ਪਸ਼੍ਵਾਦਯਃ ਪृਥਗ੍ਭੂਤਾਸ੍ਤਥਾਨ੍ਯੇ ਬਹਵੋ ਹ੍ਯਮੀ ੩੧.
ਪਸ਼ੂ ਆਦਿ ਹੋਰ ਜੀਵ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੱਖਰੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਨ।
ਪਤਿਤਾ ਮृਗਤृष੍ਣਾਯਾਂ ਮਾਯਯਾ ਚ ਵਸ਼ੀਕृਤਾਃ ੩੧.
ਉਹ ਮ੍ਰਿਗ-ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਭੁਲਾਵੇ ਵਿਚ ਪਏ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆਏ ਹੋਏ ਹਨ।
ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਦੂषਯਂਤੋ ਮਿਥ੍ਯਾਵਾਦਰਤਾਃ ਖਲਾਃ॥ ੩੧.
ਦੁਰਜਨ ਝੂਠੀ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਰੈਗੁਣਾ ਭਵਸਂਪਨ੍ਨਾ ਅਤਤ੍ਤਵਜ੍ਞਾਸ਼੍ਚ ਰਾਗਿਣਃ ੩੧.
ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਫਸੇ ਹੋਏ, ਸੱਚੀ ਸਾਰ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਅਤੇ ਲਗਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਦੂषਯਂਤੋ ਹ੍ਯਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਾ ਬਹਿਰ੍ਮੁਖਾਃ ੩੧.
ਸੱਚ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ, ਬਾਹਰਲੇ ਪਾਸੇ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਗੁਣਾਤੀਤੇ ਚ ਵਸ੍ਤ੍ਵਰ੍ਥੇ ਪਰਮਾਰ੍ਥੈਕਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍॥ ੩੧.
ਪਰ ਜਿੱਥੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸੱਚ ਹੈ, ਉਥੇ ਇਕੋ ਉੱਚੀ ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਭੇਦੋ ਹ੍ਯਭੇਦਂ ਚ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਰਾਗੋ ਵਿਰਾਗਤਾਮ੍ ੩੧.
ਜਿੱਥੇ ਵੱਖਰਾ ਹੋਣਾ ਇਕਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਲਗਨ ਵੈਰਾਗ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨ ਤਦ੍ਭਾਸਯਤੇ ਸ਼ਬ੍ਦਃ ਕृਤਕਤ੍ਵਾਦ੍ਯਥਾ ਘਟਃ ੩੧.
ਉਹ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਬਣੀ ਹੋਈ ਘੜੀ ਚੀਜ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੀ।
ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਨਿਵृਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਦ੍ਵਂਦ੍ਵਾਨਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ੩੧.
ਕਰਮ ਅਤੇ ਰੋਕ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੁੰਦਵਾਂ ਵੀ।
ਨਿਰਂਤਰਂ ਨਿਰ੍ਗੁਣਂ ਜ੍ਞਪ੍ਤਿਮਾਤ੍ਰਂ ਨਿਰਂਜਨਂ ਨਿਰ੍ਵਿਕਾਸ਼ਂ ਨਿਰੀਹਮ੍ ੩੧.
ਲਗਾਤਾਰ, ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਿਰਫ਼ ਜਾਗਰੂਕਤਾ, ਪਵਿੱਤਰ, ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ, ਅਪਰਗਟ, ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।
ਏਤਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਜ੍ਞਾਨਵਿਦੋ ਵਦਂਤਿ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਭਾਵੇਨ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਯਂਤਿ ੩੧.
ਜੋ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਸੱਚਾ ਗਿਆਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਵਿਚ ਆਪਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਅਤੀਤ੍ਯ ਸਂਸਾਰਮਨਾਦਿਮੂਲਂ ਮਾਯਾਮਯਂ ਮਾਯਯਾ ਦੁਰ੍ਵਿਚਾਰ੍ਯਮ੍ ੩੧.
ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਸਮਝਨਾ ਔਖਾ ਹੈ।
ਸਂਸृਤਿਃ ਕਲ੍ਪਨਾਮੂਲਂ ਕਲ੍ਪਨਾ ਹ੍ਯਮृਤੋਪਮਾ ੩੧.
ਜਨਮ ਮਰਨ ਦਾ ਚੱਕਰ ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਹੈ; ਕਲਪਨਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਕ੍ਤ੍ਯਾਂ ਰਜਤਬੁਦ੍ਧਿਸ਼੍ਚ ਰਜ੍ਜੁਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਯਰ੍ਥੋਰਣੇ ੩੧.
ਚਿੱਪ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਭਰਮ ਅਤੇ ਰੱਸੀ ਵਿਚ ਸੱਪ ਦੇ ਭਰਮ, ਇਹ ਸਭ ਭੁਲੇਖੇ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸਿਦ੍ਧਿਃ ਸ੍ਵਚ੍ਛਂਦਵਰ੍ਤ੍ਤਿਤ੍ਵਂ ਪਾਰਤਂਤ੍ਰ੍ਯਂ ਹਿ ਵੈ ਮृषਾ ੩੧.
ਸਫਲਤਾ, ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਣਾ, ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣਾ, ਇਹ ਸਭ ਝੂਠ ਹਨ।
ਏਕੋ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾਥ ਨਿਰ੍ਮਮੋ ਨਿਰਵਗ੍ਰਹਃ ੩੧.
ਇਕ ਆਪਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਮਮਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਸ਼ਵਿषਾਣਮੇਵੈਤਜ੍ਤ੍ਰਾਨਂ ਸਂਸਾਰ ਏਵ ਚ ੩੧.
ਇਹ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਖਰਗੋਸ਼ ਦੇ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ।
ਮਮਤਾਂ ਚ ਨਿਰਾਕृਤ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੁਕਾਮਾਃ ਪਰਂ ਪਦਮ੍ ੩੧.
ਮਮਤਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੋ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਯੈਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤੋ ਮਮਤਾਭਾਵੋ ਲੋਭਕੋਪੌ ਨਿਰਾਕृਤੌ ੩੧.
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਮੇਰਾ' ਵਾਲਾ ਭਾਵ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਲਾਲਚ ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਦੂਰ ਕਰ ਲਏ,
ਯਾਵਤ੍ਕਾਮਸ਼੍ਚ ਲੋਭਸ਼੍ਚ ਰਾਗਦ੍ਵੇषੌ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤੌ ੩੧.
ਜਦ ਤੱਕ ਇੱਛਾ ਤੇ ਲਾਲਚ, ਮੋਹ ਤੇ ਵੈਰ ਅੰਦਰ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ,
ਸ਼ਬ੍ਦਾਚ੍ਛਬ੍ਦਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤੇਤ ਨਿਃਸ਼ਬ੍ਦਂ ਜ੍ਞਾਨਮੇਵ ਚ ੩੧.
ਆਵਾਜ਼ ਤੋਂ ਆਵਾਜ਼ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਚੁੱਪ ਤੋਂ ਸਿਰਫ ਗਿਆਨ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਅਕ੍ਸ਼ਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਰਮਂ ਸ਼ਬ੍ਦੋ ਵੈ ਹ੍ਯਰਾਤ੍ਮਕਃ ੩੧.
ਅਟੱਲ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬ੍ਰਹਮ ਆਵਾਜ਼ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਆਵਾਜ਼ ਤਾਂ ਮਾਇਆ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤਿਪਾਦ੍ਯਂ ਹਿ ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਚ੍ਛਬ੍ਦੇਨੈਵ ਵਿਨਾ ਕਥਮ੍ ੩੧.
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਸਮਝਾਉਣਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਬਿਨਾ ਬੋਲਿਆਂ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸ਼੍ਰृਣੁष੍ਵਾਵਹਿਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪਰਮਾਰ੍ਧਯੁਤਂ ਵਚਃ ੩੧.
ਤੂੰ ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸੱਚਾਈ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸੁਣ।
ਜ੍ਞਾਨਪ੍ਰਵਾਦਿਨਃ ਸਰ੍ਵ ऋषਯੋ ਵੀਤਕਲ੍ਮषਾਃ ੩੧.
ਸਾਰੇ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਜੋ ਗਿਆਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਾਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ।
ਜ੍ਞਾਨਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਜ੍ਞਾਨਗਮ੍ਯਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਚ ਪਰਿਗੀਯਤੇ ੩੧.
ਜਦੋਂ ਗਿਆਨ, ਜਾਣਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸਮਾਸੇਨ ਕਥਯਾਮਿ ਨਿਬੋਧ ਮੇ ੩੧.
ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਯਥਾ ਭ੍ਰਮਰਿਕਾਦृष੍ਟਾ ਭ੍ਰਮ੍ਯਤੇ ਚ ਮਹੀ ਯਮ ੩੧.
ਜਿਵੇਂ ਘੁੰਮਦੀ ਮਧੁਮੱਖੀ ਵਲੋਂ ਧਰਤੀ ਵੀ ਘੁੰਮਦੀ ਹੋਈ ਲੱਗਦੀ ਹੈ,
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਮृਸ਼੍ਯ ਤੇਨੈਵ ਜ੍ਞਾਤਵ੍ਯਃ ਸ਼੍ਰਵਣੇਨ ਚ ੩੧.
ਇਸ ਕਰਕੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਤੇ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਇਹ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਦ੍ਧਾਰ੍ਯ ਚਾਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸੁਖਂ ਬਂਧਾਤ੍ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ ੩੧.
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।