤੇ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਗੁਪ੍ਤਂ ਤਦ੍ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸਨੈਃ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਗੁਪਤ ਥਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ।
ਆਦਰਾਦਨੁਯੁਂਜਾਨਂ ਸ਼ਿष੍ਯਂ ਯੋ ਦੇਸ਼ਿਕਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਦਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਧਿਆਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਵੇ।
ਸਮਾਹਿਤਮਨਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਂ ਕੁਰੁ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍
ਆਪਣੀ ਮੱਤ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਅਟੱਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖ।
ਸ੍ਮਰ ਸ੍ਮਰਾਂਤਕਂ ਦੇਵਂ ਵਂਦਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯ ਸ਼ਾਂਕਰੀਮ੍
ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ, ਜੋ ਕਾਮ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਕਰੀ ਬਾਣੀ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰ।
ਅਸ੍ਤਿ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਦਿਗ੍ਭਾਗੇ ਦ੍ਰਾਵਿਡੇषੁ ਤਪੋਧਨ 1.3.2.4.
ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਤਪਸਵੀ, ਇੱਕ ਥਾਂ ਹੈ—
ਯੋਜਨਤ੍ਰਯਵਿਸ੍ਤੀਣਮੁਪਾਸ੍ਯਂ ਸ਼ਿਵਯੋਗਿਭਿਃ
—ਉਹ ਥਾਂ ਤਿੰਨ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤ ਯੋਗੀਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਦੇਵਃ ਸ੍ਵਯਂ ਸ਼ਮ੍ਭੁਃ ਪਰ੍ਵਤਾਕਾਰਤਾਂ ਗਤਃ
ਉਥੇ ਆਪ ਸ਼ੰਭੂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਪਹਾੜ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਆਵਾਸਃ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਾਨਾਂ ਮਹਰ੍षੀਣਾਂ ਸੁਪਰ੍ਵਣਾਮ੍
ਉਹ ਥਾਂ ਸਾਰੇ ਸਿੱਧਾਂ, ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ।
ਸੁਮੇਰੋਰਪਿ ਕੈਲਾਸਾਦਪ੍ਯਸੌ ਮਨ੍ਦਰਾਦਪਿ
ਉਹ ਪਹਾੜ ਸੁਮੇਰੂ, ਕੈਲਾਸ ਤੇ ਮੰਦਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਸ੍ਪृਹਯਂਤਿ ਯਦੀਯੇਭ੍ਯੋ ਜਂਤੁਭ੍ਯੋਪਿ ਦਿਵੌਕਸਃ
ਉਥੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਨ ਕਲ੍ਪਵृਕ੍ਸ਼ਾਃ ਸਦृਸ਼ਾ ਯਤ੍ਰਤ੍ਯਾਨਾਂ ਮਹੀਰੁਹਾਮ੍
ਉਥੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਇੰਨੇ ਅਨੋਖੇ ਹਨ ਕਿ ਕਲਪ-ਵ੍ਰਖ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ।
ਹਿਂਸੈਕਰੁਚਯੋ ਵ੍ਯਾਧਾ ਅਪਿ ਰੂਪਾਨੁਸਾਰਤਃ
ਉਥੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਹਿੰਸਾ ਚੰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਬਦਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਯਦੁਦ੍ਦੇਸ਼ਚਰਾ ਮੇਘਾਃ ਸ਼ਿਖਰਾਣ੍ਯਭਿਬਂਧਕਾਃ
ਉਸ ਥਾਂ ਉੱਡਦੇ ਬੱਦਲ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਕਲਾਰਾਵਾਃ ਖਗਾ ਯਤ੍ਰ ਕ੍ਵਣਂਤੇ ਕੀਚਕਾ ਅਪਿ
ਉਥੇ ਪੰਛੀ ਮਿੱਠਾ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਬਾਂਸ ਵੀ ਵੱਜਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਮਰਨ੍ਤੋ ਯਤ੍ਰ ਖਦ੍ਯੋਤਾਃ ਕृष੍ਣਪਕ੍ਸ਼ੇ ਨਿਸ਼ਾਗਮੇ 1.3.2.4.
ਉਥੇ ਖਜੂਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ ਅੰਧੇਰੀ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਯਾਦ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ।
ਨਿष੍ਪ੍ਰਤ੍ਯੂਹਕृਤਾਸ਼੍ਲੇषਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਯਤ੍ਤਟਿਨੀਰੁਹਾਃ
ਉਸ ਥਾਂ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਦੇ ਰੁੱਖ ਸਦਾ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ।
ਯਸ੍ਯੋਤ੍ਤੁਂਗਸ੍ਯ ਸ਼ृਂਗਾਗ੍ਰਸਂਗਮਾ ਅਪਿ ਤਾਰਕਾਃ
ਉਸ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨੂੰ ਤਾਰੇ ਵੀ ਛੂਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਮृਗਾਃ ਸਰ੍ਵੇਪਿ ਸਤਤਂ ਚਰਂਤੋ ਯਤ੍ਰ ਸਾਨੁषੁ
ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਜਾਨਵਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਯਸ੍ਯ ਪਾਦਾਂਤਿਕਚਰੈਃ ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਸ਼ਬਰੈਰਪਿ
ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਕੋਲ ਸ਼ਬਰ ਲੋਕ ਵੀ ਆਮ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਿਂ ਬਹੂਕ੍ਤ੍ਯਾਭ੍ਯਸੂਯਂਤੇ ਦ੍ਵੈਮਾਤੁਰਕੁਮਾਰਯੋਃ
ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਕਹੀਏ? ਉਥੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਦੋ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤ ਵੀ ਈਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਿਂਹਵ੍ਯਾਘ੍ਰਦ੍ਵਿਪਾ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਤ੍ਯਕ੍ਤਕਲੇਵਰਾਃ
ਉਥੇ ਸਿੰਘ, ਬਾਘ ਤੇ ਹਾਥੀ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਅਸ੍ਯ ਭਾਸ੍ਕਰਨਾਮਾਦ੍ਰਿਃ ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਯਾਂ ਦਿਸ਼ਿ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਭਾਸਕਰ ਨਾਂ ਦਾ ਪਹਾੜ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਯਾਂ ਦਿਸ਼ਿ ਦਂਡਾਦ੍ਰਿਰਿਤਿ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਮਹੀਧਰਃ
ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਦੰਡ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਹੈ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਸ੍ਯਾਂ ਚ ਸ਼ੋਣਾਦ੍ਰੇਰਦ੍ਰਿਰਸ੍ਤ੍ਯਮਰਾਚਲਃ
ਸ਼ੋਣ ਪਹਾੜ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਅਮਰਾਚਲ ਪਹਾੜ ਹੈ।
ਉਤ੍ਤਰੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਹਰਿਦ੍ਭਾਗੇ ਸਿਦ੍ਧਾਧ੍ਯਾਸਿਤਕਨ੍ਦਰਃ 1.3.2.4.
ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਉਹ ਗੁਫਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਪਰ੍ਯਂਤਪ੍ਰਭੂਤਾਨਾਮਨ੍ਯੇषਾਮਪਿ ਭੂਭृਤਾਮ੍
ਇਸ ਦੇ ਆਖਰੀ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਚ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪਹਾੜ ਹਨ।
ਧਾਰਿਤਾ ਯੇਨ ਸਤਤਂ ਸਰ੍ਵੇਪਿ ਧਰਣੀਰੁਹਾਃ
ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਥਾਂ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ।