ਸ਼ਕ੍ਤੇ ਪਰਜਨੇ ਦਾਤਾ ਸ੍ਵਜਨੇ ਦੁਃਖਜੀਵਿਨਿ ੪.
ਉਹ ਪਰਾਏਆਂ ਉੱਤੇ ਤਾਂ ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ।
ਭृਤ੍ਯਾਨਾਮੁਪਰੋਧੇਨ ਯਤ੍ਕਰੋਤ੍ਯੌਰ੍ਧ੍ਵਦੈਹਿਕਮ੍ ੪.
ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਕੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲਈ ਕੁਝ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਸਾਮਾਨ੍ਯਂ ਯਾਚਿਤਂ ਨ੍ਯਾਸਮਾਧਿਰ੍ਦਾਰਾਸ਼੍ਚ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ੪.
ਆਮ ਮੰਗ, ਜਮ੍ਹਾਂ ਪਈ ਚੀਜ਼, ਧਿਆਨ, ਪਤਨੀਆਂ ਤੇ ਮਿਲਾਪ—
ਆਪਤ੍ਸ੍ਵਪਿ ਨ ਦੇਯਾਨਿ ਨਵਵਸ੍ਤੂਨਿ ਪਂਡਿਤੈਃ ੪.
ਸਿਆਣੇ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੌਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।
ਇਤਿ ਤੇ ਗਦਿਤੌ ਰਾਜਨ੍ਦ੍ਵੌ ਹੇਤੂ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮਤਃ ੪.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਨ, ਤੈਨੂੰ ਦੋ ਕਾਰਨ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ ਹਨ; ਹੁਣ ਹੋਰ ਵੀ ਸੁਣ।
ਧਰ੍ਮਮਰ੍ਥਂ ਚ ਕਾਮਂ ਚ ਵ੍ਰੀਡਾਹਰ੍षਭਯਾਨਿ ਚ ੪.
ਧਰਮ, ਧਨ, ਇੱਛਾ, ਲਾਜ, ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਡਰ—
ਪਾਤ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਦੀਯਤੇ ਨਿਤ੍ਯਮਨਪੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰਯੋਜਨਮ੍ ੪.
ਜੋ ਯੋਗ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਸਦਾ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਕਸਦ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾ।
ਧਨਿਨਂ ਧਨਲੋਭੇਨ ਲੋਭਯਿਤ੍ਵਾਰ੍ਥਮਾਹਰੇਤ੍ ੪.
ਧਨਵਾਨ ਨੂੰ ਲਾਲਚ ਦੇ ਕੇ, ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਧਨ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਯੋਜਨਮਪੇਕ੍ਸ਼੍ਯੈਵ ਪ੍ਰਸਂਗਾਦ੍ਯਤ੍ਪ੍ਰਦੀਯਤੇ ੪.
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕਿਸੇ ਮਕਸਦ ਨਾਲ ਜਾਂ ਮੌਕੇ ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਸਂਸਦਿ ਵ੍ਰੀਡਯਾऽऽਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਆਰ੍ਥਿਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਦਦਾਤਿ ਚ ੪.
ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਲਾਜ ਕਰਕੇ, ਬਿਨਾ ਮੰਗੇ ਹੀ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਿਯਾਣਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਾ ਹਰ੍षਵਦ੍ਯਤ੍ਪ੍ਰਦੀਯਤੇ ੪.
ਜਦੋਂ ਚੰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵੇਖ ਕੇ ਜਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੋ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਆਕ੍ਰੋਸ਼ਾਨਰ੍ਥਹਿਂਸਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤੀਕਾਰਾਯ ਯਦ੍ਭਵੇਤ੍ ੪.
ਜਦੋਂ ਬਦਲਿਆਂ, ਨੁਕਸਾਨ ਜਾਂ ਤਕਲੀਫ਼ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਜੋਂ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਨਿ षਡਧਿष੍ਠਾਨਾਨ੍ਯਂਗਾਨ੍ਯਪਿ ਚ षਟ੍ਚ੍ਛ੍ਰੁਣੁ ੪.
ਇਹ ਛੇ ਮੂਲ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹੁਣ ਛੇ ਹੋਰ ਸਹਾਇਕ ਭੀ ਸੁਣ।
ਦੇਸ਼ਕਾਲੌ ਚ ਦਾਨਾਨਾਮਂਗਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ षਡ੍ਵਿਦੁਃ ੪.
ਸਥਾਨ ਤੇ ਸਮਾਂ, ਦਾਨ ਦੇ ਛੇ ਸਹਾਇਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਨਿਂਦ੍ਯਾਜੀਵਕਰ੍ਮਾ ਚ षਡ੍ਭਿਰ੍ਦਾਤਾ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ੪.
ਜੋ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਮਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਾਤਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਛੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਵਧਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸਤ੍ਯਸਂਧੋ ਨਿਦ੍ਰਾਲੁਰ੍ਦਾਤਾਯਂ ਤਾਮਸੋऽਧਮਃ ੪.
