ਧਨ੍ਵਿਭਿਰ੍ਬਲਿਭਿਰ੍ਵੀਰੈਰ੍ਮृਗਾਃ ਕੇਚਿਦਨੁਦ੍ਰੁਤਾਃ
ਕੁਝ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਵਾਲੇ ਬਲਵਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਭਜਾਇਆ।
ਅਨੁਵ੍ਰਜਨ੍ਤੋ ਦਿਤਿਜਾ ਮृਗਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ਹਂਤੁਮੁਦ੍ਯਤਾਃ
ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉਹ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਨੀਤ ਨਾਲ।
ਕਿਮਤ੍ਰੇਤਿ ਤਦਾ ਪृष੍ਟਾ ਬਟੁਕਾ ਦੁष੍ਟਦਾਨਵੈਃ
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਦੁਸ਼ਟ ਦਾਨਵ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਇਹ ਕੀ ਹੈ?',
ਨ ਕੇਨਚਿਤ੍ਪ੍ਰਵੇष੍ਟਵ੍ਯਂ ਬਲਿਨਾ ਮੁਨਿਸੇਵਿਤਮ੍
ਇਥੇ ਕੋਈ ਵੀ, ਚਾਹੇ ਜਿੰਨਾ ਵੀ ਤਾਕਤਵਰ ਹੋਵੇ, ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦਾ—ਇਹ ਥਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਤੇषਾਂ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਬਲਿਨੋ ਦੁष੍ਟਦਾਨਵਾਃ 1.3.1.10.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਦਾਨਵ ਬੜੇ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਮੰਦੇ ਸਨ,
ਮਾਯਯਾ ਪਕ੍ਸ਼ਿਰੂਪਾਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਮਾਦਰਾਤ੍
ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ।
ਸਾ ਪੁਨਰ੍ਲ੍ਲਸਿਤਾਰਣ੍ਯੇ ਸਰ੍ਵਰ੍ਤੁਕੁਸੁਮਾਨ੍ਵਿਤੇ
ਉਹ ਫਿਰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਰ ਰੁੱਤ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਰਹੀ ਸੀ।
ਰੂਪਲਾਵਣ੍ਯਤੇ ਤਸ੍ਯਾ ਨਿਸ਼੍ਚਯਂ ਤਪਸਿ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਸੋਹਣੀਅਤ ਤੇ ਰੂਪ ਉਸ ਦੇ ਤਪ ਨਾਲ ਪੱਕੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਸ ਸ੍ਮਰਾਰ੍ਤੋ ਵृਦ੍ਧਰੂਪਃ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ਾਸ਼੍ਰਮਂ ਤਦਾ
ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਬੁੱਢੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।
ਵृਦ੍ਧੋऽਪृਚ੍ਛਤ੍ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਤੁ ਤਪੋऽਸ੍ਯਾ ਇਤਿ ਤਾਸ੍ਤਥਾ
ਉਹ ਬੁੱਢਾ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ, 'ਤੂੰ ਇਹ ਤਪ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੀ ਏ?' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।
ਪਰਂ ਸ ਬਲਵਾਨ੍ਕਾਂਤੋ ਨ ਕਦਾਪਿ ਪ੍ਰਸੀਦਤਿ
ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਪਰ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਮਿਹਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਅਪੂਰ੍ਵਪ੍ਰਭੁਣਾ ਤੇਨ ਨਵੋਪਕਰਣਂ ਮਹਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਾ ਹੋਈ ਹਕੂਮਤ ਨਾਲ ਨਵਾਂ ਤੇ ਵੱਡਾ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਚੜ੍ਹਾਇਆ।
ਭਾਜਨਰਪਿ ਸਾਦ੍ਯਸ੍ਕੈਰ੍ਨ੍ਯਸ੍ਤਃ ਪਕ੍ਵੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਲਿਭਿਃ
ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਅਨਾਜ ਤੇ ਪੱਕੇ ਚਾਵਲ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਅਪੂਰ੍ਵਦृष੍ਟਵਿਭਵੈਃ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਦੁਪਕਾਰਣਮ੍
ਜਿਹੜੀਆਂ ਦੌਲਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਇਤਿ ਤਾਸਾਂ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿਹਸਨ੍ਮਹਿषੋऽਭ੍ਯਧਾਤ੍ ਮਦੀਯਾ ਸਕਲਾਂ ਭੂਤਿਂ ਸ਼ृਣੁ ਬਾਲੇ ਤਪਸ੍ਵਿਨਿ ।। 1.3.1.10.
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਿਸ਼ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਬੱਚੀਏ, ਤਪਸਵਿਨੀਏ, ਮੇਰੀ ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ ਸੁਣ।'
ਮਹਿषੋऽਹਂ ਮਹਾਵੀਰੋ ਦੈਤ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸੁਰਵਂਦਿਤਃ
ਮੈਂ ਮਹਿਸ਼ ਹਾਂ, ਵੱਡਾ ਵੀਰ, ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਜਿਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਸਲਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਨਨ੍ਯਵੀਰਸਦ੍ਭਾਵੋ ਮਯ੍ਯੇਵ ਭੁਜਸ਼ੁष੍ਮਣਾ
ਅਜਿਹਾ ਵੀਰਪਨ ਮੇਰੇ ਹੀ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
ਭਜ ਮਾਂ ਤਵ ਭਰ੍ਤ੍ਤਾਰਂ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਤਪਸਃ ਫਲਮ੍
ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਮੰਨ ਲੈ, ਜਿਵੇਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਤਪ ਦਾ ਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸृਜਾਮਿ ਤਪਸਾ ਚਾਹਂ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾਣਮਾਦਿਤਃ
ਮੈਂ ਤਪ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਕਾਰੀਗਰ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਨਵਭਿਰ੍ਨਿਧਿਭਿਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੈਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ੍ਥੈਰ੍ਨਿਤ੍ਯਦਾ ਮਮ
ਨੌ ਖਜਾਨੇ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਤਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ੍ਮृਤਦੇਵਾਭਵਤ੍ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।
ਅਹਂ ਬਲਵਤੋ ਭਾਰ੍ਯਾ ਭਵਿष੍ਯਾਮਿ ਤਪਸ਼੍ਚਿਰਮ੍
ਮੈਂ ਲੰਮਾ ਤਪ ਕਰ ਕੇ ਤਾਕਤਵਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਂਗੀ।
ਵਿਰਚ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ੍ਵਭਾਵਂ ਸ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਮੁਤ੍ਥਿਤਮ੍
ਵਿਰਚਾ ਨੇ, ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਨਾਰੀ ਸੁਭਾਅ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲੀ ਸੀ,
ਜਿਘृਕ੍ਸ਼ਤਂ ਸਮਾਯਾਂਤਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਂ ਮਹਿषਾਸੁਰਮ੍
ਉਸਨੇ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਨੀਤ ਰੱਖਦਾ ਸੀ,
ਮਹਾਮਾਯਾਂ ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਜ੍ਵਲਂਤੀ ਪੁਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤਾਮ੍ 1.3.1.10.
ਉਸਨੇ ਵੱਡੀ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੀ ਵੇਖਿਆ,
ਕੁਲਭੂਧਰਸ਼ृਂਗਾਣਿ ਸ਼ृਂਗਾਭ੍ਯਾਂ ਮੁਹੁਰਾਕ੍ਸ਼ਿਪਨ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਜਦਾ ਰਿਹਾ,
ਅਥ ਬ੍ਰਹ੍ਮਮੁਖਾ ਦੇਵਾਃ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਵਿਵਿਧਾਯੁਧੈਃ
ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਪਂਚਹੇਤੀਰ੍ਹਰਿਃ ਪ੍ਰਾਦਾਦ੍ਦਸ਼ ਚਾਪਿ ਸਦਾਸ਼ਿਵਃ
ਹਰੀ ਨੇ ਪੰਜ ਹਥਿਆਰ ਦਿੱਤੇ, ਤੇ ਸਦਾ-ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਦੱਸ,
ਦਿਕ੍ਪਾਲਾਸ਼੍ਚ ਸੁਰਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਪਰ੍ਵਤਾਸ਼੍ਚ ਪਯੋਧਯਃ
ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਾਖੀ ਵਾਲੇ, ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ, ਪਹਾੜ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ,
ਮਾਯਾ ਸਾ ਬਹੁਭਿਰ੍ਹਸ੍ਤੈਰ੍ਜ੍ਵਲਦਾਯੁਧਸਂਚਯੈਃ
ਉਹ ਮਾਇਆ, ਜਿਸਦੇ ਕਈ ਹੱਥ ਸਨ, ਤੇ ਜੋ ਚਮਕਦੇ ਹਥਿਆਰ ਫੜੀ ਹੋਈ ਸੀ,