ਬਹਿਰੁਦ੍ਗਿਰਯਾਮਾਸ ਯਦ੍ਦਤ੍ਤਂ ਚੇਸ਼ਵਰ੍ਜ੍ਜਿਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਲਈ ਛੱਡ ਕੇ, ਬਾਕੀ ਸਭ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ।
ਉਡ੍ਡੀਯ ਗਿਰਿਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯਚ੍ਛਨ੍ਨਃ ਕੌਤੁਕਮੈਕ੍ਸ਼ਤ
ਉਹ ਉੱਡ ਕੇ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਛੁਪ ਗਿਆ ਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲੱਗਾ।
ਪ੍ਰਮਥਾਃ ਕਾਲਯਾਮਾਸੁਰਨ੍ਯਾਨਪਿ ਚ ਯਾਚਕਾਨ੍ ਵੀਰਭਦ੍ਰਃ ਸ੍ਵਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਪ੍ਰਮਥਾਨੀਕਿਨੀ ਵृਤਃ
ਪ੍ਰਮਥਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ; ਵੀਰਭਦਰ ਆਪ ਆਇਆ, ਪ੍ਰਮਥਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ।
ਯਜ੍ਞਵਾਟਂ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਾਭਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੈਃ ਪ੍ਰਮਥੈਃ ਪੁਰਾ
ਉਹਨਾਂ ਪ੍ਰਮਥਾਂ ਵਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯਜਨ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਸਮਸ਼ਾਨ ਵਰਗਾ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।
ਗਣਾਃ ਪਸ਼੍ਯਤ ਦੁਰ੍ਵृਤ੍ਤੈਃ ਪ੍ਰਾਰਬ੍ਧਾਨਾਂ ਚ ਕਰ੍ਮਣਾਮ੍
ਓਹੋ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਤੁਸੀਂ ਵੇਖੋ ਕਿ ਮੰਦੇ ਚਾਲਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਲਏ ਹਨ।
ਯੇ ਦ੍ਵਿषਂਤਿ ਮਹਾਦੇਵਂ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮੈਕਸਾਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍
ਜੋ ਲੋਕ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਕ੍ਵ ਸ ਦਕ੍ਸ਼ੋ ਦੁਰਾਚਾਰਃ ਕ੍ਵ ਚ ਯਜ੍ਞਭੁਜਃ ਸੁਰਾਃ
ਉਹ ਮੰਦੇ ਰਾਹਾਂ ਵਾਲਾ ਦੱਖ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਕਿੱਥੇ ਹਨ?
ਇਤ੍ਯਾਜ੍ਞਾ ਵੀਰਭਦ੍ਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤੇ ਪ੍ਰਮਥਾ ਦ੍ਰੁਤਮ੍
ਵੀਰਭਦਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਦਿਆਂ, ਉਹ ਪ੍ਰਮਥ ਗਣ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ—
ਤੇਨ ਤੇ ਪ੍ਰਮਥਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮਹਾਬਲਪਰਾਕ੍ਰਮਾਃ 4.2.89.
ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਹਿੰਮਤ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਮਥ ਗਣ—
ਅਥ ਨष੍ਟੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਪ੍ਰਮਥੇषੁ ਹਰੇਰ੍ਭਯਾਤ੍
ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮਥ ਗਣ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਹਰਿ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ—
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਿਣਂ ਚਾਗ੍ਰੇ ਸ੍ਵਗਣੈਸ਼੍ਚ ਪਰਿष੍ਟੁਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਾਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਵਲੋਂ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਚਕ੍ਰਿਭਿਰ੍ਗਦਿਭਿਰ੍ਜੁष੍ਟਂ ਖਡ੍ਗਿਭਿਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਿਭਿਃ
ਉਹ ਚਕਰ, ਗਦਾ, ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤ੍ਵਂ ਤੁ ਯਜ੍ਞਪੁਮਾਨਤ੍ਰ ਮਹਾਯਜ੍ਞਪ੍ਰਵਰ੍ਤਕਃ
ਇਥੇ ਤੂੰ ਹੀ ਯਜਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਯਜਨਾ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।
ਕਿਂ ਵਾ ਦਕ੍ਸ਼ਂ ਸਮਾਨੀਯ ਦੇਹਿ ਯੁਧ੍ਯਸ੍ਵ ਵਾ ਮਯਾ
ਜਾਂ ਤਾਂ ਦੱਖ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆ, ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕਰ।
ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਃ ਸ਼ਂਭੁਭਕ੍ਤੇषੁ ਯਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਸੇऽਗ੍ਰਣੀਃ
ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਵਿਚ, ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੁष੍ਟੇਨ ਸ਼ਂਭੁਨਾ ਦਤ੍ਤਂ ਤੁਭ੍ਯਂ ਚਕ੍ਰਂ ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਇਤ੍ਯਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਵਚਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵੀਰਭਦ੍ਰਸ੍ਯ ਚੋਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਵੀਰਭਦਰ ਦੇ ਉਹ ਜੋਸ਼ ਭਰੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ—
ਤ੍ਵਂ ਸ਼ਂਭੋਃ ਸੁਤ ਦੇਸ਼ੀਯੋ ਗਣਾਨਾਂ ਪ੍ਰਵਰੋਸ੍ਯਹੋ
ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਗਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈਂ, ਵਾਹ ਵਾਹ!
ਯੋਸਿ ਸੋਸ੍ਯਹਮਪ੍ਯਤ੍ਰ ਦਕ੍ਸ਼ਰਕ੍ਸ਼ਣਦਕ੍ਸ਼ਧੀਃ 4.2.89.
ਤੂੰ ਉਹੀ ਹੈਂ, ਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹਾਂ, ਦੱਖ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿਚ ਚਤੁਰ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਵੀਰਭਦ੍ਰਃ ਸ ਤੇਨ ਵੈ ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਧਨ੍ਵਨਾ
ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਾਰੀ ਵਲੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੀਰਭਦਰ—
ਅਥ ਤੈਃ ਪ੍ਰਮਥੈਰ੍ਵਿष੍ਣੋਰਨੁਗਾ ਗਦਿਤਾ ਰਣੇ
ਫਿਰ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਉਹ ਪ੍ਰਮਥ ਗਣ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਲਏ, ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ—
ਤਤਸ੍ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯਰਥਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਸ੍ਤ੍ਵੇਕੈਕਂ ਰਣਮੂਰ੍ਧਨਿ
ਫਿਰ ਤਾਰਕਸ਼ ਦਾ ਰਥ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਹਰ ਇਕ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਤੇ ਭਿਨ੍ਨਵਕ੍ਸ਼ਸਃ ਸਰ੍ਵੇ ਗਣਾ ਰੁਧਿਰਵਰ੍षਿਣਃ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੋ ਝੱਠ ਚੀਰ ਗਏ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਚੋਂ ਲਹੂ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਕ੍ਸ਼ਰਂਤ ਇਵ ਮਾਤਂਗਾਃ ਸ੍ਰਵਂਤ ਇਵ ਪਰ੍ਵਤਾਃ
ਉਹ ਐਸੇ ਵਗ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਜਖਮੀ ਹਾਥੀ ਜਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਰਸ ਰਹੇ ਹੋਣ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਗਣਪੋऽਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵੈ ਕੁਂਠਨਾਯਕਮ੍
ਫਿਰ ਹੱਸ ਕੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਕੁੰਠਨਾਇਕ ਨੂੰ ਆਖਿਆ:
ਪਰਂ ਯੁਧ੍ਯਸਿ ਦੈਤ੍ਯੇਂਦ੍ਰੈਰ੍ਦਾਨਵੇਂਦ੍ਰੈਰ੍ਨ ਪਾਰ੍षਦੈਃ
ਤੂੰ ਤਾਂ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਗਦਿਨਾऽਥ ਗਦਾ ਤੂਰ੍ਣਂ ਦੈਤ੍ਯੇਂਦ੍ਰਗਿਰਿਰੇਣੁਕृਤ੍
ਫਿਰ ਗਦਾ ਵਾਲੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਸੁੱਟੀ, ਜੋ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਲੱਗੀ।
ਤਦਂਗਸਂਗਮਾਸਾਦ੍ਯ ਵਿਦਦ੍ਰੇ ਸ਼ਤਧਾ ਤਯਾ
ਉਹ ਗਦਾ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਲੱਗ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੌ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਗਈ।
ਜਘਾਨ ਵਾਸੁਦੇਵੋਪਿ ਤਰਸਾऽਜ੍ਞਾਤਵੇਦਨਮ੍ 4.2.89.
ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਵੀ, ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
ਆਤਾਡ੍ਯ ਸਵ੍ਯਦੋਰ੍ਦਂਡੇ ਗਦਾਂ ਭੂਮਾਵਪਾਤਯਤ੍
ਖੱਬੇ ਬਾਂਹ ਉੱਤੇ ਵੱਜਣ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਗਦਾ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ।