ਮਾਨੁष੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਯਂ ਮੂਢਾ ਨਿਮੇषਮਿਤਜੀਵਿਤਮ੍
ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਮਿਲ ਕੇ, ਜੋ ਲੋਕ ਇਸ ਛਿਨ ਭਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਵਿਅਰਥ ਗਵਾ ਲੈਂਦੇ ਨੇ, ਉਹ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਮੂਰਖ ਹਨ।
ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਜਨ੍ਮ ਮਾਨੁष੍ਯਂ ਦੁਰ੍ਲਭਾ ਕਾਸ਼ਿਕਾਪੁਰੀ 4.2.94.
ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਾਸੀ ਨਗਰੀ ਤਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਦੁਲਭ ਹੈ।
ਕ੍ਵ ਚ ਤਾਦृਕ੍ਤਪਾਂਸੀਹ ਕ੍ਵ ਤਾਦृਗ੍ਯੋਗ ਉਤ੍ਤਮਃ
ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਕਿੱਥੇ ਐਸਾ ਪਾਪ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਐਸਾ ਉੱਚਾ ਜੋਗ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਂ ਪੁਨਃ ਸਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਪੂਰ੍ਵਂ ਪੁਨਃਪੁਨਃ
ਸੱਚ, ਸੱਚ, ਫੇਰ ਸੱਚ, ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਖਦਾ ਹਾਂ—
ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ੋ ਮੁਕ੍ਤਿਦੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮੁਕ੍ਤ੍ਯੈ ਚੋਤ੍ਤਰਵਾਹਿਨੀ
ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸਦਾ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਨਦੀ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਏਕ ਏਵ ਹਿ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ੋ ਮੁਕ੍ਤਿਦੋ ਨਾਨ੍ਯ ਏਵ ਹਿ
ਸੱਚਮੁੱਚ, ਸਿਰਫ਼ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਸਾਯੁਜ੍ਯਮੁਕ੍ਤਿਰਤ੍ਰੈਵ ਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯਾਦਿਰਥਾਨ੍ਯਤਃ
ਇੱਥੇ ਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਨੇੜਤਾ ਆਦਿ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਕृष੍ਣਦ੍ਵੈਪਾਯਨੋ ਵ੍ਯਾਸੋऽਕਥਯਦ੍ਯਨ੍ਮਹਦ੍ਵਚਃ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਵੈਪਾਇਨ ਵਿਆਸ ਨੇ ਇਹ ਵੱਡੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੱਸੀ ਹੈ।
ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯਭਾਜਨਂ ਜਾਤਸ੍ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਕਥਯਾਧੁਨਾ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਤੀਰਥ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੇ ਬਣ ਗਏ ਹਨ।
ਆਨਂਦਕਾਨਨੇ ਯਾਨਿ ਯਤ੍ਰ ਸਂਤਿ षਡਾਨਨ
ਉਹ ਤੀਰਥ ਜੋ ਆਨੰਦ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਛੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਯਾਦृਸ਼ਃ ਕਥਿਤੋ ਵਚ੍ਮਿ ਤਾਦृਸ਼ਂ ਸ਼ृਣੁ ਕੁਂਭਜ
ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ—ਸੁਣ, ਕੁੰਭ ਦੇ ਪੁੱਤਰ।
ਤਾਨਿ ਤਾਨੀਹ ਮੇ ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਤਤ੍ਰਤਤ੍ਰ ਵਦ ਪ੍ਰਭੋ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਾਸੀ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਜਲਾਸ਼ਯੇਪਿ ਤੀਰ੍ਥਾਖ੍ਯਾ ਜਾਤਾ ਮੂਰ੍ਤਿ ਪਰਿਗ੍ਰਹਾਤ੍
ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਹਨ, ਓਥੇ ਵੀ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤੀਰਥ ਬਣ ਗਏ ਹਨ।
ਮੂਰ੍ਤਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣ੍ਵਰ੍ਕਸ਼ਿਵਵਿਘ੍ਨੇਸ਼੍ਵਰਾਦਿਕਾਃ
ਉਹ ਮੂਰਤੀਆਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸੂਰਜ, ਸ਼ਿਵ, ਗਣੇਸ਼ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ।
ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਾਂ ਮਹਾਦੇਵਃ ਪ੍ਰਥਮਂ ਤੀਰ੍ਥਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿਚ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਤੇ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਪੂਰ੍ਵੋਤ੍ਤਰੇਭਾਗੇ ਤਦ੍ਦृष੍ਟਂ ਪਸ਼ੁਪਾਸ਼ਹृਤ੍
ਇਹ ਤੀਰਥ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪੂਰਬ-ਉੱਤਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਾ ਪੂਜਿਤਾ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਸੁਖਵਸ੍ਤਿਪ੍ਰਦਾ ਸਦਾ
ਉਹ ਥਾਂ, ਜੇ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਪੂਜੀਏ, ਸਦਾ ਚੰਗੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਤਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦ੍ਭਵੇਤ੍ਸਮ੍ਯਗ੍ਗੋਦਾਨਜਨਿਤਂ ਫਲਮ੍ 4.2.97.
ਉਸ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਗਾਂ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਰਗਾ ਪੂਰਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦ੍ਭਵੇਤ੍ਪੁਂਸਾਂ ਫਲਂ ਯਜ੍ਞਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਯਜਨ ਦੇ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਲਿਂਗਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਵੈष੍ਣਵਂ ਪਦਮृਚ੍ਛਤਿ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਲਿੰਗ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੈਸ਼ਣਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਸਂਪੂਜਨਾਨ੍ਮਰ੍ਤ੍ਯੋ ਵਿਜ੍ਵਰੋ ਜਾਯਤੇ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਤੁਰੰਤ ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵੇਦੇਸ਼੍ਵਰਾਦੁਦੀਚ੍ਯਾਂ ਤੁ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਸ਼੍ਚਾਦਿਕੇਸ਼ਵਃ
ਵੇਦੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪੁਰਾਣਾ ਕੇਸ਼ਵ, ਖੇਤ ਦਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਸਂਗਮੇਸ਼੍ਵਰਮਾਲੋਕ੍ਯ ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਚ੍ਯਾਮ ਜਾਯਤੇਨਘਃ
ਉਥੇ ਸੰਗਮੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਯਾਗਸਂਜ੍ਞਕਮ ਲਿਂਗਮਰ੍ਚਿਤਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਦਮ੍
ਪ੍ਰਯਾਗ ਨਾਮ ਦਾ ਲਿੰਗ ਜਦੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਵਰਣਾਯਾਸ੍ਤਟੇ ਪੂਰ੍ਵੇ ਪੂਜ੍ਯਂ ਕੁਂਤੀਸ਼੍ਵਰਂ ਨृਭਿਃ
ਵਰਣਾ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਕੁੰਤੀਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕੁਂਤੀਸ਼੍ਵਰਾਦੁਤ੍ਤਰਤਸ੍ਤੀਰ੍ਥਂ ਵੈ ਕਾਪਿਲੋ ਹ੍ਰਦਃ
ਕੁੰਤੀਸ਼ਵਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਕਾਪਿਲਾ ਨਾਮ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਹੈ।
ਰਾਜਸੂਯਸ੍ਯ ਯਜ੍ਞਸ੍ਯ ਫਲਂ ਤ੍ਵਵਿਕਲਂ ਭਵੇਤ੍ 4.2.97.
ਉਥੇ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਕृਤੇ ਪੁਤ੍ਰੈਃ ਪਿਤृਲੋਕਂ ਪ੍ਰਯਾਂਤਿ ਤੇ
ਉਥੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਲੋਂ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਿਤਰ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਤਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦ੍ਭਵੇਤ੍ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਪਾਤਿਵ੍ਰਤ੍ਯ ਫਲਂ ਸ੍ਫੁਟਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪਤੀ ਵਿਰਤਾ ਦਾ ਸਾਫ਼ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਯਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਯਃ ਸਮੀਹੇਤ ਸ ਤਾਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਤਨ੍ਨਤੇਃ
ਉਥੇ ਜੋ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਜਿਸ ਸਿੱਧੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।