ਤਥਾ ਸਿਤੇਨ ਮਨਸਾ ਚ ਭਵਂਤਿ ਸਰ੍ਵੇ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਚੈਵ ਵਿषਯੇषੁ ਭਵਂਤਿ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਃ ੩੧.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਫ ਮਨ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਹਰ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਸਮਝਦਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜਾਤਾ ਹ੍ਯਮੀ ਭੂਤਗਣਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੇ ਹ੍ਯਮੀ ऋषਯੋ ਹ੍ਯਮੀ ਦੇਵਤਾਸ਼੍ਚ॥ ੩੧.
ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਸ੍ਮਯੋ ਨੈਵ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਵਾਪਿ ਕੁਮਾਰਕੇ ੩੧.
ਤੈਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਹੋਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਕੁਮਾਰ।
ਵਚਨਂ ਕਰ੍ਮਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਫਲਦਾਯਕਮ੍ ਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਮਨਃਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ॥ ੩੧.
ਜਿਹੜੇ ਬਚਨ ਕੰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਨ ਦੀ ਪਵਿਤਰਤਾ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ—ਇੱਥੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਮਨਸਾ ਭਾਵਿਤੋ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਆਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਾਨਮੇਵ ਚ ੩੧.
ਆਪਣਾ ਮਨ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਹਂ ਸਦਾ ਭਾਵਯੁਕ੍ਤ ਆਤ੍ਮਸਂਸ੍ਥੋ ਨਿਰਂਤਰਃ ੩੧.
ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ।
ਦ੍ਵਂਦ੍ਵਾਤੀਤੋ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪੋ ਹਿ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਸ੍ਵਸ੍ਥੋ ਨਿਤ੍ਯੋ ਨਿਤ੍ਯਯੁਕ੍ਤੋ ਨਿਰੀਹਃ ੩੧.
ਮੈਂ ਦੁੰਦ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਾਂ, ਸਦਾ ਨਿਸ਼ਚਲ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਦਾ ਲਈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਰੱਖੇ।
ਵਿਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਚੈਨਂ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾਨਂ ਕੇਵਲਂ ਬੋਧਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ੩੧.
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਅਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਯੋऽਮੀ ਗੁਣਕਾਰਿਣਃ ੩੧.
ਮੈਂ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਹਾਂ; ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਗੁਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਹਂਕਾਰਵृਤੇਨੈਵ ਕਰ੍ਮਣਾ ਕਾਰਿਤਾਵਯਮ੍ ੩੧.
ਸਿਰਫ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਸਾਡੇ ਵਲੋਂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਸ਼੍ਵਾਦਯਃ ਪृਥਗ੍ਭੂਤਾਸ੍ਤਥਾਨ੍ਯੇ ਬਹਵੋ ਹ੍ਯਮੀ ੩੧.
ਪਸ਼ੂ ਆਦਿ ਹੋਰ ਜੀਵ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੱਖਰੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਨ।
ਪਤਿਤਾ ਮृਗਤृष੍ਣਾਯਾਂ ਮਾਯਯਾ ਚ ਵਸ਼ੀਕृਤਾਃ ੩੧.
ਉਹ ਮ੍ਰਿਗ-ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਭੁਲਾਵੇ ਵਿਚ ਪਏ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆਏ ਹੋਏ ਹਨ।
ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਦੂषਯਂਤੋ ਮਿਥ੍ਯਾਵਾਦਰਤਾਃ ਖਲਾਃ॥ ੩੧.
ਦੁਰਜਨ ਝੂਠੀ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਰੈਗੁਣਾ ਭਵਸਂਪਨ੍ਨਾ ਅਤਤ੍ਤਵਜ੍ਞਾਸ਼੍ਚ ਰਾਗਿਣਃ ੩੧.
ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਫਸੇ ਹੋਏ, ਸੱਚੀ ਸਾਰ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਅਤੇ ਲਗਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਦੂषਯਂਤੋ ਹ੍ਯਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਾ ਬਹਿਰ੍ਮੁਖਾਃ ੩੧.
ਸੱਚ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ, ਬਾਹਰਲੇ ਪਾਸੇ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਗੁਣਾਤੀਤੇ ਚ ਵਸ੍ਤ੍ਵਰ੍ਥੇ ਪਰਮਾਰ੍ਥੈਕਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍॥ ੩੧.
ਪਰ ਜਿੱਥੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸੱਚ ਹੈ, ਉਥੇ ਇਕੋ ਉੱਚੀ ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਭੇਦੋ ਹ੍ਯਭੇਦਂ ਚ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਰਾਗੋ ਵਿਰਾਗਤਾਮ੍ ੩੧.
ਜਿੱਥੇ ਵੱਖਰਾ ਹੋਣਾ ਇਕਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਲਗਨ ਵੈਰਾਗ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨ ਤਦ੍ਭਾਸਯਤੇ ਸ਼ਬ੍ਦਃ ਕृਤਕਤ੍ਵਾਦ੍ਯਥਾ ਘਟਃ ੩੧.
ਉਹ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਬਣੀ ਹੋਈ ਘੜੀ ਚੀਜ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੀ।
ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਨਿਵृਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਦ੍ਵਂਦ੍ਵਾਨਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ੩੧.
ਕਰਮ ਅਤੇ ਰੋਕ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੁੰਦਵਾਂ ਵੀ।
ਨਿਰਂਤਰਂ ਨਿਰ੍ਗੁਣਂ ਜ੍ਞਪ੍ਤਿਮਾਤ੍ਰਂ ਨਿਰਂਜਨਂ ਨਿਰ੍ਵਿਕਾਸ਼ਂ ਨਿਰੀਹਮ੍ ੩੧.
ਲਗਾਤਾਰ, ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਿਰਫ਼ ਜਾਗਰੂਕਤਾ, ਪਵਿੱਤਰ, ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ, ਅਪਰਗਟ, ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।
ਏਤਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਜ੍ਞਾਨਵਿਦੋ ਵਦਂਤਿ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਭਾਵੇਨ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਯਂਤਿ ੩੧.
ਜੋ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਸੱਚਾ ਗਿਆਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਵਿਚ ਆਪਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਅਤੀਤ੍ਯ ਸਂਸਾਰਮਨਾਦਿਮੂਲਂ ਮਾਯਾਮਯਂ ਮਾਯਯਾ ਦੁਰ੍ਵਿਚਾਰ੍ਯਮ੍ ੩੧.
ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਸਮਝਨਾ ਔਖਾ ਹੈ।
ਸਂਸृਤਿਃ ਕਲ੍ਪਨਾਮੂਲਂ ਕਲ੍ਪਨਾ ਹ੍ਯਮृਤੋਪਮਾ ੩੧.
ਜਨਮ ਮਰਨ ਦਾ ਚੱਕਰ ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਹੈ; ਕਲਪਨਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਕ੍ਤ੍ਯਾਂ ਰਜਤਬੁਦ੍ਧਿਸ਼੍ਚ ਰਜ੍ਜੁਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਯਰ੍ਥੋਰਣੇ ੩੧.
ਚਿੱਪ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਭਰਮ ਅਤੇ ਰੱਸੀ ਵਿਚ ਸੱਪ ਦੇ ਭਰਮ, ਇਹ ਸਭ ਭੁਲੇਖੇ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸਿਦ੍ਧਿਃ ਸ੍ਵਚ੍ਛਂਦਵਰ੍ਤ੍ਤਿਤ੍ਵਂ ਪਾਰਤਂਤ੍ਰ੍ਯਂ ਹਿ ਵੈ ਮृषਾ ੩੧.
ਸਫਲਤਾ, ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਣਾ, ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣਾ, ਇਹ ਸਭ ਝੂਠ ਹਨ।
ਏਕੋ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾਥ ਨਿਰ੍ਮਮੋ ਨਿਰਵਗ੍ਰਹਃ ੩੧.
ਇਕ ਆਪਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਮਮਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਸ਼ਵਿषਾਣਮੇਵੈਤਜ੍ਤ੍ਰਾਨਂ ਸਂਸਾਰ ਏਵ ਚ ੩੧.
ਇਹ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਖਰਗੋਸ਼ ਦੇ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ।
ਮਮਤਾਂ ਚ ਨਿਰਾਕृਤ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੁਕਾਮਾਃ ਪਰਂ ਪਦਮ੍ ੩੧.
ਮਮਤਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੋ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਯੈਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤੋ ਮਮਤਾਭਾਵੋ ਲੋਭਕੋਪੌ ਨਿਰਾਕृਤੌ ੩੧.
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਮੇਰਾ' ਵਾਲਾ ਭਾਵ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਲਾਲਚ ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਦੂਰ ਕਰ ਲਏ,
ਯਾਵਤ੍ਕਾਮਸ਼੍ਚ ਲੋਭਸ਼੍ਚ ਰਾਗਦ੍ਵੇषੌ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤੌ ੩੧.
ਜਦ ਤੱਕ ਇੱਛਾ ਤੇ ਲਾਲਚ, ਮੋਹ ਤੇ ਵੈਰ ਅੰਦਰ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ,