ਯਾਂ ਗਤਿਂ ਯਾਂਤਿ ਵੈ ਸ਼ਂਭੋ ਸਰ੍ਵੇ ਸੁਕृਤਿਨੋਪਿ ਹਿ ੩੧.
ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਉਹ ਅਵਸਥਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਕੁਮਾਰਸ੍ਯ ਚ ਦੇਵੇਸ਼ ਮਹਦਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਕਰ੍ਮਣਃ ੩੧.
ਤੇ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਕੁਮਾਰ ਦੇ, ਜਿਸਦੇ ਕੰਮ ਵੱਡੇ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੇ ਹਨ—
ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਤਨਯਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੇ ਯਾਂਤਿ ਸ੍ਵਕੁਲੈਃ ਸਹ ੩੧.
ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕੁਮਾਰਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼੍ਵਪਚਾ ਅਪਿ ਯਾਂਤਿ ਵੈ ੩੧.
ਕੁਮਾਰ ਜੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਅਜੇਹੇ ਲੋਕ ਵੀ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਚ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਮਸ੍ਯ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ਂਕਰੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍॥ ੩੧.
ਯਮ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ:
ਯੇषਾਂ ਤ੍ਵਂਤਗਤਂ ਪਾਪਂ ਜਨਾਨਾਂ ਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ ੩੧.
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਮੁੱਕ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ—
ਸਤ੍ਤੀਰ੍ਥਗਮਨਾਯੈਵ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਂ ਸਤਾਮਿਹ ੩੧.
—ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਆਏ ਹਨ ਜਾਂ ਚੰਗਿਆਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹਨ—
ਬਹੂਨਾਂ ਜਨ੍ਮਨਾਮਂਤੇ ਮਯਿ ਭਾਵੋऽਨੁਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ੩੧.
ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਲਈ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸੁਕृਤਿਨਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯੇषਾਂ ਭਾਵੋऽਨੁਵਰ੍ਤ੍ਤੇ ੩੧.
ਇਸ ਲਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—
ਸ੍ਤ੍ਰੀਬਾਲਸ਼ੂਦ੍ਰਾਃ ਸ਼੍ਵਪਚਾਧਮਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾਗ੍ਜਨ੍ਮਸਂਸ੍ਕਾਰਵਸ਼ਾਦ੍ਧਿ ਧਰ੍ਮ੍ਮ ੩੧.
ਔਰਤਾਂ, ਬੱਚੇ, ਸ਼ੂਦਰ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਚ ਜਾਤੀਆਂ ਵੀ, ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਤਥਾ ਸਿਤੇਨ ਮਨਸਾ ਚ ਭਵਂਤਿ ਸਰ੍ਵੇ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਚੈਵ ਵਿषਯੇषੁ ਭਵਂਤਿ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਃ ੩੧.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਫ ਮਨ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਹਰ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਸਮਝਦਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜਾਤਾ ਹ੍ਯਮੀ ਭੂਤਗਣਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੇ ਹ੍ਯਮੀ ऋषਯੋ ਹ੍ਯਮੀ ਦੇਵਤਾਸ਼੍ਚ॥ ੩੧.
ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਸ੍ਮਯੋ ਨੈਵ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਵਾਪਿ ਕੁਮਾਰਕੇ ੩੧.
ਤੈਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਹੋਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਕੁਮਾਰ।
ਵਚਨਂ ਕਰ੍ਮਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਫਲਦਾਯਕਮ੍ ਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਮਨਃਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ॥ ੩੧.
ਜਿਹੜੇ ਬਚਨ ਕੰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਨ ਦੀ ਪਵਿਤਰਤਾ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ—ਇੱਥੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਮਨਸਾ ਭਾਵਿਤੋ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਆਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਾਨਮੇਵ ਚ ੩੧.
ਆਪਣਾ ਮਨ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਹਂ ਸਦਾ ਭਾਵਯੁਕ੍ਤ ਆਤ੍ਮਸਂਸ੍ਥੋ ਨਿਰਂਤਰਃ ੩੧.
ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ।
ਦ੍ਵਂਦ੍ਵਾਤੀਤੋ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪੋ ਹਿ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਸ੍ਵਸ੍ਥੋ ਨਿਤ੍ਯੋ ਨਿਤ੍ਯਯੁਕ੍ਤੋ ਨਿਰੀਹਃ ੩੧.
ਮੈਂ ਦੁੰਦ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਾਂ, ਸਦਾ ਨਿਸ਼ਚਲ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਦਾ ਲਈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਰੱਖੇ।
ਵਿਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਚੈਨਂ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾਨਂ ਕੇਵਲਂ ਬੋਧਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ੩੧.
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਅਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਯੋऽਮੀ ਗੁਣਕਾਰਿਣਃ ੩੧.
ਮੈਂ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਹਾਂ; ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਗੁਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਹਂਕਾਰਵृਤੇਨੈਵ ਕਰ੍ਮਣਾ ਕਾਰਿਤਾਵਯਮ੍ ੩੧.
ਸਿਰਫ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਸਾਡੇ ਵਲੋਂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਸ਼੍ਵਾਦਯਃ ਪृਥਗ੍ਭੂਤਾਸ੍ਤਥਾਨ੍ਯੇ ਬਹਵੋ ਹ੍ਯਮੀ ੩੧.
ਪਸ਼ੂ ਆਦਿ ਹੋਰ ਜੀਵ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੱਖਰੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਨ।
ਪਤਿਤਾ ਮृਗਤृष੍ਣਾਯਾਂ ਮਾਯਯਾ ਚ ਵਸ਼ੀਕृਤਾਃ ੩੧.
ਉਹ ਮ੍ਰਿਗ-ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਭੁਲਾਵੇ ਵਿਚ ਪਏ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆਏ ਹੋਏ ਹਨ।
ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਦੂषਯਂਤੋ ਮਿਥ੍ਯਾਵਾਦਰਤਾਃ ਖਲਾਃ॥ ੩੧.
ਦੁਰਜਨ ਝੂਠੀ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਰੈਗੁਣਾ ਭਵਸਂਪਨ੍ਨਾ ਅਤਤ੍ਤਵਜ੍ਞਾਸ਼੍ਚ ਰਾਗਿਣਃ ੩੧.
ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਫਸੇ ਹੋਏ, ਸੱਚੀ ਸਾਰ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਅਤੇ ਲਗਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਦੂषਯਂਤੋ ਹ੍ਯਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਾ ਬਹਿਰ੍ਮੁਖਾਃ ੩੧.
ਸੱਚ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ, ਬਾਹਰਲੇ ਪਾਸੇ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਗੁਣਾਤੀਤੇ ਚ ਵਸ੍ਤ੍ਵਰ੍ਥੇ ਪਰਮਾਰ੍ਥੈਕਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍॥ ੩੧.
ਪਰ ਜਿੱਥੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸੱਚ ਹੈ, ਉਥੇ ਇਕੋ ਉੱਚੀ ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਭੇਦੋ ਹ੍ਯਭੇਦਂ ਚ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਰਾਗੋ ਵਿਰਾਗਤਾਮ੍ ੩੧.
ਜਿੱਥੇ ਵੱਖਰਾ ਹੋਣਾ ਇਕਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਲਗਨ ਵੈਰਾਗ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨ ਤਦ੍ਭਾਸਯਤੇ ਸ਼ਬ੍ਦਃ ਕृਤਕਤ੍ਵਾਦ੍ਯਥਾ ਘਟਃ ੩੧.
ਉਹ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਬਣੀ ਹੋਈ ਘੜੀ ਚੀਜ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੀ।
ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਨਿਵृਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਦ੍ਵਂਦ੍ਵਾਨਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ੩੧.
ਕਰਮ ਅਤੇ ਰੋਕ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੁੰਦਵਾਂ ਵੀ।
ਨਿਰਂਤਰਂ ਨਿਰ੍ਗੁਣਂ ਜ੍ਞਪ੍ਤਿਮਾਤ੍ਰਂ ਨਿਰਂਜਨਂ ਨਿਰ੍ਵਿਕਾਸ਼ਂ ਨਿਰੀਹਮ੍ ੩੧.
ਲਗਾਤਾਰ, ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਿਰਫ਼ ਜਾਗਰੂਕਤਾ, ਪਵਿੱਤਰ, ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ, ਅਪਰਗਟ, ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।