ਨ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਾ ਦਾਨਂ ਵਿष੍ਣਵੇ ਬਟੁਰੂਪਿਣੇ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਨ ਪੂਜ੍ਯੋ ਹਿ ਵਿष੍ਣੁਰਧ੍ਯਾਤ੍ਮਦੀਪਕਃ॥ ੧੮.
ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ; ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਅੰਦਰ ਦੀ ਜੋਤ ਹੈ, ਨੂੰ ਇਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ।
ਪੁਰਾ ਕृਤਮਨੇਨੈਵ ਮੋਹਿਨੀਰੂਪਧਾਰਿਣਾ ੧੮.
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਮੋਹਿਨੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਯੇਨ ਵਿਦ੍ਰਾਵਿਤਾ ਦੈਤ੍ਯਾਃ ਕਾਲਨੇਮਿਰ੍ਹਤੋ ਬਲੀ॥ ੧੮.
ਜਿਸ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਤੇ ਕਾਲਨੇਮੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ালী ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਏਵਂਵਿਧੋऽਯਂ ਪੁਰੁषੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਸ ਈਸ਼੍ਵਰੋ ਵਿਸ਼੍ਵਪਤਿਃ ਸ ਏਵ ੧੮.
ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਹੈ, ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ, ਉਹੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਹੀ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ।
ਏਵਂ ਸਂਬੋਧਿਤੋ ਦੈਤ੍ਯੋ ਗੁਰੁਣਾ ਭਾਰ੍ਗਵੇਣ ਹਿ ੧੯.
ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੰਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੈਤ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤ੍ਵਯੋਕ੍ਤੋਹਂ ਹਿਤਾਰ੍ਥਾਯ ਯੈਰ੍ਵਾਕ੍ਯੈਸ਼੍ਚਾਲਿਤੋऽਸ੍ਮ੍ਯਹਮ੍ ੧੯.
ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਭਲੇ ਲਈ ਜੋ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਭਿਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਚਾਸ੍ਮੈ ਵਿष੍ਮਵੇ ਬਟੁਰੂਪਿਣੇ ੧੯.
ਮੈਂ ਜੋ ਮੰਗਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ, ਜੋ ਬਟੂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ, ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਯੇषਾਂ ਹृਦਿ ਸ੍ਥਿਤੋ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤੇ ਵੈ ਪਾਤ੍ਰਤਮਾ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ੧੯.
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਯੋਗ ਹਨ।
ਯੇਨ ਵੇਦਾਸ਼੍ਚ ਯਜ੍ਞਾਸ਼੍ਚ ਮਂਤ੍ਰਤਂਤ੍ਰਾਦਯੋ ਹ੍ਯਮੀ ੧੯.
ਜਿਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਵੇਦ, ਯਜ, ਮੰਤ੍ਰ ਤੇ ਤੰਤ੍ਰ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਹਨ।
ਆਗਤਃ ਕृਪਯਾ ਮੇਦ੍ਯ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਹਰਿਰੀਸ਼੍ਵਰਃ ੧੯.
ਹਰੀ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਤੇ ਸਭ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਆਇਆ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚੁਕੋਪ ਚ ਰੁषਾਨ੍ਵਿਤਃ ੧੯.
ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਰੁੱਸ ਗਿਆ।
ਮਮ ਵਾਕ੍ਯਮਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਦਾਤੁਮਿਚ੍ਛਸ੍ਯਰਿਂਦਮ ੧੯.
ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਅਣਸੁਣੀ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਦুশਮਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ।
ਏਵਂ ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਚ ਤਦਾ ਪਰਮਾਰ੍ਥਵਿਜ੍ਞਂ ਸ਼ਿष੍ਯਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਮਗਾਧਬੋਧਮ੍ ੧੯.
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਉੱਚੀ ਸੱਚਾਈ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਤੇ ਡੂੰਘੀ ਸਮਝ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ।
ਗਤੇ ਤੁ ਭਾਰ੍ਗਵੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਬਲਿਰ੍ਵਿਰੋਚਨਾਤ੍ਮਜਃ ੧੯.
ਜਦ ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੰਸ਼ੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਦ ਵਿਰੋਚਨ ਦਾ ਪੁੱਤ ਬਲੀ—
ਵਿਂਧ੍ਯਾਵਲਿਃ ਸਮਾਗਤ੍ਯ ਬਲੇਰਰ੍ਦ੍ਧਾਂਗਸ਼ੋਭਿਤਾ ੧੯.
ਵਿੰਧਿਆਵਲੀ ਆਈ, ਜੋ ਬਲੀ ਦੇ ਅੱਧੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸਂਕਲ੍ਪਪੂਰ੍ਵੇਣ ਤਦਾ ਵਿਧਿਨਾ ਵਿਧਿਕੋਵਿਦਃ ੧੯.
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਪੁਰਾਣੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੋ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ—
ਯਦੈਕੇਨ ਮਹੀ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਾ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਪ੍ਰਭਵਿष੍ਣੁਨਾ ੧੯.
ਜਦ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਇੱਕ ਪੈਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲਿਆ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਿਸ਼ਨੂ—
ਸਤ੍ਯਲੋਕਗਤੋ ਵਿष੍ਣੋਸ਼੍ਚਰਣਃ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਾ ੧੯.
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਪੈਰ, ਜੋ ਸਤ੍ਯ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਪਰਮੇਸ਼ਟੀ ਨੇ—
ਤਤ੍ਪਾਦਸਂਪਰ੍ਕਜਲਾਚ੍ਚ ਜਾਤਾ ਭਾਗੀਰਥੀ ਸਰ੍ਵਸੁਮਂਗਲਾ ਚ ਯਯਾ ਕਪਰ੍ਦਃ ਪਰਿਪੂਰਿਤੋ ਵੈ ਸ਼ਂਭੋਸ੍ਤਦਾਨੀਂ ਚ ਭਗੀਰਥੇਨ॥ ੧੯.
ਉਸ ਪੈਰ ਦੇ ਛੂਹੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਭਾਗੀਰਥੀ ਜਨਮੀ, ਜੋ ਸਭ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ; ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਜਟਾ ਭਰ ਗਈ, ਤੇ ਭਾਗੀਰਥ ਨੇ ਵੀ।
ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਤੀਰ੍ਥਮਾਦ੍ਯਂ ਚ ਗਂਗਾਖ੍ਯਮਵਤਾਰਿਤਮ੍ ੧੯.
ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ।
ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮਾਤ੍ਪਰੋ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਨਾਮ੍ਨਾ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮੋऽਭਵਤ੍ ੧੯.
ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਜੋ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਹ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ।
ਪਦਦ੍ਵਯੇਨ ਵਾ ਪੂਰ੍ਣਂ ਜਗਦੇਤਚ੍ਚਰਾਚਰਮ੍ ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਬਟੁਰੂਪੋऽਸਾਵੁਪਵਿਸ਼੍ਯ ਨਿਜਾਸਨੇ॥ ੧੯.
ਉਸ ਨੇ ਸਿਰਫ ਦੋ ਕਦਮਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ, ਚਲਦੀ ਤੇ ਅਚਲ, ਘੇਰ ਲਈ; ਫਿਰ ਬਟੂ ਵਾਂਗ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।
ਤਦਾ ਦੇਵਾਃ ਸਗਂਧਰ੍ਵਾ ਮੁਨਯਃ ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣਾਃ ੧੯.
ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਚਾਰਣ—all ਇਕਠੇ ਹੋਏ।
ਤਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਮਾਗਤ੍ਯ ਸ੍ਤੁਤਿਂ ਚਕ੍ਰੇ ਪਰਾਤ੍ਮਨਃ ੧੯.
ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਇਆ ਤੇ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰੀ।
ਏਭਿਃ ਸਰ੍ਵੈਃ ਪਰਿਵृਤੋ ਵਾਮਨੋ ਬਲਿਸਦ੍ਮਨਿ ੧੯.
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਮਨੋ ਬਲੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੀ।
ਦੈਤ੍ਯੋऽਸੌ ਬਾਲਿਸ਼ੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਦਤ੍ਤਾਨੇਨ ਮਹੀ ਮਮ ੧੯.
ਉਹ ਦੈਤ, ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹੋ ਕੇ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।
ਪਦਮੇਕਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਨ ਦਦਾਤਿ ਹਿ ਦੁਰ੍ਮਤਿਃ ੧੯.
ਇੱਕ ਕਦਮ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਮੰਦ-ਮਤਿ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਗਰੁਡਸ੍ਤੇਨ ਵਾਮਨੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ ੧੯.
ਵਾਮਨ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨੇ ਗਰੁੜ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ।
ਰੇ ਬਲੇ ਕਿਂ ਤ੍ਵਯਾ ਮੂਢ ਕृਤਮਸ੍ਤਿ ਜੁਗੁਪ੍ਸਿਤਮ੍ ਔਦਾਰ੍ਯੇਣ ਹਿ ਕਿਂ ਕਾਰ੍ਯਮਲ੍ਪਕੇਨ ਤ੍ਵਯਾਧੁਨਾ॥ ੧੯.
ਬਲੀ, ਤੂੰ ਕੀਹ ਮੂੜਤਾ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ? ਹੁਣ ਤੇਰੀ ਥੋੜੀ ਦਾਤ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਬਲਿਰਾਵਿष੍ਟਃ ਸ੍ਯਮਾਨਃ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ੧੯.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਬਲੀ ਨੇ, ਹੱਸਦਿਆਂ, ਖਗ-ਰਾਜ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।