ਅਰ੍ਣਵੇ ਕਿਂ ਪੁਰਾ ਚਂਦ੍ਰੋ ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਃ ਕੇਨ ਸੁਵ੍ਰਤ ੧੧.
ਹੇ ਨੇਕ ਕੰਮਾਂ ਵਾਲੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੌਣ ਨੇ ਤੇ ਕਿਉਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ ਸੀ?
ਏਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸਮਾਸੇਨ ਆਦੌ ਕਥਯ ਮੇ ਪ੍ਰਭੋ ੧੧.
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਾਕਿਆ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਦੱਸੋ।
ਤੇषਾਂ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸੂਤੋ ਵਾਕ੍ਯਮੁਪਾਦਦੇ॥ ੧੧.
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਰਥ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬੋਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਚਂਦ੍ਰ ਆਪੋਮਯੋ ਵਿਪ੍ਰਾ ਅਤ੍ਰਿਪੁਤ੍ਰੋ ਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਃ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯਾਂਸ਼ਾਦ੍ਧਿ ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਵਿष੍ਣੋਰਂਸ਼ਾਤ੍ਤੁ ਦਤ੍ਤਕਃ॥ ੧੧.
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਅਤ੍ਰੀ ਦਾ ਪੁੱਤ ਹੈ ਤੇ ਚੰਗੀਆਂ ਖਾਸਲਤਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਦੁਰਵਾਸਾ ਰੁਦਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਤੇ ਦੱਤਕਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਕ੍ਸ਼ੀਰਾਬ੍ਧਿਂ ਮਥ੍ਯਮਾਨਂ ਤੁ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚਂਦ੍ਰੋ ਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤਃ ੧੧.
ਜਦੋਂ ਦੂਧ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਮਥਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉੱਭਰ ਆਇਆ।
ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਸ਼੍ਚੋਭਯਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਸ਼੍ਰृਣ੍ਵਤਾਂ ਭੋ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ ੧੧.
ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਅੰਦਰ ਆ ਗਿਆ, ਜਦ ਸਾਰੇ ਸੁਣ ਰਹੇ ਸਨ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਕਾਂਤਿਂ ਤ੍ਵਰਿਤੋऽਥ ਚਂਦ੍ਰੋ ਨੀਰਾਜਿਤੋ ਦੇਵਗਣੈਸ੍ਤਦਾਨੀਮ੍ ੧੧.
ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਵੇਖੀ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫੌਰਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤੀ।
ਨਮਸ਼੍ਚਕ੍ਰੁਸ਼੍ਚ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਸਸੁਰਾਸੁਰਦਾਨਵਾਃ ੧੧.
ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਾਰੇ, ਚਾਹੇ ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ ਜਾਂ ਦਾਨਵ ਸਨ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਗਰ੍ਗੇਣੋਕ੍ਤਾਸ੍ਤਦਾ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਬਲਮਦ੍ਯ ਵੈ ੧੧.
ਫਿਰ ਗਰਗ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅੱਜ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤ ਆ ਗਈ ਹੈ।
ਚਂਦ੍ਰਂ ਮੁਰੁਃ ਸਮਾਯਾਤੋ ਬੁਧਸ਼੍ਚੈਵ ਸਮਾਗਤਃ ੧੧.
ਮੁਰੂ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਕੋਲ ਆਇਆ, ਤੇ ਬੁਧ ਵੀ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚਂਦ੍ਰਬਲਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਭਵਤਾਂ ਕਾਰ੍ਯਸਿਦ੍ਧਯੇ ੧੧.
ਇਸ ਲਈ, ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਦੀ ਵਧੀਆ ਤਾਕਤ ਤੁਹਾਡੇ ਕੰਮ ਸਿਰੇ ਲਾਉਣ ਲਈ ਹੈ।
ਏਵਮਾਸ਼੍ਵਾਸਿਤਾ ਦੇਵਾ ਗਰ੍ਗੇਣੈਵ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ ੧੧.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਗਰਗ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਬਲਮਾਪਨ੍ਨਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਦृਢਵ੍ਰਤਾਃ ੧੧.
ਉਹ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਪੱਕੇ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦੂਣੀ ਤਾਕਤ ਮਿਲ ਗਈ।
ਨਿਰ੍ਮਥ੍ਯਮਾਨਾਦੁਦਧੇਰ੍ਗਰ੍ਜਮਾਨਾਚ੍ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ੧੧.
ਜਦ ਸਮੁੰਦਰ ਮਥਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ,
ਤੁष੍ਟਾ ਕਪਿਲਵਰ੍ਣਾਂ ਸਾ ਊਧੋਭਾਰੇਣ ਭੂਯਸਾ ੧੧.
ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ, ਕਪਿਲਾ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਸੀ ਤੇ ਉਸਦੇ ਵੱਡੇ ਥਣ ਹੋ ਗਏ।
ਕਾਮਧੇਨੁਂ ਸਮਾਯਾਂਤੀਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵੇ ਸੁਰਾਸੁਰਾਃ ੧੧.
ਜਦ ਕਾਮਧੇਨੂ ਆਉਂਦੀ ਵੇਖੀ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰ ਉਸਨੂੰ ਤੱਕਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਤਦਾ ਤੂਰ੍ਯਾਣ੍ਯਨੇਕਾਨਿ ਨੇਦੁਰ੍ਵਾਦ੍ਯਾਨ੍ਯਨੇਕਸ਼ਃ ੧੧.
ਉਸ ਵੇਲੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਜੇ ਤੇ ਨਗਾਰੇ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਤਾਸੁ ਨੀਲਾਸ਼੍ਚ ਕृष੍ਣਸ਼੍ਚ ਕਪਿਲਾਸ਼੍ਚ ਕਪਿਂਜਲਾਃ ਆਭਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਤਦਾ ਗੋਭਿਃ ਸੁਰਭਿਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਦृਸ਼੍ਯਤ॥ ੧੧.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨੀਲੇ, ਕਾਲੇ, ਕਪਿਲਾ ਤੇ ਕਪਿੰਜਲ ਗਾਂਵਾਂ ਸਨ; ਸੁਰਭੀ ਉਹਨਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।
ਅਸੁਰਾਸੁਰਸਂਵੀਤਾਂ ਕਾਮਧੇਨੁਂ ਯਯਾਚਿਰੇ ੧੧.
ਅਸੁਰ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਕਾਮਧੇਨੁ ਗਾਂ ਮੰਗੀ।
ਸਰ੍ਵੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿਪ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਨਾਨਾਗੋਤ੍ਰੇਭ੍ਯ ਏਵ ਚ ੧੧.
ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੰਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਕੋਲੋਂ ਵੀ।
ਤੈਰ੍ਯਾਚਿਤਾਸ੍ਤੇऽਤ੍ਰ ਸੁਰਾਸੁਰਾਸ਼੍ਚ ਦਦੁਸ਼੍ਚ ਤਾ ਗਾਃ ਸ਼ਿਵਤੋषਣਾਯ ੧੧.
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇ, ਓਥੇ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਉਹ ਗਾਵਾਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਪੁਣ੍ਯਾਹਂ ਮੁਨਿਭਿਃ ਸਰ੍ਵੈਃ ਕਾਰਿਤਾਸ੍ਤੇ ਤਦਾ ਸੁਰਾਃ ੧੧.
ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸ਼ੁਭ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ।
ਪੁਨਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸੁਸਂਰਬ੍ਧਾ ਮਮਂਥੁਃ ਕ੍ਸ਼ੀਰਸਾਗਰਮ੍ ੧੧.
ਫਿਰ ਸਾਰੇ, ਵੱਡੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਦੁੱਧ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਰੀੜ੍ਹਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਕਲ੍ਪਵृਕ੍ਸ਼ਃ ਪਾਰਿਜਾਤਸ਼੍ਚੂਤਃ ਸਂਤਾਨਕਸ੍ਤਥਾ ਮਮਂਥੁਰੁਗ੍ਰਂ ਤ੍ਵਰਿਤਾਃ ਪੁਨਃ ਕ੍ਸ਼ੀਰਾਰ੍ਣਵਂ ਬੁਧਾ॥ ੧੧.
ਕਲਪਵ੍ਰਿਖ, ਪਾਰਿਜਾਤ, ਅੰਬ ਤੇ ਸੰਤਾਨਕ—ਇਹ ਸਾਰੇ, ਬਹੁਤ ਉਤਾਵਲੇ ਹੋ ਕੇ, ਸਮਝਦਾਰਾਂ ਨੇ ਦੁੱਧ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਫਿਰ ਰੀੜ੍ਹਿਆ।
ਨਿਰ੍ਮਥ੍ਯਮਾਨਾਦੁਦਧੇਰਭਵਤ੍ਸੂਰ੍ਯਵਰ੍ਚਸਮ੍ ੧੧.
ਜਦ ਸਮੁੰਦਰ ਰੀੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ, ਤਦ ਉਥੋਂ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਚੀਜ਼ ਨਿਕਲ ਆਈ।
ਸ੍ਵਕੀਯੇਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੇਨ ਭਾਸਯਂਤਂ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯਮ੍ ੧੧.
ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ, ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਚਮਕ ਉਠੇ।
ਸਰ੍ਵੇ ਸੁਰਾ ਦਦੁਸ੍ਤਂ ਵੈ ਕੌਸ੍ਤੁਭਂ ਵਿष੍ਣਵੇ ਤਦਾ ਮਮਂਥੁਃ ਪੁਨਰੇਵਾਬ੍ਧਿਂ ਗਰ੍ਜਂਤਸ੍ਤੇ ਬਲੋਤ੍ਕਟਾਃ॥ ੧੧.
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਹ ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਫਿਰ ਗੱਜਦੇ ਹੋਏ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਰੀੜ੍ਹਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਮਥ੍ਯਮਾਨਾਤ੍ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦੁਚ੍ਚੈਃਸ਼੍ਰਵਾਃ ਸਮਦ੍ਭੁਤਮ੍ ੧੧.
ਫਿਰ, ਉਸ ਰੀੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਉੱਚੈਸ਼੍ਰਵਾ ਨਾਂ ਦਾ ਅਚੰਭੀ ਘੋੜਾ ਨਿਕਲਿਆ।
ਤਥੈਵ ਗਜਰਤ੍ਨਂ ਚ ਚਤੁਃषष੍ਟ੍ਯਾ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ ੧੧.
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੌਂਸਠ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹਾਥੀ ਰਤਨ ਵੀ ਨਿਕਲਿਆ।
ਤਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਮਧ੍ਯਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਪੁਨਸ਼੍ਚੈਵ ਮਮਂਥਿਰੇ ੧੧.
ਉਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਪਾਸੇ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਸਮੁੰਦਰ ਰੀੜ੍ਹਨ ਲੱਗ ਪਏ।