ਉਤ੍ਸਵੋ ਵਿਪੁਲਃ ਸਦ੍ਭਿਃ ਸ਼ੇषਪੂਜਾਪੁਰਃਸਰਮ੍
ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡਾ ਮੇਲਾ ਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਈ।
ਸਨ੍ਤੋष੍ਯ ਚ ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਨਾਗਪੂਜਾਪੁਰਸ੍ਸਰਮ੍
ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰਾਜ਼ੀ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਵੈਸ਼ਾਖਮਾਸੇ ਯੇ ਸ੍ਨਾਨਂ ਕੁਰ੍ਵਂਤ੍ਯਤ੍ਰ ਸਮਾਹਿਤਾਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਵੈਸਾਖ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇਥੇ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਤਸ੍ਮਾਦਤ੍ਰ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਮਾਧਵੇ ਯਤ੍ਨਤੋ ਨਰੈਃ ਤੀਰ੍ਥੇ ਕृਤੇऽਤ੍ਰ ਮਨੁਜੈਃ ਸਰ੍ਵਕਾਮਫਲਪ੍ਰਦਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮਾਧਵ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਥੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਜਦ ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਭ ਚਾਹਵਾਂ ਦੇ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਵਿष੍ਣੁਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸਾਲਂਕਾਰਾਂ ਪਯਸ੍ਵਿਨੀਮ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਇਥੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੋਹਣੀ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—
ਤਸ੍ਯ ਵਾਸੋ ਭਵੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕੇ ਸਨਾਤਨੇ
ਉਸ ਦਾ ਵਾਸ਼ ਸਦਾ ਲਈ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਅਬਾਦ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ।
ਅਤ੍ਰ ਪੂਜ੍ਯੌ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਨਰੈਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਇਥੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਨਾਰਾਯਣਪ੍ਰੀਤ੍ਯੈ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਪ੍ਰਾਤ੍ਯੈ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਲਕਸ਼ਮੀ-ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ।
ਸਰ੍ਵਾਣ੍ਯਪਿ ਚ ਸਂਗਤ੍ਯ ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਂਤ੍ਯਤ੍ਰ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਾਵਗਾਹਸ੍ਯ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਫਲਂ ਮਹਤ੍ ।। 2.8.2.
ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਇਥੇ ਟਿਕ ਜਾਣਗੇ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ; ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਫਲ ਮਿਲਣਗੇ।
ਸ਼ੇषਂ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਤਤ੍ਤੀਰ੍ਥੇ ਭੂਭਾਰਹਰਣਕ੍ਸ਼ਮਮ੍
ਉਸ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਸ਼ੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਤਦਾਪ੍ਰਭृਤਿ ਤਤ੍ਤੀਰ੍ਥਂ ਵਿਖ੍ਯਾਤਿਂ ਪਰਮਾਂ ਯਯੌ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ, ਉਹ ਤੀਰਥ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਮਪਿ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਯਾਂ ਸ਼੍ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ਸਹਸ੍ਰਧਾਰਾਤੀਰ੍ਥੇ ਚ ਨਰਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਸ਼੍ਰਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸੁੱਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਨੂੰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਹਸ੍ਰਧਾਰਾ ਤੀਰਥ ਤੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਰਗ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਧਿਵਦਿਹ ਹਿ ਧੀਮਾਨ੍ਸ੍ਨਾਨਦਾਨਾਨਿ ਤੀਰ੍ਥੇ ਨਰਵਰ ਇਹ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯਃ ਕਰੋਤ੍ਯਾਦਰੇਣ
ਹੇ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਇਥੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਮਧੁਰਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਕृष੍ਣਦ੍ਵੈਪਾਯਨੋ ਮੁਨਿਃ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਦ੍ਵੈਪਾਇਨ ਮੁਨੀ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਕਹੇ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਤ੍ਤੋ ਮਮ ਮਨਃ ਪਰਮਾਨਂਦਮਾਯਯੌ
ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਅਨ੍ਯਤ੍ਤੀਰ੍ਥਵਰਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਮਮ ਸ਼ृਣ੍ਵਤਃ
ਹੁਣ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਧੀਆ ਤੀਰਥ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਦੱਸ, ਮੈਂ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ ਸ਼ृਣੁ ਵਿਪ੍ਰ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤੀਰ੍ਥਮਨ੍ਯਦਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਅਗਸਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸੁਣ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੀਰਥ ਬਤਾਵਾਂਗਾ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਦ੍ਵਾਰਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਵਿਸ੍ਤਰਾਦ੍ਵਕ੍ਤੁਮੀਸ਼੍ਵਰਃ
ਸੁਰਗ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੇਵਲ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੀ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਹਸ੍ਰਧਾਰਾਮਾਰਭ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਤਃ ਸਰਯੂਜਲੇ
ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਰਯੂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ,
ਸ੍ਵਰ੍ਗਦ੍ਵਾਰਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਾਰਃ ਪੁਰਾਣਜ੍ਞੈਰ੍ਵਿਸ਼ਾਰਦੈਃ
ਸੁਰਗ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਤ੍ਯਂਸਤ੍ਯਂ ਪੁਨਃ ਸਤ੍ਯਂ ਨਾਸਤ੍ਯਂ ਮਮ ਭਾषਿਤਮ੍
ਸੱਚ, ਸੱਚ, ਮੁੜ ਸੱਚ—ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਕਦੇ ਝੂਠੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਹਿਤ੍ਵਾ ਦਿਵ੍ਯਾਨਿ ਭੌਮਾਨਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਸਕਲਾਨ੍ਯਪਿ
ਸਾਰੇ ਦਿਵਿਆ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤੀਰਥ ਛੱਡ ਕੇ,
ਤਸ੍ਮਾਦਤ੍ਰ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਤਃ ਸ੍ਨਾਨਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ 2.8.3.
ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਯਜਂਤਿ ਪ੍ਰਾਣਿਨਃ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਦ੍ਵਾਰਾਂਤਰੇ ਦ੍ਵਿਜ
ਜੀਵ ਸੁਰਗ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ।
ਮੁਕ੍ਤਿਦ੍ਵਾਰਮਿਦਂ ਪਸ਼੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਗਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਕਰਂ ਨृਣਾਮ੍
ਇਹ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਵੇਖੋ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਦ੍ਵਾਰਂ ਸੁਦੁष੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਂ ਦੇਵੈਰਪਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਸੁਰਗ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਪਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ—even ਦੇਵਤੇ ਲਈ ਵੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਦ੍ਵਾਰੇ ਪਰਾ ਸਿਦ੍ਧਿਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਦ੍ਵਾਰੇ ਪਰਾ ਗਤਿਃ ਧ੍ਯਾਨਮਧ੍ਯਯਨਂ ਸਰ੍ਵਂ ਦਾਨਂ ਭਵਤਿ ਚਾਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
ਸੁਰਗ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਿਧੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਧਿਆਨ, ਪਾਠ ਅਤੇ ਦਾਨ ਸਦਾ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਜਨ੍ਮਾਂਤਰਸਹਸ੍ਰੇਣ ਯਤ੍ਪਾਪਂ ਪੂਰ੍ਵਸਂਚਿਤਮ੍
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਜੀਵਨ ਚੋਂ ਜੋ ਪਾਪ ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ,
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾ ਵੈਸ਼੍ਯਾਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾ ਵੈ ਵਰ੍ਣਸਂਕਰਾਃ।। ਕृਮਿਮ੍ਲੇਚ੍ਛਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਸਂਕੀਰ੍ਣਾਃ ਪਾਪਯੋਨਯਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਛਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਸ਼ੂਦਰ, ਮਿਲੇ-ਜੁਲੇ ਜਾਤਾਂ, ਕੀੜੇ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਤ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ,
ਕੀਟਾਃ ਪਿਪੀਲਿਕਾਸ਼੍ਚੈਵ ਯੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਮृਗਪਕ੍ਸ਼ਿਣਃ
ਕੀੜੇ, ਚੀਟੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀ,