ਕੌਮੋਦਕੀਕਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣੋ ਗਰੁਡਧ੍ਵਜਾਃ
ਕੌਮੋਦਕ ਦੀ ਮਾਲਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਗਰੁੜ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਪੰਛੀ,
ਅਕਾਮੋ ਵਾ ਸਕਾਮੋ ਵਾ ਅਪਿ ਤੀਰ੍ਥਗਤੋਪਿ ਵਾ
ਚਾਹ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਤੀਰਥ ਤੇ ਆਏ ਹੋਏ,
ਮੁਨਯੋ ਦੇਵਤਾਃ ਸਿਦ੍ਧਾਃ ਸਾਧ੍ਯਾ ਯਕ੍ਸ਼ਾ ਮਰੁਦ੍ਗਣਾਃ 2.8.3.
ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵਤੇ, ਸਿਧ, ਸਾਧਿਆ, ਯਕਸ਼ ਅਤੇ ਮਰੁਦਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ,
ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇऽਤ੍ਰ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯਂ ਦੇਵਤਾਗਣਾਃ
ਇੱਥੇ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਕੁਰ੍ਵਂਤ੍ਯਨਸ਼ਨਂ ਯੇ ਤੁ ਸ੍ਵਰ੍ਗਦ੍ਵਾਰੇ ਜਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯਾਃ
ਜੋ ਸੁਰਗ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ,
ਅਨ੍ਨਦਾਨਰਤਾ ਤੇ ਚ ਰਤ੍ਨਦਾ ਭੂਮਿਦਾ ਨਰਾਃ
ਜੋ ਭੋਜਨ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਰਤਨ ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਯਤ੍ਰ ਸਿਦ੍ਧਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਮੁਨਯਃ ਪਿਤਰਸ੍ਤਥਾ
ਉਥੇ, ਪੂਰਨ ਹੋਏ, ਵੱਡੇ ਜੀਵਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਪੂਰਵਜ ਵੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਧਾ ਚ ਤਨੁਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਦੇਵਦੇਵੋ ਹਰਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਹਰੀ ਆਪ, ਚਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ—
ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਚਤੁਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਃ ਸਨਾਤਨਃ
ਸਦਾ ਚਾਰ ਮੁੰਹ ਵਾਲਾ, ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਛੱਡ ਕੇ—
ਕੈਲਾਸਨਿਲਯਾਵਾਸੀ ਸ਼ਿਵਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਿਵ ਵੀ ਉਥੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਮੇਰੁਮਨ੍ਦਰਮਾਤ੍ਰੋऽਪਿ ਰਾਸ਼ਿਃ ਪਾਪਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਣਃ
ਮੇਰੂ ਜਾਂ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਵੱਡਾ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਢੇਰ—
ਯਾ ਗਤਿਰ੍ਜ੍ਞਾਨਤਪਸਾਂ ਯਾ ਗਤਿਰ੍ਯਜ੍ਞਯਾਜਿਨਾਮ੍
ਜੋ ਗਿਆਨ ਤੇ ਤਪ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਯਜਨ ਕਰਕੇ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮੰਜ਼ਿਲ—
ऋषਿਦੇਵਾਸੁਰਗਣੈਰ੍ਜਪਹੋਮਪਰਾਯਣੈਃ 2.8.3.
ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਜਪ ਤੇ ਹਵਨ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ—
षष੍ਟਿਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਕਾਸ਼ੀਵਾਸੇषੁ ਯਤ੍ਫਲਮ੍
ਕਾਸੀ ਵਿਚ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਰਹਿਣ ਦਾ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—
ਯਾ ਗਤਿਰ੍ਯੋਗਯੁਕ੍ਤਾਨਾਂ ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਾਂ ਤਨੁਤ੍ਯਜਾਮ੍
ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿਚ ਜੋ ਯੋਗ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਸਰੀਰ ਛੱਡਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੰਜ਼ਿਲ—
ਸ੍ਵਰ੍ਗਦ੍ਵਾਰੇ ਮृਤਃ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਨਰਕਂ ਨੈਵ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਜੋ ਸਵਰਗ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਮਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਰਕ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
ਭੂਲੋਕੇ ਚਾਂਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ਚ ਦਿਵਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਯਾਨਿ ਵੈ
ਭੂਮੀ 'ਤੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਜਾਂ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਤੀਰਥ ਹਨ—
ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤਿਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਰਮਨ੍ਤੇ ਤੁ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਃ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਯਕੀਨ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ ਸਰ੍ਵਤੋ ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਸ੍ਤਪਸਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ
ਹਰ ਪਾਸੇ ਸ਼ਕਤੀ ਲਾ ਕੇ, ਤੇ ਤਪ ਵਿਚ ਸ਼ਕਤੀ ਟਿਕਾ ਕੇ—
ਹਨ੍ਯਮਾਨੋऽਪਿ ਯੋ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਵਸੇਚ੍ਛਸ੍ਤ੍ਰਸ਼ਤੈਰਪਿ
ਜਾਣੂ ਵਿਅਕਤੀ, ਭਾਵੇਂ ਸੈਂਕੜੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੱਧਿਆ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਜੀ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਦ੍ਵਾਰੇ ਵਿਯੁਜ੍ਯੇਤ ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਜੇ ਉਹ ਸਵਰਗ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਉੱਚੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਸ੍ਤੇषਾਂ ਸ਼ੁਭਃ ਕਾਲਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਦ੍ਵਾਰਂ ਸ਼੍ਰਯਂਤਿ ਯੇ
ਜੋ ਸਵਰਗ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਉਹ ਸਮਾਂ ਸ਼ੁਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯਾਵਤ੍ਪਾਪਾਨਿ ਦੇਹੇਨ ਯੇ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਜਨਾਃ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ।। 2.8.3.
ਜਿੰਨੇ ਪਾਪ ਲੋਕ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਜ੍ਯੇष੍ਠੇ ਮਾਸਿ ਸਿਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਪਂਚਦਸ਼੍ਯਾਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇਠ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਚੰਨਣੇ ਪੱਖ ਦੀ ਪੰਦਰਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ—
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੁਦ੍ਯਾਪਨਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸਹਸ੍ਰਂ ਵ੍ਰਤਯੋਗਿਭਿਃ
ਉਥੇ, ਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਯੋਗ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਹਜ਼ਾਰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਉਤਸਰਗ ਰਸਮਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕृਤੇ ਮਹਾਪਾਪਕ੍ਸ਼ਯਾਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗੋ ਭਵੇਨ੍ਨृਣਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਇਹ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਹੋਣ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰਗ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਚ ਤਥਾ ਚਂਦ੍ਰਵ੍ਰਤਸ੍ਯੋਦ੍ਯਾਪਨੇ ਵਿਧਿਮ੍
ਚੰਦ੍ਰਵ੍ਰਤ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵੀ ਇਥੇ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਆਗਚ੍ਛਤ੍ਤੀਰ੍ਥਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਕਰ੍ਤੁਂ ਸੁਧਾਨਿਧਿਃ
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਉਥੇ ਆਇਆ, ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਅੱਖੀਂ ਵੇਖਣ ਲਈ।
ਕ੍ਰਮੇਣ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਂ ਚ ਨਾਨਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਹ ਕਈ ਅਚੰਭਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਸ੍ਵਾਭਿਧਾਨਪੁਰਸ੍ਸਰਮ੍
ਉਸ ਕਿਰਪਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ,