ऋषਯੋ ਮਨੁਜਾ ਦੇਵਾਃ ਸ਼ਿਵਬ੍ਰਹ੍ਮਮੁਖਾ ਅਪਿ ੧੪.
ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਮਨੁੱਖ, ਦੇਵਤੇ—even ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ—
ਇਤਿ ਚਿਂਤ੍ਯ ਵਿਰਿਂਚੋऽਪਿ ਤਤ੍ਰੈਵਾਂਤਰਧੀਯਤ ੧੪.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵੀ ਉਥੋਂ ਹੀ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ।
ਆਹਾਰਮਿਚ੍ਛਨ੍ਸ੍ਵਾਂ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਨ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਰਮੇ ਸ੍ਵਕੇ ੧੪.
ਖਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ।
ਵਿਲੋਕਯਨ੍ਸ੍ਵਕਾਂ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਵਿਧਿਤ੍ਸੁਃ ਕਰ੍ਮ ਨੈਤ੍ਯਕਮ੍ ੧੪.
ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਰੁਦਨ੍ਤੀਂ ਸ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਦੀਨਾਂ ਤਰੁਪ੍ਰਚ੍ਛਾਦਿਤਾਨਨਾਮ੍ ੧੪.
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ, ਦੁਖੀ, ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਾਲ ਚਿਹਰਾ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ ਵੇਖੀ।
ਕੇਨ ਤੇऽਪਕृਤਂ ਭੀਰੁ ਵਰ੍ਤਂਤ੍ਯਾਸ੍ਤਪਸਿ ਸ੍ਵਕੇ ਕਂ ਵਾ ਕਾਮਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਾਮਿ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਪ੍ਰਬ੍ਰੂਹਿ ਭਾਮਿਨਿ॥ ੧੪.
ਕੌਣ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਬੁਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਡਰਪੋਕ, ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਤਪस्या ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ? ਜਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਕਿਹੜੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂ? ਜਲਦੀ ਦੱਸ, ਸੋਹਣੀਏ।
ਗृਹੇਸ਼੍ਵਰੀਂ ਸਦ੍ਗੁਣਭੂषਿਤਾਂ ਸ਼ੁਭਾਂ ਪਂਗ੍ਵਂਧਯੋਗੇਨ ਪਤਿਂ ਸਮੇਤਾਮ੍ ੧੪.
ਘਰ ਦੀ ਮਾਲਕਣ, ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਸ਼ੁਭ, ਪਤੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿਚ ਜੁੜੀ ਹੋਈ—
ਨਾਸ਼ਿਤਾਸ੍ਮ੍ਯਪਵਿਦ੍ਧਾਸ੍ਮਿ ਤ੍ਰਾਸਿਤਾ ਪੀਡਿਤਾਸ੍ਮਿ ਚ ੧੫.
ਮੈਂ ਨਾਸ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ, ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹਾਂ, ਡਰਾਈ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ, ਤੇ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ।
ਦੁਃਖਪਾਰਮਪਸ਼੍ਯਂਤੀ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤੁਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾ ੧੫.
ਦੁੱਖ ਦਾ ਅੰਤ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਛੱਡਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਦੈਤ੍ਯੇਂਦ੍ਰੋ ਦੁਃਖਿਤੋऽਚਿਂਤਯਦ੍ਧृਦਿ ੧੫.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ।
ਤਥਾਪਿ ਮਨ੍ਯੇ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੈਭ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਨੁਕਂਪ੍ਯਾ ਪ੍ਰਿਯੇਤਿ ਯਤ੍ ੧੫.
ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਤਰਸਯੋਗ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪਿਆਰੀ ਹੈ।
ਵ੍ਯਸਨਾਰ੍ਣਵਮਤ੍ਯੇਤਿ ਜਲਯਾਨੈਰਿਵਾਰ੍ਣਵਮ੍ ੧੫.
ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਇਨਸਾਨ ਕਿਸੇ ਜਹਾਜ਼ ਵਾਂਗ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਗੇਹਿਨੋ ਹੇਲਯਾ ਜਿਗ੍ਯੁਰ੍ਦਸ੍ਯੂਨ੍ਦੂਰ੍ਗ ਪਤਿਰ੍ਯਥਾ ੧੫.
ਘਰ ਵਾਲੇ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਕਰਕੇ ਚੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹਾਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਮਾਲਕ ਵੀ।
ਅਥਾਯੁषਾ ਵਾ ਕਾਰ੍ਤ੍ਸ੍ਨ੍ਯੇਨ ਧਰ੍ਮੇ ਦਿਤ੍ਸੁਰ੍ਯਥੈਵ ਚ ੧੫.
ਜਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਜਾਂ ਧਰਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਭਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਏਵ ਯਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਭਾਰ੍ਯੇਤਿ ਸਾ ਸ੍ਮृਤਾ ੧੫.
ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ 'ਭਾਰਯਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਸਾਰਕਲ੍ਮषਾਤ੍ਤ੍ਰਾਤ੍ਰੀ ਕਲਤ੍ਰਮਿਤਿ ਸਾ ਤਤਃ ੧੫.
ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮੈਲ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ 'ਕਲਤ੍ਰ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰੀਣਿ ਜ੍ਯੋਤੀਂषਿ ਪੁਰੁष ਇਤਿ ਵੈ ਦੇਵਲੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ ੧੫.
ਦੇਵਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਨਸਾਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਚਾਨਣ ਹਨ।'
ਤਦੇਨਾਂ ਪੀਡਿਤਾਂ ਚੇਦ੍ਯਃ ਪਤਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਨ ਪਾਲਯੇ ੧੫.
ਜੇ ਪਤੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਾ ਕਰੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੀੜਤ ਹੋਵੇ—
ਅਹ ਮਪ੍ਯੇਨਮਿਂਦ੍ਰਂ ਵੈ ਸ਼ਕ੍ਤੋ ਜੇਤੁਂ ਯਥਾऽਨृਣਾਮ੍ ੧੫.
—ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਰਜ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।
ਇਤਿ ਸਂਚਿਂਤ੍ਯ ਵਜ੍ਰਾਂਗਃ ਕੋਪਵ੍ਯਾਕੁਲਲੋਚਨਃ ੧੫.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਵਜਰਾਂਗ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਅੱਖਾਂ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤਸ੍ਯ ਸਂਕਲ੍ਪਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਕ੍ਰੂਰਤਰਂ ਪੁਨਃ ੧੫.
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ, ਜੋ ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਰੜੀ ਸੀ।
ਉਵਾਚੈਨਂ ਸ ਭਗਵਾਨ੍ਪ੍ਰਭੁਰ੍ਮਧੁਰਯਾ ਗਿਰਾ॥ ੧੫.
ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਭੂਯ ਏਵ ਤ੍ਵਂ ਨਿਯਮਂ ਕ੍ਰੂਰਮਿਚ੍ਛਸਿ ੧੫.
ਤੂੰ ਮੁੜ ਕੇ ਇੰਨਾ ਕਰੜਾ ਨਿਯਮ ਕਿਉਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?
ਯਾਵਦਬ੍ਦਸਹਸ੍ਰੇਣ ਨਿਰਾਹਾਰੇਣ ਵੈ ਫਲਮ੍ ੧੫.
ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਭੁੱਖੇ ਰਹਿ ਕੇ ਵੀ, ਫਲ—
ਤ੍ਯਾਗੋ ਹ੍ਯਪ੍ਰਾਪ੍ਤਕਾਮਾਨਾਂ ਨ ਤਥਾ ਚ ਗੁਰੁਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੈਤਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਦੈਤ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਂਜਲਿਰਬ੍ਰਵੀਤ੍॥ ੧੫.
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤਿਆਗ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੈਤ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਿਆ:
ਪਤ੍ਨ੍ਯਰ੍ਥੇऽਹਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਤਪੋ ਘੋਰਂ ਪਿਤਾਮਹ ੧੫.
ਪਤਨੀ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਹੇ ਪਿਤਾਮਹਾ, ਮੈਂ ਭਿਆਨਕ ਤਪ ਕਰਾਂਗਾ।
ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚੋ ਦੇਵਃ ਪਦ੍ਮਗਰ੍ਭੋਦ੍ਭਵਸ੍ਤਦਾ ੧੫.
ਇਹ ਬਾਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਮਲ ਵਿਚੋਂ ਜੰਮਿਆ ਦੇਵ—
ਅਲਂ ਤੇ ਤਪਸਾ ਵਤ੍ਸ ਮਾ ਕ੍ਲੇਸ਼ੇ ਵਿਸ੍ਤਰੇ ਵਿਸ਼ ੧੫.
ਬਸ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇਰਾ ਤਪ, ਪੁੱਤ; ਵਧੇਰੇ ਕਲੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਾ ਵੜ।
ਦੇਵਸੀਮਂਤਿਨੀਕਾਮ੍ਯਧਮ੍ਮਿਲ੍ਲਕਵਿਮੋਕ੍ਸ਼ਣਃ ੧੫.
ਦੇਵ ਨੇ ਸੀਮੰਤਿਨੀ ਨੂੰ ਚਾਹ ਕੇ ਧੰਮਿਲਕਾ ਦੀ ਗਾਂਠ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀ।
ਵਿਸृਜ੍ਯ ਗਤ੍ਵਾ ਮਹਿषੀਂ ਨਂਦਯਾ ਮਾਸ ਤਾਂ ਮੁਦਾ ੧੫.
ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਰਾਣੀ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ।