ਕ੍ਸ਼ਮਯਾ ਚ ਮਹਾਭਾਗਾ ਕ੍ਰੋਧਮਣ੍ਵਪਿ ਨਾਕਰੋਤ੍ ੧੪.
ਉਹ ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਸਬਰ ਨਾਲ, ਗੁੱਸਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
ਅਗ੍ਨਿਰੂਪੇਣ ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸ ਦਦਾਹ ਮਹਾਸ਼੍ਰਮਮ੍ ਏਵਂ ਸਿਹਵृਕਾਦ੍ਯਾਭਿਰ੍ਭੀषਿਕਾਭਿਃ ਪੁਨਃਪੁਨਃ॥ ੧੪.
ਅੱਗ ਦੀ ਆਕਾਰੀ ਬਣ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਿਹਨਤ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ, ਸਿੰਘ, ਭੇੜੀਏ ਆਦਿ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਆਕਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਡਰਾਇਆ।
ਵਿਰਰਾਮ ਯਦਾ ਨੈਵ ਵਜ੍ਰਾਂਗਮਹਿषੀ ਤਦਾ ੧੪.
ਜਦੋਂ ਵਜਰਾਂਗ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰੁਕੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ—
ਤਾਂ ਸ਼ਾਪਾਭਿਮੁਖੀਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼ੈਲਃ ਪੁਰੁषਾਵਿਗ੍ਰਹਃ ੧੪.
ਜਦ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਵੇਖਿਆ, ਪਹਾੜ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ—
ਨਾਹਂ ਮਹਾਵ੍ਰਤੇ ਦੁष੍ਟਃ ਸੇਵ੍ਯੋऽਹਂ ਸਰ੍ਵਦੇਹਿਨਾਮ੍ ੧੪.
ਮੈਂ ਦੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਵੱਡੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਾਲੀ; ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਣਯੋਗ ਹਾਂ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਜਾਤਃ ਕਾਲੋ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਿਕਃ ੧੪.
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ।
ਤੁष੍ਟਃ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਵਜ੍ਰਾਂਗਂ ਤਮਾਗਮ੍ਯ ਜਲਾਸ਼ਯੇ॥ ੧੪.
ਉਸ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵਜ੍ਰਾਂਗ ਦੇ ਕੋਲ ਜਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਦਦਾਮਿ ਸਰ੍ਵਕਾਮਾਂਸ੍ਤੇ ਉਤ੍ਤਿष੍ਠ ਦਿਤਿਨਨ੍ਦਨ ਉਵਾਚ ਪ੍ਰਾਂਜਲਿਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕਪਿਤਾਮਹਮ੍॥ ੧੪.
ਮੈਂ ਤੇਰੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਉਠੋ ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ। ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਆਸੁਰੋ ਮੇऽਸ੍ਤੁ ਮਾ ਭਾਵਃ ਸ਼ਕ੍ਰਰਾਜ੍ਯੇ ਚ ਮਾ ਰਤਿਃ ੧੪.
ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਅਸੁਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸੁਭਾਵ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਰੁਚੀ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਏਵਮਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪ੍ਰਾਹ ਵਿਸ੍ਮਿਤਮਾਨਸਃ ੧੪.
ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ऋषਯੋ ਮਨੁਜਾ ਦੇਵਾਃ ਸ਼ਿਵਬ੍ਰਹ੍ਮਮੁਖਾ ਅਪਿ ੧੪.
ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਮਨੁੱਖ, ਦੇਵਤੇ—even ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ—
ਇਤਿ ਚਿਂਤ੍ਯ ਵਿਰਿਂਚੋऽਪਿ ਤਤ੍ਰੈਵਾਂਤਰਧੀਯਤ ੧੪.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵੀ ਉਥੋਂ ਹੀ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ।
ਆਹਾਰਮਿਚ੍ਛਨ੍ਸ੍ਵਾਂ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਨ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਰਮੇ ਸ੍ਵਕੇ ੧੪.
ਖਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ।
ਵਿਲੋਕਯਨ੍ਸ੍ਵਕਾਂ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਵਿਧਿਤ੍ਸੁਃ ਕਰ੍ਮ ਨੈਤ੍ਯਕਮ੍ ੧੪.
ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਰੁਦਨ੍ਤੀਂ ਸ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਦੀਨਾਂ ਤਰੁਪ੍ਰਚ੍ਛਾਦਿਤਾਨਨਾਮ੍ ੧੪.
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ, ਦੁਖੀ, ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਾਲ ਚਿਹਰਾ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ ਵੇਖੀ।
ਕੇਨ ਤੇऽਪਕृਤਂ ਭੀਰੁ ਵਰ੍ਤਂਤ੍ਯਾਸ੍ਤਪਸਿ ਸ੍ਵਕੇ ਕਂ ਵਾ ਕਾਮਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਾਮਿ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਪ੍ਰਬ੍ਰੂਹਿ ਭਾਮਿਨਿ॥ ੧੪.
ਕੌਣ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਬੁਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਡਰਪੋਕ, ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਤਪस्या ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ? ਜਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਕਿਹੜੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂ? ਜਲਦੀ ਦੱਸ, ਸੋਹਣੀਏ।
ਗृਹੇਸ਼੍ਵਰੀਂ ਸਦ੍ਗੁਣਭੂषਿਤਾਂ ਸ਼ੁਭਾਂ ਪਂਗ੍ਵਂਧਯੋਗੇਨ ਪਤਿਂ ਸਮੇਤਾਮ੍ ੧੪.
ਘਰ ਦੀ ਮਾਲਕਣ, ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਸ਼ੁਭ, ਪਤੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿਚ ਜੁੜੀ ਹੋਈ—
ਨਾਸ਼ਿਤਾਸ੍ਮ੍ਯਪਵਿਦ੍ਧਾਸ੍ਮਿ ਤ੍ਰਾਸਿਤਾ ਪੀਡਿਤਾਸ੍ਮਿ ਚ ੧੫.
ਮੈਂ ਨਾਸ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ, ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹਾਂ, ਡਰਾਈ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ, ਤੇ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ।
ਦੁਃਖਪਾਰਮਪਸ਼੍ਯਂਤੀ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤੁਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾ ੧੫.
ਦੁੱਖ ਦਾ ਅੰਤ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਛੱਡਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਦੈਤ੍ਯੇਂਦ੍ਰੋ ਦੁਃਖਿਤੋऽਚਿਂਤਯਦ੍ਧृਦਿ ੧੫.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ।
ਤਥਾਪਿ ਮਨ੍ਯੇ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੈਭ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਨੁਕਂਪ੍ਯਾ ਪ੍ਰਿਯੇਤਿ ਯਤ੍ ੧੫.
ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਤਰਸਯੋਗ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪਿਆਰੀ ਹੈ।
ਵ੍ਯਸਨਾਰ੍ਣਵਮਤ੍ਯੇਤਿ ਜਲਯਾਨੈਰਿਵਾਰ੍ਣਵਮ੍ ੧੫.
ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਇਨਸਾਨ ਕਿਸੇ ਜਹਾਜ਼ ਵਾਂਗ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਗੇਹਿਨੋ ਹੇਲਯਾ ਜਿਗ੍ਯੁਰ੍ਦਸ੍ਯੂਨ੍ਦੂਰ੍ਗ ਪਤਿਰ੍ਯਥਾ ੧੫.
ਘਰ ਵਾਲੇ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਕਰਕੇ ਚੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹਾਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਮਾਲਕ ਵੀ।
ਅਥਾਯੁषਾ ਵਾ ਕਾਰ੍ਤ੍ਸ੍ਨ੍ਯੇਨ ਧਰ੍ਮੇ ਦਿਤ੍ਸੁਰ੍ਯਥੈਵ ਚ ੧੫.
ਜਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਜਾਂ ਧਰਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਭਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਏਵ ਯਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਭਾਰ੍ਯੇਤਿ ਸਾ ਸ੍ਮृਤਾ ੧੫.
ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ 'ਭਾਰਯਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਸਾਰਕਲ੍ਮषਾਤ੍ਤ੍ਰਾਤ੍ਰੀ ਕਲਤ੍ਰਮਿਤਿ ਸਾ ਤਤਃ ੧੫.
ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮੈਲ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ 'ਕਲਤ੍ਰ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰੀਣਿ ਜ੍ਯੋਤੀਂषਿ ਪੁਰੁष ਇਤਿ ਵੈ ਦੇਵਲੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ ੧੫.
ਦੇਵਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਨਸਾਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਚਾਨਣ ਹਨ।'
ਤਦੇਨਾਂ ਪੀਡਿਤਾਂ ਚੇਦ੍ਯਃ ਪਤਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਨ ਪਾਲਯੇ ੧੫.
ਜੇ ਪਤੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਾ ਕਰੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੀੜਤ ਹੋਵੇ—
ਅਹ ਮਪ੍ਯੇਨਮਿਂਦ੍ਰਂ ਵੈ ਸ਼ਕ੍ਤੋ ਜੇਤੁਂ ਯਥਾऽਨृਣਾਮ੍ ੧੫.
—ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਰਜ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।
ਇਤਿ ਸਂਚਿਂਤ੍ਯ ਵਜ੍ਰਾਂਗਃ ਕੋਪਵ੍ਯਾਕੁਲਲੋਚਨਃ ੧੫.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਵਜਰਾਂਗ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਅੱਖਾਂ ਹੋ ਗਈਆਂ।