ਜੋ ਝੂਠਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਆਲਸੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਦਾਤਾ ਤਾਮਸੀ ਤੇ ਨਿਕੰਮਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਮੁਕ੍ਤੋ ਯੋਨਿਦੋषੇਭ੍ਯੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਃ ਪਾਤ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ ਸਤ੍ਕृਤਿਸ਼੍ਚਾਨਸੂਯਾ ਚ ਤਦਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਰਿਤਿ ਸ੍ਮृਤਾ॥ ੪.
ਜੋ ਜਨਮ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਯੋਗ ਪਾਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਆਦਰ ਤੇ ਈਰਖਾ ਨਾ ਹੋਣਾ—ਇਹੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ।
ਅਪਰਾਬਾਧਮਕ੍ਲੇਸ਼ਂ ਸ੍ਵਯਤ੍ਨੇਨਾਰ੍ਜਿਤਂ ਧਨਮ੍ ੪.
ਜੋ ਧਨ ਆਪਣੇ ਜਤਨ ਨਾਲ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਏ ਤੇ ਬਿਨਾ ਦੁੱਖ ਦੇ ਕਮਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ—
ਤੇਨਾਪਿ ਕਿਲ ਧਰ੍ਮੇਣ ਉਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਕਿਲ ਕਿਂਚਨ ੪.
ਉਸ ਨੇ ਵੀ, ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ, ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਝ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਨ੍ਯਾਯੇਨ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਦੇਸ਼ੇ ਕਾਲੇਪਿ ਵਾ ਪੁਨਃ ੪.
ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਦੌਲਤ ਮਿਲਣੀ ਔਖੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਥਾਂ ਤੇ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
षਂਡਗਾਨੀਤਿ ਚੋਕ੍ਤਾਨਿ ਦ੍ਵੌ ਚ ਪਾਕਾਵਤਃ ਸ਼੍ਰृਣੁ ੪.
ਛੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਤੇ ਪੱਕੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਦੋ ਭੇਦ ਵੀ ਹਨ—ਸੁਣ।
ਸਦ੍ਭ੍ਯੋ ਯਦ੍ਦੀਯਤੇ ਕਿਂਚਿਤ੍ਤਤ੍ਪਰਤ੍ਰੋਪਤਿष੍ਠਤਿ ੪.
ਜੋ ਕੁਝ ਚੰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵੌ ਪਾਕਾਵਿਤਿ ਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟੌ ਪ੍ਰਕਾਰਾਂਸ਼੍ਚਤੁਰਃ ਸ਼੍ਰृਣੁ ੪.
ਪੱਕੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਦੋ ਭੇਦ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ; ਹੁਣ ਚਾਰ ਤਰੀਕੇ ਵੀ ਸੁਣ।
ਵੈਦਿਕੋ ਦਾਨਮਾਰ੍ਗੋऽਯਂ ਚਤੁਰ੍ਧਾ ਵਰ੍ਣ੍ਯਤੇ ਦ੍ਵਿਜੈਃ ੪.
ਵੈਦਿਕ ਦਾਨ ਦਾ ਰਸਤਾ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਦਾਹੁਸ੍ਤ੍ਰਿਕਾਮਿਤ੍ਯਾਹੁਰ੍ਦੀਯਤੇ ਯਦ੍ਦਿਨੇਦਿਨੇ ੪.
ਉਸ ਨੂੰ 'ਤ੍ਰਿਕਾਮ' ਆਖਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਦਾਨ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਚ੍ਛਾਸਂਸ੍ਥਂ ਚ ਯਦ੍ਦਾਨਂ ਕਾਮ੍ਯਮਿਤ੍ਯਭਿਧੀਯਤੇ ੪.
ਜੋ ਦਾਨ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ 'ਕਾਮਯ' ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਰਿਧਾ ਨੌਮਿਤ੍ਤਿਕਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸਦਾ ਹੋਮਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ ੪.
'ਨੈਮਿਤਿਕ' ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਹਵਨ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅष੍ਟੋਤ੍ਤਮਾਨਿ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਮਧ੍ਯਮਾਨਿ ਵਿਧਾਨਤਃ ੪.
ਚੌਰਾਸੀ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦਾਨ ਹਨ, ਤੇ ਵਿਚਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਦਾਨ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ।
ਗृਹਪ੍ਰਾਸਾਦਵਿਦ੍ਯਾਭੂਗੋਕੂਪਪ੍ਰਾਣਹਾਟਕਮ੍ ੪.
ਘਰ, ਮਹਲ, ਵਿਦਿਆ, ਜ਼ਮੀਨ, ਗਾਂ, ਕੂੰਆ, ਜਾਨ, ਸੋਨਾ—
ਅਨ੍ਨਾਰਾਮਂ ਚ ਵਾਸਾਂਸਿ ਹਯਪ੍ਰਭृਤਿਵਾਹਨਮ੍ ੪.
ਅੰਨ, ਬਾਗ, ਕਪੜੇ, ਘੋੜਾ ਆਦਿਕ ਸਵਾਰੀ—