ਏਤਸ੍ਯ ਵੈਭਵਂ ਸਰ੍ਵਂ ਨ ਮਯਾ ਨ ਚ ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਿਣਾ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਪਤਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਾਰੀ ਨੂੰ।
ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਹਰਿਮੁਖ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਕਲ੍ਪਕਾਦ੍ਯਾਃ ਸੁਰਦ੍ਰੁਮਾਃ 1.3.1.13.
ਦੇਵਤੇ, ਹਰੀ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਕਲਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ—
ਨ ਤਸ੍ਯ ਕਲਿਦੋषਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਾਧਿਵ੍ਯਾਧਿਵਿਜृਂਭਣਾ
ਉਸ ਲਈ ਕਲਿਜੁਗ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਰੋਗ ਜਾਂ ਦੁਖ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯੇਤਤ੍ਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤਵ ਸ਼ਂਭੁਪਦਾਸ਼੍ਰਯਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੁਤਿਪੁਟਯੁਗਲਾਤ੍ਪਿਬਨ੍ਮਨੋਜ੍ਞਾਂ ਸਨਕਮੁਨਿਸ੍ਤਪਸਾਂ ਫਲਂ ਸ ਲੇਭੇ
ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਜੋੜੇ ਪੰਨੇ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਤਪ ਦਾ ਫਲ ਪੀ ਕੇ, ਸੰਕ ਮুনি ਨੇ ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਅਥਾਰੁਣਾਚਲਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੋਤ੍ਤਰਾਰ੍ਧਮ੍ ਵਸਂਤੋ ਨੈਮਿषਾਰਣ੍ਯੇ ਮੁਨਯਃ ਸੂਤਮਬ੍ਰੁਵਨ੍ ਮੁਨਯ ਊਚੁਃ ਸ੍ਥਾਨਾਨਾਮੁਤ੍ਤਮਂ ਸ਼ੈਵਂ ਯਤ੍ਸ੍ਥਲਂ ਤਦ੍ਵਦਸ੍ਵ ਨਃ
ਹੁਣ, ਅਰੁਣਾਚਲ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਨੈਮਿਸ਼ਾਰਣਯ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਸੂਤ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਸੂਤ ਜੀ, ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸ਼ਿਵ ਸਥਾਨ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?'
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਯੂਯਂ ਸ਼ृਣੁਤ ਯਤ੍ਪੂਰ੍ਵਂ ਨਂਦੀਸ਼੍ਵਰਮੁਖਾਚ੍ਛ੍ਰੁਤਮ੍
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ।'
ਨਂਦੀਸ਼੍ਵਰ ਤ੍ਵਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਮਹਿਮਾ ਮਾਧ੍ਯਮੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ, ਤੁਸੀਂ ਮਾਧ੍ਯੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਤਥਾਪਿ ਵਦ ਮੇ ਭੂਯੋ ਦੇਵਦੇਵ ਦਯਾਨਿਧੇ
ਫਿਰ ਵੀ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਮੈਨੂੰ ਮੁੜ ਦੱਸੋ।
ਤ੍ਵਯਾਪ੍ਯਵਿਦਿਤਂ ਕਿਂਚਿਨ੍ਨਾਸ੍ਤ੍ਯਤ੍ਰ ਭੁਵਨਤ੍ਰਯੇ
ਤਿੰਨ ਭਵਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਪਵਰ੍ਗਯੋਃ ਪੁਂਸਾਂ ਭੂਮਿਰੇਵ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ
ਸੁਰਗ ਤੇ ਮੋਖ ਤੋਂ ਵੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਧਰਤੀ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਫਲਂ ਚ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਪੁਂਸਾਂ ਤ੍ਵਯੈਵ ਕਥਿਤਂ ਪੁਰਾ
ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੱਸ ਚੁੱਕਾ ਹੈਂ।
ਪੁਣ੍ਯਕ੍ਸ਼ਯੇਣ ਕ੍ਸ਼ੀਯੇਤ ਪ੍ਰਾਯਃ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਂ ਦ੍ਵਯਮ੍
ਜਦੋਂ ਪੁੰਨ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਫਲ ਘਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਸਿਦ੍ਧਿਸ੍ਤੁ ਤ੍ਵਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਜ੍ਞਾਨਗੋਚਰਾ
ਪਰ ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਸਿਰਫ਼ ਸੁੱਚੇ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਕੁਤ੍ਰ ਵਾ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਦਿਪਠਨਂ ਵਿਨਾ 1.3.2.1.
ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਗਿਆਨ ਕਿਹੜੀ ਥਾਂ ਤੇ, ਬਿਨਾ ਗ੍ਰੰਥ ਪੜ੍ਹਨ ਆਦਿਕੇ, ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਜ੍ਞਾਨਯੋਗਕ੍ਰਿਯਾਚਰ੍ਯਾਸ੍ਵਸ਼ੇषਾਣਾਂ ਸ਼ਰੀਰਿਣਾਮ੍
ਜੀਵਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਬਾਕੀਆਂ ਦੀ ਉੱਨਤੀ ਗਿਆਨ, ਜੋਗ ਤੇ ਕਰਮ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਨਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਾਦਲ੍ਪੈਰਪਿ ਸ਼ਰੀਰਿਣਃ
ਉਸ ਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਕੇ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਵੀ ਜੀਵ—
ਭਸ੍ਮਰੁਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਵਹਨਾਦੀਸ਼੍ਵਰਸ੍ਮਰਣਾਤ੍ਸਕृਤ੍
ਭਸਮ, ਰੁਦਰਾਖ ਤੇ ਹੋਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ—
ਅਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਕੇਣਾਪਿ ਯਤ੍ਰ ਵਾਸੇਨ ਦੇਹਿਨਾਮ੍
ਉਥੇ ਅਣਜਾਣੇ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਣ ਨਾਲ ਵੀ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ—
ਜਾਤਾਨਾਂ ਵਰ੍ਣਸਾਂਕਰ੍ਯ੍ਯੇ ਤੈਰਸ਼੍ਚੀ ਯੋਨਿਮੀਯੁषਾਮ੍
ਜੋ ਮਿਲੀ ਜੁਲੀ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿਚ ਜੰਮੇ ਹਨ ਜਾਂ ਪਸ਼ੂ ਜੂਨ ਵਿਚ ਆ ਗਏ ਹਨ—
ਇਤੀਰਯਿਤ੍ਵਾ ਸ ਮृਕਂਡੁਨਂਦਨਃ ਸਮਂ ਮੁਨੀਂਦ੍ਰੈਰਪਰੈਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਭਿਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਮ੍ਰਿਕੰਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ—
ਨਂਦਿਕੇਸ਼੍ਵਰ ਉਵਾਚ ਸ੍ਥਾਨਂ ਤ੍ਵਯਾ ਮੁਨੇ ਪृष੍ਟਮਸ੍ਤਿ ਮਾਹੇਸ਼੍ਵਰਾਗ੍ਰਣਿ
ਨੰਦਿਕੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਮੁਨੀ, ਤੂੰ ਜੋ ਥਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਮਹੇਸ਼ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਿਤਂ ਹਿ ਦੇਵੇਨ ਤਤ੍ਤਤ੍ਕਰ੍ਮਾਨੁਗੁਣ੍ਯਤਃ
ਉਹ ਥਾਂ ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਹਰ ਇਕ ਦੇ ਕਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਣਾਈ ਸੀ।
ਤ੍ਵਯਾ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁषਿਤਂ ਤੇषਾਂ ਹਿਤਾਯ ਮਹਤੇ ਹ੍ਯਲਮ੍
ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਭਲਾ ਹੋਇਆ।
ਸ੍ਵਲ੍ਪੈਰ੍ਹਿ ਕਰ੍ਮਭਿਰ੍ਜ੍ਞਾਨੈਰਪਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਪੁਨਃਪੁਨਃ
ਥੋੜ੍ਹੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਵੀ, ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਥਂ ਨੁ ਵਿਰਤੋ ਦੇਹੀ ਗਰ੍ਭਮੋਕਸਮਾਗਮਾਤ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਹਟ ਗਿਆ, ਉਹ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਗੇੜ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚਦਾ ਹੈ?
ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਃ ਕਥਿਤਾਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਸਂਗਵਸ਼ਤੋ ਮਯਾ
ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੌਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਇਲਾਕੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।
ਕੇਚਿਤ੍ਤੀਰੇषੁ ਗਂਗਾਯਾਃ ਕੇਚਿਤ੍ਸਾਰਸ੍ਵਤੇ ਤਟੇ
ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ।
ਅਪਰੇ ਨਰ੍ਮਦਾਤੀਰੇ ਪਰੇ ਗੋਦਾਵਰੀਤਟੇ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਗੋਦਾਵਰੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ।
ਸਮੁਦ੍ਰਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇष੍ਵਿਤਰਂ ਦ੍ਵੀਪੇष੍ਵਨ੍ਯੇ ਸਰਸ੍ਵਤਾਮ੍
ਕੁਝ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਟਾਪੂਆਂ ਉੱਤੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਕੋਲ।