ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਤਮੁਵਾਚੇਦਂ ਬਲਿਰ੍ਵੈਰੋਚਨਾਤ੍ਮਜਃ ੧੮.
ਹੱਸ ਕੇ, ਵਿਰੋਚਨ ਦਾ ਪੁੱਤ ਬਲੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ।
ਮਦੀਯਾਂ ਵੈ ਮਹਾਭਾਗ ਮਯਾ ਦਤ੍ਤਾਂ ਗृਹਾਮ ਵੈ ੧੮.
ਹੇ ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ, ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ, ਤੂੰ ਕਬੂਲ ਕਰ।
ਯਾਚਕੋ ਹ੍ਯਲ੍ਪਕੋ ਵਾਸ੍ਤੁ ਦਾਤਾ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਮृਸ਼੍ਯ ਵੈ ੧੮.
ਮੰਗਣ ਵਾਲਾ ਛੋਟਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵੱਡਾ, ਦਾਨੀ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਸੋਚ ਕੇ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮੌਪਮ੍ਯੇਨ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਯੋ ਦਦਾਤਿ ਹ੍ਯੁਦਾਰਧੀਃ ੧੮.
ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਪ ਕੇ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਉੱਚ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬਟੋ ਦਦਾਮ੍ਯਹਂ ਤੇऽਦ੍ਯ ਸਸੈਲਵਨਕਾਨਨਾਮ੍ ੧੮.
ਹੇ ਨੌਜਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਹਾੜਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।
ਪੁਨਃ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਸ ਬਟੁਰ੍ਵਿਰੋਚਨਸੁਤਂ ਪ੍ਰਤਿ ੧੮.
ਫਿਰ ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਵਿਰੋਚਨ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਮੁੜ ਆਖਿਆ।
ਬਟੋਸ੍ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਅਸੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਬਲਿਸ੍ਤਦਾ ਗृਹ੍ਯਤਾਂ ਚ ਮਯਾ ਦਤ੍ਤਾਂ ਪਦੈਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰਲਂਕृਤਾਮ੍॥ ੧੮.
ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਬਲੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਤਿੰਨ ਪਗਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਕਬੂਲ ਕਰ।'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਵਾਮਨਃ ਪ੍ਰਾਹ ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਨਸੁਰਂ ਪ੍ਰਤਿ ੧੮.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆਂ ਤੇ, ਵਾਮਨ ਹੱਸ ਕੇ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਤਥੇਤਿ ਮਤ੍ਵਾ ਬਲਿਨਾ ਸੁਪੂਜਿਤਃ ਸ ਵਾਮਨਃ ਕਸ਼੍ਯਪਨਂਦਨੋ ਮਹਾਨ੍ ੧੮.
‘ਠੀਕ ਹੈ’ ਸੋਚ ਕੇ, ਬਲੀ ਵਲੋਂ ਪੂਰੀ ਇਜ਼ਤ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਵੱਡਾ ਵਾਮਨ, ਕਸ਼ਯਪ ਦਾ ਪੁੱਤ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਂ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਸ ਬਲਿਰ੍ਯਾਵਦ੍ਦਾਤੁਂ ਸਮੁਦ੍ਯਤਃ ੧੮.
ਉਸ ਨੂੰ ਇਜ਼ਤ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਲੀ ਵਾਅਦਾ ਮੁਤਾਬਕ ਦਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਾ ਦਾਨਂ ਵਿष੍ਣਵੇ ਬਟੁਰੂਪਿਣੇ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਨ ਪੂਜ੍ਯੋ ਹਿ ਵਿष੍ਣੁਰਧ੍ਯਾਤ੍ਮਦੀਪਕਃ॥ ੧੮.
ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ; ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਅੰਦਰ ਦੀ ਜੋਤ ਹੈ, ਨੂੰ ਇਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ।
ਪੁਰਾ ਕृਤਮਨੇਨੈਵ ਮੋਹਿਨੀਰੂਪਧਾਰਿਣਾ ੧੮.
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਮੋਹਿਨੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਯੇਨ ਵਿਦ੍ਰਾਵਿਤਾ ਦੈਤ੍ਯਾਃ ਕਾਲਨੇਮਿਰ੍ਹਤੋ ਬਲੀ॥ ੧੮.
ਜਿਸ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਤੇ ਕਾਲਨੇਮੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ালী ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਏਵਂਵਿਧੋऽਯਂ ਪੁਰੁषੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਸ ਈਸ਼੍ਵਰੋ ਵਿਸ਼੍ਵਪਤਿਃ ਸ ਏਵ ੧੮.
ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਹੈ, ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ, ਉਹੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਹੀ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ।
ਏਵਂ ਸਂਬੋਧਿਤੋ ਦੈਤ੍ਯੋ ਗੁਰੁਣਾ ਭਾਰ੍ਗਵੇਣ ਹਿ ੧੯.
ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੰਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੈਤ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤ੍ਵਯੋਕ੍ਤੋਹਂ ਹਿਤਾਰ੍ਥਾਯ ਯੈਰ੍ਵਾਕ੍ਯੈਸ਼੍ਚਾਲਿਤੋऽਸ੍ਮ੍ਯਹਮ੍ ੧੯.
ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਭਲੇ ਲਈ ਜੋ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਭਿਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਚਾਸ੍ਮੈ ਵਿष੍ਮਵੇ ਬਟੁਰੂਪਿਣੇ ੧੯.
ਮੈਂ ਜੋ ਮੰਗਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ, ਜੋ ਬਟੂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ, ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਯੇषਾਂ ਹृਦਿ ਸ੍ਥਿਤੋ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤੇ ਵੈ ਪਾਤ੍ਰਤਮਾ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ੧੯.
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਯੋਗ ਹਨ।
ਯੇਨ ਵੇਦਾਸ਼੍ਚ ਯਜ੍ਞਾਸ਼੍ਚ ਮਂਤ੍ਰਤਂਤ੍ਰਾਦਯੋ ਹ੍ਯਮੀ ੧੯.
ਜਿਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਵੇਦ, ਯਜ, ਮੰਤ੍ਰ ਤੇ ਤੰਤ੍ਰ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਹਨ।
ਆਗਤਃ ਕृਪਯਾ ਮੇਦ੍ਯ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਹਰਿਰੀਸ਼੍ਵਰਃ ੧੯.
ਹਰੀ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਤੇ ਸਭ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਆਇਆ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚੁਕੋਪ ਚ ਰੁषਾਨ੍ਵਿਤਃ ੧੯.
ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਰੁੱਸ ਗਿਆ।
ਮਮ ਵਾਕ੍ਯਮਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਦਾਤੁਮਿਚ੍ਛਸ੍ਯਰਿਂਦਮ ੧੯.
ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਅਣਸੁਣੀ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਦুশਮਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ।
ਏਵਂ ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਚ ਤਦਾ ਪਰਮਾਰ੍ਥਵਿਜ੍ਞਂ ਸ਼ਿष੍ਯਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਮਗਾਧਬੋਧਮ੍ ੧੯.
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਉੱਚੀ ਸੱਚਾਈ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਤੇ ਡੂੰਘੀ ਸਮਝ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ।
ਗਤੇ ਤੁ ਭਾਰ੍ਗਵੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਬਲਿਰ੍ਵਿਰੋਚਨਾਤ੍ਮਜਃ ੧੯.
ਜਦ ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੰਸ਼ੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਦ ਵਿਰੋਚਨ ਦਾ ਪੁੱਤ ਬਲੀ—
ਵਿਂਧ੍ਯਾਵਲਿਃ ਸਮਾਗਤ੍ਯ ਬਲੇਰਰ੍ਦ੍ਧਾਂਗਸ਼ੋਭਿਤਾ ੧੯.
ਵਿੰਧਿਆਵਲੀ ਆਈ, ਜੋ ਬਲੀ ਦੇ ਅੱਧੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸਂਕਲ੍ਪਪੂਰ੍ਵੇਣ ਤਦਾ ਵਿਧਿਨਾ ਵਿਧਿਕੋਵਿਦਃ ੧੯.
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਪੁਰਾਣੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੋ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ—
ਯਦੈਕੇਨ ਮਹੀ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਾ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਪ੍ਰਭਵਿष੍ਣੁਨਾ ੧੯.
ਜਦ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਇੱਕ ਪੈਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲਿਆ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਿਸ਼ਨੂ—
ਸਤ੍ਯਲੋਕਗਤੋ ਵਿष੍ਣੋਸ਼੍ਚਰਣਃ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਾ ੧੯.
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਪੈਰ, ਜੋ ਸਤ੍ਯ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਪਰਮੇਸ਼ਟੀ ਨੇ—
ਤਤ੍ਪਾਦਸਂਪਰ੍ਕਜਲਾਚ੍ਚ ਜਾਤਾ ਭਾਗੀਰਥੀ ਸਰ੍ਵਸੁਮਂਗਲਾ ਚ ਯਯਾ ਕਪਰ੍ਦਃ ਪਰਿਪੂਰਿਤੋ ਵੈ ਸ਼ਂਭੋਸ੍ਤਦਾਨੀਂ ਚ ਭਗੀਰਥੇਨ॥ ੧੯.
ਉਸ ਪੈਰ ਦੇ ਛੂਹੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਭਾਗੀਰਥੀ ਜਨਮੀ, ਜੋ ਸਭ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ; ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਜਟਾ ਭਰ ਗਈ, ਤੇ ਭਾਗੀਰਥ ਨੇ ਵੀ।
ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਤੀਰ੍ਥਮਾਦ੍ਯਂ ਚ ਗਂਗਾਖ੍ਯਮਵਤਾਰਿਤਮ੍ ੧੯.
ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ।