ਇਨ੍ਦ੍ਰ ਉਵਾਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋਤ੍ਤਿष੍ਠ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਤ੍ਵਮਾਰੋਹ ਸ੍ਵਪਦਂ ਸ੍ਵਕਮ੍
ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤੁਰੰਤ ਉਠ ਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਚਲ।'
ਵੈष੍ਣਵਂ ਪਰਮਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਹਿ ਤ੍ਵਂ ਸਨਾਤਨਮ੍
ਉੱਚਾ ਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ।
ਸਹਸ੍ਰਧਾ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਂ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸਹਸ੍ਰਫਣਮਣ੍ਡਲੈਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਜ਼ਾਰ ਫਣਿਆਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਛੇਦਿਆ—
ਫਣਸਾਹਸ੍ਰਮਣਿਭਿਰ੍ਦਗ੍ਧਾਃ ਸ਼ੇषਸ੍ਯ ਸੁਵ੍ਰਤ ਖ੍ਯਾਤਂ ਸਹਸ੍ਰਧਾਰੇਤਿ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਸ਼ੇਸ਼ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਮਣੀਆਂ ਵਾਲੇ ਫਣਿਆਂ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ ਸਾੜੀ ਗਈ; ਇਹ 'ਸਹਸਰਧਾਰਾ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਵੇਗੀ, ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਏਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਪ੍ਰਮਾਣਂ ਤੁ ਧਨੁषਾਂ ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ਤਿਃ ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕਂ ਵ੍ਰਜੇਨ੍ਨਰਃ
ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਾਪ ਪਚੀਸ ਧਨੁਸ਼ ਹੈ; ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਸੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆਵੇ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੂ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤੋ ਨਰੋ ਧੀਮਾਞ੍ਛੇषਂ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਚਾਵ੍ਯਯਮ੍
ਇੱਥੇ, ਜੋ ਬੁਧੀਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਵਿਨਾਸੀ ਸ਼ੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਤਸ੍ਮਾਦਤ੍ਰ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸ੍ਨਾਨਂ ਵਿਧਿਪੁਰਃਸਰਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਇੱਥੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਣਂ ਚਾਨ੍ਨਂ ਚ ਵਾਸਾਂਸਿ ਦੇਯਾਨਿ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾਨ੍ਵਿਤੈਃ
ਸਰਧਾ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨਾ, ਅੰਨ ਤੇ ਕਪੜੇ ਦਾਨ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਦੇਤਨ੍ਮਹਾਤੀਰ੍ਥਂ ਸਰ੍ਵਕਾਮਫਲਪ੍ਰਦਮ੍ 2.8.2.
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਮਹਾਂ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰਾਵਣੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਯਾ ਤਿਥਿਃ ਪਞ੍ਚਮੀ ਭਵੇਤ੍
ਸ੍ਰਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸੁਧ ਪੱਖ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਤਾਰੀਖ—
ਉਤ੍ਸਵੋ ਵਿਪੁਲਃ ਸਦ੍ਭਿਃ ਸ਼ੇषਪੂਜਾਪੁਰਃਸਰਮ੍
ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡਾ ਮੇਲਾ ਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਈ।
ਸਨ੍ਤੋष੍ਯ ਚ ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਨਾਗਪੂਜਾਪੁਰਸ੍ਸਰਮ੍
ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰਾਜ਼ੀ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਵੈਸ਼ਾਖਮਾਸੇ ਯੇ ਸ੍ਨਾਨਂ ਕੁਰ੍ਵਂਤ੍ਯਤ੍ਰ ਸਮਾਹਿਤਾਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਵੈਸਾਖ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇਥੇ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਤਸ੍ਮਾਦਤ੍ਰ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਮਾਧਵੇ ਯਤ੍ਨਤੋ ਨਰੈਃ ਤੀਰ੍ਥੇ ਕृਤੇऽਤ੍ਰ ਮਨੁਜੈਃ ਸਰ੍ਵਕਾਮਫਲਪ੍ਰਦਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮਾਧਵ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਥੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਜਦ ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਭ ਚਾਹਵਾਂ ਦੇ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਵਿष੍ਣੁਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸਾਲਂਕਾਰਾਂ ਪਯਸ੍ਵਿਨੀਮ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਇਥੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੋਹਣੀ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—
ਤਸ੍ਯ ਵਾਸੋ ਭਵੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕੇ ਸਨਾਤਨੇ
ਉਸ ਦਾ ਵਾਸ਼ ਸਦਾ ਲਈ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਅਬਾਦ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ।
ਅਤ੍ਰ ਪੂਜ੍ਯੌ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਨਰੈਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਇਥੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਨਾਰਾਯਣਪ੍ਰੀਤ੍ਯੈ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਪ੍ਰਾਤ੍ਯੈ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਲਕਸ਼ਮੀ-ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ।
ਸਰ੍ਵਾਣ੍ਯਪਿ ਚ ਸਂਗਤ੍ਯ ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਂਤ੍ਯਤ੍ਰ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਾਵਗਾਹਸ੍ਯ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਫਲਂ ਮਹਤ੍ ।। 2.8.2.
ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਇਥੇ ਟਿਕ ਜਾਣਗੇ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ; ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਫਲ ਮਿਲਣਗੇ।
ਸ਼ੇषਂ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਤਤ੍ਤੀਰ੍ਥੇ ਭੂਭਾਰਹਰਣਕ੍ਸ਼ਮਮ੍
ਉਸ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਸ਼ੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਤਦਾਪ੍ਰਭृਤਿ ਤਤ੍ਤੀਰ੍ਥਂ ਵਿਖ੍ਯਾਤਿਂ ਪਰਮਾਂ ਯਯੌ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ, ਉਹ ਤੀਰਥ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਮਪਿ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਯਾਂ ਸ਼੍ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ਸਹਸ੍ਰਧਾਰਾਤੀਰ੍ਥੇ ਚ ਨਰਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਸ਼੍ਰਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸੁੱਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਨੂੰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਹਸ੍ਰਧਾਰਾ ਤੀਰਥ ਤੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਰਗ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਧਿਵਦਿਹ ਹਿ ਧੀਮਾਨ੍ਸ੍ਨਾਨਦਾਨਾਨਿ ਤੀਰ੍ਥੇ ਨਰਵਰ ਇਹ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯਃ ਕਰੋਤ੍ਯਾਦਰੇਣ
ਹੇ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਇਥੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਮਧੁਰਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਕृष੍ਣਦ੍ਵੈਪਾਯਨੋ ਮੁਨਿਃ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਦ੍ਵੈਪਾਇਨ ਮੁਨੀ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਕਹੇ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਤ੍ਤੋ ਮਮ ਮਨਃ ਪਰਮਾਨਂਦਮਾਯਯੌ
ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਅਨ੍ਯਤ੍ਤੀਰ੍ਥਵਰਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਮਮ ਸ਼ृਣ੍ਵਤਃ
ਹੁਣ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਧੀਆ ਤੀਰਥ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਦੱਸ, ਮੈਂ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ ਸ਼ृਣੁ ਵਿਪ੍ਰ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤੀਰ੍ਥਮਨ੍ਯਦਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਅਗਸਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸੁਣ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੀਰਥ ਬਤਾਵਾਂਗਾ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਦ੍ਵਾਰਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਵਿਸ੍ਤਰਾਦ੍ਵਕ੍ਤੁਮੀਸ਼੍ਵਰਃ
ਸੁਰਗ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੇਵਲ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੀ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਹਸ੍ਰਧਾਰਾਮਾਰਭ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਤਃ ਸਰਯੂਜਲੇ
ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਰਯੂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ,
ਸ੍ਵਰ੍ਗਦ੍ਵਾਰਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਾਰਃ ਪੁਰਾਣਜ੍ਞੈਰ੍ਵਿਸ਼ਾਰਦੈਃ
ਸੁਰਗ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।