ਅਥ ਤੇषੂਪਵਿष੍ਟੇषੁ ਸ਼ਂਭੁਨਾ ਵਿष੍ਟਰਸ਼੍ਰਵਾਃ
ਜਦ ਉਹ ਸਭ ਬੈਠ ਗਏ, ਤਾਂ ਸ਼ੰਭੂ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਧੀਆ ਬੋਲਣ ਦੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਹੈ,
ਸ਼੍ਰੀਵਤ੍ਸਲਾਂਛਨ ਹਰੇ ਦੈਤ੍ਯਵਂਸ਼ਦਵਾਨਲ
ਹਰੀ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੇ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਂਦਾ ਹੈ,
ਦਿਤਿਜਾਨ੍ਦਨੁਜਾਨ੍ਦੁष੍ਟਾਨ੍ਕਚ੍ਚਿਚ੍ਛਾਸਿ ਰਣਾਂਗਣੇ
ਕਿਹਾ: 'ਦਿਤੀ ਅਤੇ ਦਨੂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਟ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਡਟੇ ਹੋਏ ਹੋ?'
ਬਾਧਯਾ ਰਹਿਤਾ ਗਾਵਃ ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਸਂਤਿ ਮਹੀਤਲੇ
'ਕੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ?'
ਵਿਧਿਯਜ੍ਞਾਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਂਤੇ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਬਹੁਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਃ
'ਕੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਨਿਯਮਤ ਯਜਨ, ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ?'
ਨਿष੍ਪ੍ਰਤ੍ਯੂਹਂ ਪਠਂਤ੍ਯੇਵ ਸਾਂਗਾਨ੍ਵੇਦਾਨ੍ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
'ਕੀ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਿਘਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਸਮੇਤ, ਵੇਦ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਹਨ?'
ਸ੍ਵੇषੁ ਸ੍ਵੇषੁ ਚ ਧਰ੍ਮੇषੁ ਕਚ੍ਚਿਦ੍ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਾਸ੍ਤਥਾ
'ਕੀ ਵਰਣ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਧਰਮਾਂ 'ਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ?'
ਧੂਰ੍ਜਟਿਃ ਪਰਿਪृਛ੍ਯੇਤਿ ਹृष੍ਟਂ ਵੈਕੁਂਠਨਾਯਕਮ੍। ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਚਾਪਿ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਤੇਜਃ ਸਮੇਧਤੇ ।। 4.2.87.
ਧੂਰਜਟੀ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵੈਕੁੰਠ ਦੇ ਸਰਤਾਜ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਵੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਚਮਕ ਸਪਸ਼ਟ ਸੀ।
ਸਤ੍ਯਮਸ੍ਖਲਿਤਂ ਕਚ੍ਚਿਦਸ੍ਤਿ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਮਂਡਪੇ
'ਕੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ?'
ਇਂਦ੍ਰਾਦਯਃ ਸੁਰਾਃ ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਸ੍ਵੇषੁ ਸ੍ਵੇषੁ ਪੁਰੇष੍ਵਹੋ
'ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਾ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਖੀ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ?'
ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਪਰਿਪृਚ੍ਛਯੇਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਾਨਿਤ੍ਥਂ ਕृਤਾਦਰਾਨ੍
ਇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ, ਹਰ ਇਕ ਤੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਹਾਲਾਤ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ।
ਵਿਸਸਰ੍ਜਾਥ ਤਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਦੇਵਃ ਸੌਧਂ ਸਮਾਵਿਸ਼ਤ੍
ਫਿਰ ਦੇਵ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਰੁਖਸਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਮਧ੍ਯੇ ਮਾਰ੍ਗਂ ਸ ਚਿਂਤੋਭੂਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਃ ਸਤ੍ਯਾਃ ਪਿਤਾ ਤਦਾ
ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ, ਸੱਚਾ ਪਿਤਾ ਦਕਸ਼ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ।
ਅਤੀਵ ਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਚਿਤ੍ਤੋਭੂਨ੍ਮਂਦਰਾਘਾਤਤੋऽਬ੍ਧਿਵਤ੍
ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਹਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਤੀਵਗਰ੍ਵਿਤੋ ਜਾਤਃ ਸਤੀ ਮੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕਨ੍ਯਕਾਮ੍
ਉਹ ਬਹੁਤ ਘਮੰਡੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਧੀ ਸਤੀ ਨੂੰ ਕੁਆਰੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਾ ਲਿਆ ਸੀ।
ਕਿਂ ਵਂਸ਼੍ਯਸ੍ਤ੍ਵੇष ਕਿਂ ਗੋਤ੍ਰਃ ਕਿਂ ਦੇਸ਼ੀਯਃ ਕਿਮਾਤ੍ਮਕਃ
'ਉਸ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਕੀ ਹੈ, ਪਰਿਵਾਰ ਕਿਹੜਾ ਹੈ, ਦੇਸ਼ ਕਿਹੜਾ ਹੈ, ਸੁਭਾਉ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?'
ਨ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਸ੍ਤਪਸ੍ਵ੍ਯੇष ਕ੍ਵ ਤਪਃ ਕ੍ਵਾਸ੍ਤ੍ਰਧਾਰਣਮ੍
'ਉਹ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਤਪਸੀ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਤਪ ਹੈ, ਨਾ ਹਥਿਆਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।'
ਅਸੌ ਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕृਤਪਾਣਿਗ੍ਰਹ ਸ੍ਥਿਤਿਃ 4.2.87.
'ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿਆਹ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।'
ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਭਵਤ੍ਯੇष ਯਤੋ ਵੇਦੋ ਨ ਵੇਤ੍ਤ੍ਯਮੁਮ੍
ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵੇਦ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
ਕ੍ਸ਼ਤਾਤ੍ਸਂਤ੍ਰਾਣਨਾਤ੍ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਂ ਤਤ੍ਕ੍ਵਾਸ੍ਮਿਨ੍ਪ੍ਰਲਯਪ੍ਰਿਯੇ
ਜੋ ਜਖਮੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਸ਼ਤ੍ਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਪ੍ਰਲੈ ਦੇ ਵੇਲੇ, ਪਿਆਰੀ, ਇੱਥੇ ਉਹ ਰੱਖਿਆ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?
ਸ਼ੂਦ੍ਰੋਪਿ ਨ ਭਵੇਤ੍ਪ੍ਰਾਯੋ ਨਾਗਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤਵਾਨ੍
ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਜਨੇਊ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਃ ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾ ਜ੍ਞਾਯੇਤ ਸ੍ਥਾਣੁਃ ਪ੍ਰਕृਤਿਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਿਰਫ਼ ਜੋ ਹਿਲਦਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।
ਯੋषਾਪਿ ਨ ਭਵੇਦੇष ਯਤੋਸੌ ਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੁਲਾਨਨਃ
ਇਹ ਔਰਤ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਮੁਛ ਤੇ ਦਾਢੀ ਹੈ।
ਬਾਲੋਪਿ ਨ ਭਵਤ੍ਯੇष ਯਤੋऽਯਂ ਬਹੁਵਾਰ੍षਿਕਃ
ਇਹ ਬੱਚਾ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੈ।
ਅਤੋ ਯੁਵਤ੍ਵਂ ਸਂਭਾਵ੍ਯਂ ਨਾਤ੍ਰ ਨੂਨਂ ਚਿਰਂਤਨੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ ਨੌਜਵਾਨੀ ਮੰਨੀ ਜਾਵੇ; ