ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵੇ ਹਿ ਸੁਰਾਸੁਰਾ ਭृਸ਼ਂ ਨਮਂਤਿ ਮਾਂ ਵਿਪ੍ਰਵਰਾਃ ਸਮੁਤ੍ਸੁਕਾਃ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਵਾਸੀ ਨਿਰਪਤ੍ਰਪੋ ਹ੍ਯਯਂ ਕਥਂ ਪ੍ਰਣਾਮਂ ਨ ਕਰੋਤਿ ਮੇऽਧੁਨਾ॥ ੧.
ਹਰ ਥਾਂ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ ਤੇ ਉਤਸੁਕ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਝੁਕਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਇਹ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਾਸੀ, ਲਾਜ-ਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਨਮਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ—ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ?
ਪਾਖਂਡਿਨੋ ਦੁਰ੍ਜਨਾਃ ਪਾਪਸ਼ੀਲਾ ਵਿਪ੍ਰਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚੋਦ੍ਧਤਾ ਉਨ੍ਮਦਾਸ਼੍ਚ ੧.
ਪਾਖੰਡੀ, ਮੰਦੇ ਲੋਕ, ਪਾਪੀ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਅਹੰਕਾਰੀ ਤੇ ਪਾਗਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਮਹਾਤਪਾਸ੍ਤਦਾ ਰੁषਾਨ੍ਵਿਤੋ ਰੁਦ੍ਰਮਿਦਂ ਬਭਾषੇ॥ ੧.
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਰੁਦਰ ਨੂੰ ਅਜੇਹਾ ਬੋਲਿਆ:
ਸ਼੍ਰृਣ੍ਵਂਤ੍ਵਮੀ ਵਿਪ੍ਰਤਮਾ ਇਦਾਨੀਂ ਵਚੋ ਹਿ ਮੇ ਕਰ੍ਤੁਮਿਹਾਰ੍ਹਥੈਤਤ੍ ੧.
ਹੁਣ ਇਹ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣਣ; ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕੰਮ ਇੱਥੇ ਕਰਨਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ।
ਨਂਦੀ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ਼ੈਲਾਦੋ ਹਿ ਰੁषਾਨ੍ਵਿਤਃ ੧.
ਨੰਦੀ, ਸ਼ੈਲਾਦ ਦਾ ਪੁੱਤ, ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਯਜ੍ਞਬਾਹ੍ਯੋ ਹਿ ਮੇ ਸ੍ਵਾਮੀ ਮਹੇਸ਼ੋऽਯਂ ਕृਤਃ ਕਥਮ੍ ੧.
ਮੇਰੇ ਮਾਲਕ ਮਹੇਸ਼ ਨੂੰ ਯਜਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ?
ਯਜ੍ਞੋ ਦਾਨਂ ਤਪਸ਼੍ਚੈਵ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ ੧.
ਯਜਨ, ਦਾਨ, ਤਪ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੀਰਥ—
ਵृਥਾ ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਪਲ੍ਯਾਚ੍ਛਪ੍ਤੋऽਯਂ ਦਕ੍ਸ਼ ਦੁਰ੍ਮਤੇ ਸ਼ਪ੍ਤੋऽਯਂ ਸ ਕਥਂ ਪਾਪ ਰੁਦ੍ਰੋऽਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਧਮ॥ ੧.
ਤੇਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਇਸ ਰੁਦਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, ਦੁਸ਼ਟ ਦੱਖ; ਇਹ ਰੁਦਰ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲਾ ਹੈ, ਪਾਪੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਿਆ?
ਏਵਂ ਨਿਰ੍ਭਾਰ੍ਤ੍ਸਿਤਸ੍ਤੇਨ ਨਂਦਿਨਾ ਹਿ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ ੧.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੰਦੀ ਵਲੋਂ ਡਾਂਟਿਆ ਗਿਆ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੱਖ—
ਯੂਯਂ ਸਰ੍ਵੇ ਰੁਦ੍ਰਵਰਾ ਵੇਦਬਾਹ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਵੈ ਭृਸ਼ਮ੍ ੧.
ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਰੁਦਰ ਦੇ ਸੇਵਕ, ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ, ਵੇਦਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ।
ਪਾषਂਡਵਾਦਸਂਯੁਕ੍ਤਾਃ ਸ਼ਿष੍ਟऽऽਚਾਰਬਹਿष੍ਕृਤਾਃ ੧.
ਤੁਸੀਂ ਪਾਖੰਡੀ ਮੱਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋ, ਤੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਕੱਢੇ ਹੋਏ ਹੋ।
ਇਤਿ ਸ਼ਪ੍ਤਾਸ੍ਤਦਾ ਤੇਨ ਦਕ੍ਸ਼ੇਣ ਸ਼ਿਵਕਿਂਕਰਾਃ ੧.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਵੇਲੇ, ਦੱਖ ਵਲੋਂ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਸ਼ਪ੍ਤਾ ਵਯਂ ਤ੍ਵਯਾ ਵਿਪ੍ਰ ਸਾਧਵਃ ਸ਼ਿਵਕਿਂਕਰਾਃ ੧.
ਅਸੀਂ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭਲੇ ਸੇਵਕ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਸ਼ਾਪੇ ਗਏ ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਵੇਦਵਾਦਰਤਾ ਯੂਯਂ ਨਾਨ੍ਯਦਸ੍ਤੀਤਿਵਾਦਿਨਃ ੧.
ਤੁਸੀਂ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ ਤੇ ਮੰਨਦੇ ਹੋ ਕਿ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਵੈਦਿਕਂ ਚ ਪੁਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਯਾਜਕਾਃ ੧.
ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਲਈ ਯਜਮਾਨ ਬਣ ਜਾਣਗੇ।
ਦਕ੍ਸ਼ ਕੇਚਿਦ੍ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ ਲੋਮਸ਼ ਉਵਾਚ ੧.
ਹੇ ਦਕ੍ਸ਼, ਕੁਝ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬ੍ਰਹਮ-ਰਾਖਸ ਬਣ ਜਾਣਗੇ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਭੂਤ ਬਣ ਜਾਣਗੇ।
ਅਥਾਕਰ੍ਣ੍ਯੇਸ਼੍ਵਰੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਨਂਦਿਨਃ ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਨਿਵ ੧.
ਫਿਰ, ਨੰਦੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਈਸ਼ਵਰ ਹੌਲੀ ਹੰਸ ਪਿਆ।
ਕੋਪਂ ਨਾਰ੍ਹਸਿ ਵੈ ਕਰ੍ਤੁਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿ ਵੈ ਸਦਾ ੧.
ਤੈਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਵੇਦੋ ਮਂਤ੍ਰਮਯਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਤਥਾ ਸੂਕ੍ਤਮਯੋ ਭृਸ਼ਮ੍ ੧.
ਵੇਦ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸੁਕਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਤ੍ਮਵਿਦੋ ਨਿਨ੍ਦ੍ਯਾ ਆਤ੍ਮੈਵਾਹਂ ਨ ਚੇਤਰਃ ੧.
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਆਪ ਆਤਮਾ ਹਾਂ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਪਂਚਰਚਨਾਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਵ ਮਹਾਮਤੇ ੧.
ਹੇ ਵੱਡੇ ਗਿਆਨੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਜਾਗਰੂਕ ਹੋ ਜਾ।
ਏਵਂ ਪ੍ਰਬੋਧਿਤਸ੍ਤੇਨ ਸ਼ਂਭੁਨਾ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਾ ਸ਼ਿਵੇਨ ਸਹ ਸਂਗਮ੍ਯ ਪਰਮਾਨਂਦਸਂਪ੍ਲੁਤਃ॥ ੧.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ੰਭੂ ਵਲੋਂ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਿਆ ਤੇ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ।
ਦਕ੍ਸ਼ੋਪਿ ਹਿ ਰੁषਾऽऽਵਿष੍ਟऋषਿਭਿਃ ਪਰਿਵਾਰਿਤਃ ੧.
ਦਕ੍ਸ਼ ਵੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਂ ਵਿਹਾਯ ਪਰਮਾਂ ਸ਼ਿਵਪੂਜਕਾਨਾਂ ਨਿਂਦਾਪਰਃ ਸ ਹਿ ਬਭੂਵ ਨਰਾਧਮਸ਼੍ਚ ੧.
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਚਾ ਮਨੁੱਖ ਬਣ ਗਿਆ।
ਏਕਦਾ ਤੁ ਤਦਾ ਤੇਨ ਯਜ੍ਞਃ ਪ੍ਰਾਰਂਭਿਤੋ ਮਹਾਨ੍ ੨.
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਨੇ ਵੱਡਾ ਯੱਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ऋषਯੋ ਵਿਵਿਧਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਸ਼ਿष੍ਠਾਦ੍ਯਾਃ ਸਮਾਗਤਾਃ ੨.
ਉਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਿਸ਼ੀ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਆਦਿਕ, ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।
ਦਧੀਚੋ ਭਗਵਾਨ੍ਵ੍ਯਾਸੋ ਭਰਦ੍ਵਾਜੋऽਥ ਗੌਤਮਃ ੨.
ਭਗਵਾਨ ਦਧੀਚ, ਵਿਆਸ, ਭਰਦਵਾਜ ਤੇ ਗੌਤਮ ਵੀ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਤਥਾ ਸਰ੍ਵੇ ਸੁਰਗਣਾ ਲੋਕਪਾਲਸ੍ਤਥਾऽਪਰੇ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਾਸ਼੍ਚ ਗਂਧਰ੍ਵਾਃ ਕਿਂਨਰਾਪ੍ਸਰਸਾਂ ਗਣਾਃ॥ ੨.
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਖੇ, ਵਿਦਿਆਧਰ, ਗੰਧਰਵ, ਕਿੰਨਰ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੀ ਉਥੇ ਆਏ।
ਸਪ੍ਤਲੋਕਾਤ੍ਸਮਾਨੀਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਲੋਕਪਿਤਾਮਹਃ ੨.
ਸੱਤ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪਿਤਾ ਹੈ, ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ।
ਦੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਹਿ ਸਮਾਨੀਤ ਇਂਦ੍ਰਾਣ੍ਯਾ ਸਹ ਸੁਪ੍ਰਭਃ ੨.
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਇੰਦ੍ਰ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਇੰਦ੍ਰਾਣੀ ਸਮੇਤ, ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ।