ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਿਯਾਣਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਾ ਹਰ੍षਵਦ੍ਯਤ੍ਪ੍ਰਦੀਯਤੇ ੪.
ਜਦੋਂ ਚੰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵੇਖ ਕੇ ਜਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੋ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਆਕ੍ਰੋਸ਼ਾਨਰ੍ਥਹਿਂਸਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤੀਕਾਰਾਯ ਯਦ੍ਭਵੇਤ੍ ੪.
ਜਦੋਂ ਬਦਲਿਆਂ, ਨੁਕਸਾਨ ਜਾਂ ਤਕਲੀਫ਼ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਜੋਂ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਨਿ षਡਧਿष੍ਠਾਨਾਨ੍ਯਂਗਾਨ੍ਯਪਿ ਚ षਟ੍ਚ੍ਛ੍ਰੁਣੁ ੪.
ਇਹ ਛੇ ਮੂਲ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹੁਣ ਛੇ ਹੋਰ ਸਹਾਇਕ ਭੀ ਸੁਣ।
ਦੇਸ਼ਕਾਲੌ ਚ ਦਾਨਾਨਾਮਂਗਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ षਡ੍ਵਿਦੁਃ ੪.
ਸਥਾਨ ਤੇ ਸਮਾਂ, ਦਾਨ ਦੇ ਛੇ ਸਹਾਇਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਨਿਂਦ੍ਯਾਜੀਵਕਰ੍ਮਾ ਚ षਡ੍ਭਿਰ੍ਦਾਤਾ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ੪.
ਜੋ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਮਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਾਤਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਛੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਵਧਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸਤ੍ਯਸਂਧੋ ਨਿਦ੍ਰਾਲੁਰ੍ਦਾਤਾਯਂ ਤਾਮਸੋऽਧਮਃ ੪.
ਜੋ ਝੂਠਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਆਲਸੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਦਾਤਾ ਤਾਮਸੀ ਤੇ ਨਿਕੰਮਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਮੁਕ੍ਤੋ ਯੋਨਿਦੋषੇਭ੍ਯੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਃ ਪਾਤ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ ਸਤ੍ਕृਤਿਸ਼੍ਚਾਨਸੂਯਾ ਚ ਤਦਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਰਿਤਿ ਸ੍ਮृਤਾ॥ ੪.
ਜੋ ਜਨਮ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਯੋਗ ਪਾਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਆਦਰ ਤੇ ਈਰਖਾ ਨਾ ਹੋਣਾ—ਇਹੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ।
ਅਪਰਾਬਾਧਮਕ੍ਲੇਸ਼ਂ ਸ੍ਵਯਤ੍ਨੇਨਾਰ੍ਜਿਤਂ ਧਨਮ੍ ੪.
ਜੋ ਧਨ ਆਪਣੇ ਜਤਨ ਨਾਲ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਏ ਤੇ ਬਿਨਾ ਦੁੱਖ ਦੇ ਕਮਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ—
ਤੇਨਾਪਿ ਕਿਲ ਧਰ੍ਮੇਣ ਉਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਕਿਲ ਕਿਂਚਨ ੪.
ਉਸ ਨੇ ਵੀ, ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ, ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਝ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਨ੍ਯਾਯੇਨ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਦੇਸ਼ੇ ਕਾਲੇਪਿ ਵਾ ਪੁਨਃ ੪.
ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਦੌਲਤ ਮਿਲਣੀ ਔਖੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਥਾਂ ਤੇ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
षਂਡਗਾਨੀਤਿ ਚੋਕ੍ਤਾਨਿ ਦ੍ਵੌ ਚ ਪਾਕਾਵਤਃ ਸ਼੍ਰृਣੁ ੪.
ਛੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਤੇ ਪੱਕੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਦੋ ਭੇਦ ਵੀ ਹਨ—ਸੁਣ।
ਸਦ੍ਭ੍ਯੋ ਯਦ੍ਦੀਯਤੇ ਕਿਂਚਿਤ੍ਤਤ੍ਪਰਤ੍ਰੋਪਤਿष੍ਠਤਿ ੪.
ਜੋ ਕੁਝ ਚੰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵੌ ਪਾਕਾਵਿਤਿ ਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟੌ ਪ੍ਰਕਾਰਾਂਸ਼੍ਚਤੁਰਃ ਸ਼੍ਰृਣੁ ੪.
ਪੱਕੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਦੋ ਭੇਦ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ; ਹੁਣ ਚਾਰ ਤਰੀਕੇ ਵੀ ਸੁਣ।
ਵੈਦਿਕੋ ਦਾਨਮਾਰ੍ਗੋऽਯਂ ਚਤੁਰ੍ਧਾ ਵਰ੍ਣ੍ਯਤੇ ਦ੍ਵਿਜੈਃ ੪.
ਵੈਦਿਕ ਦਾਨ ਦਾ ਰਸਤਾ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਦਾਹੁਸ੍ਤ੍ਰਿਕਾਮਿਤ੍ਯਾਹੁਰ੍ਦੀਯਤੇ ਯਦ੍ਦਿਨੇਦਿਨੇ ੪.
ਉਸ ਨੂੰ 'ਤ੍ਰਿਕਾਮ' ਆਖਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਦਾਨ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਚ੍ਛਾਸਂਸ੍ਥਂ ਚ ਯਦ੍ਦਾਨਂ ਕਾਮ੍ਯਮਿਤ੍ਯਭਿਧੀਯਤੇ ੪.
ਜੋ ਦਾਨ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ 'ਕਾਮਯ' ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਰਿਧਾ ਨੌਮਿਤ੍ਤਿਕਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸਦਾ ਹੋਮਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ ੪.
'ਨੈਮਿਤਿਕ' ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਹਵਨ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅष੍ਟੋਤ੍ਤਮਾਨਿ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਮਧ੍ਯਮਾਨਿ ਵਿਧਾਨਤਃ ੪.
ਚੌਰਾਸੀ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦਾਨ ਹਨ, ਤੇ ਵਿਚਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਦਾਨ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ।
ਗृਹਪ੍ਰਾਸਾਦਵਿਦ੍ਯਾਭੂਗੋਕੂਪਪ੍ਰਾਣਹਾਟਕਮ੍ ੪.
ਘਰ, ਮਹਲ, ਵਿਦਿਆ, ਜ਼ਮੀਨ, ਗਾਂ, ਕੂੰਆ, ਜਾਨ, ਸੋਨਾ—
ਅਨ੍ਨਾਰਾਮਂ ਚ ਵਾਸਾਂਸਿ ਹਯਪ੍ਰਭृਤਿਵਾਹਨਮ੍ ੪.
ਅੰਨ, ਬਾਗ, ਕਪੜੇ, ਘੋੜਾ ਆਦਿਕ ਸਵਾਰੀ—
ਉਪਾਨਚ੍ਛਤ੍ਰਪਾਤ੍ਰਾਦਿਦਧਿਮਧ੍ਵਾਸਨਾਨਿ ਚ॥ ੪.
ਜੁੱਤੀਆਂ, ਛਤਰੀ, ਭਾਂਡੇ, ਦਹੀਂ, ਸ਼ਹਦ, ਬੈਠਕਾਂ ਆਦਿ।
ਦੀਪਕਾष੍ਠੋਪਲਾਦੀਨਿ ਚਰਮਂ ਬਹੁਵਾਰ੍षਿਕਮ੍ ੪.
ਦੀਵਾ, ਲੱਕੜ, ਪੱਥਰ ਆਦਿ; ਆਖਰੀ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਕਈ ਸਾਲ ਚੱਲੇ।
ਯਦ੍ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤਪ੍ਯਤੇ ਪਸ਼੍ਚਾਦਾਸੁਰਂ ਤਦ੍ਧृਥਾ ਮਤਮ੍ ੪.
ਜੋ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪਛਤਾਵਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਸੁਰਕੁੜਾ ਤੇ ਵਿਅਰਥ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਚ੍ਚਾਕ੍ਰੁਸ਼੍ਯ ਦਦਾਤ੍ਯਂਗ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਾਕ੍ਰੋਸ਼ਤਿ ਦ੍ਵਿਜਮ੍ ੪.
ਜੋ ਦਾਨ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਪਿਆਰੇ, ਜਾਂ ਦੇ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਤਾਣ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ—
ਇਤਿ ਸਪ੍ਤਪਦੈਰ੍ਬਦ੍ਧਂ ਦਾਨਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯ ਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ੪.
ਇਹ ਸੱਤ ਪਦਾਂ ਨਾਲ, ਦਾਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਹਿਮਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਅਦ੍ਯ ਮੇ ਸਫਲਂ ਜਨ੍ਮ ਅਦ੍ਯ ਮੇ ਸਫਲਂ ਤਪਃ ੪.
ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ; ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਤਪ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪਠਿਤ੍ਵਾ ਸਕਲਂ ਜਨ੍ਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿ ਯਥਾ ਵृਥਾ ੪.
ਜੇ ਕੋਈ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਜਨਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਕ੍ਲੇਸ਼ੇਨ ਕृਤ੍ਵਾ ਕੂਪਂ ਵਾ ਸ ਚ ਕ੍ਸ਼ਾਰੋਦਕੋ ਵृਥਾ ੪.
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਬੜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਖੂਹ ਖੋਦ ਕੇ ਵੀ ਜੇ ਓਥੋਂ ਖਾਰਾ ਪਾਣੀ ਨਿਕਲੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਿਹਨਤ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏਵਂ ਮੇ ਯਦ੍ਵृਥਾ ਨਾਮ ਜਾਤਂ ਤਤ੍ਸਫਲਂ ਤ੍ਵਯਾ ੪.
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਅਰਥ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਤ੍ਯਮਾਹ ਪੁਰਾ ਵਿष੍ਣੁਃ ਕੁਮਾਰਾਨ੍ਵਿष੍ਣੁਸਦ੍ਭਨਿ॥ ੪.
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਆਖੀ ਸੀ।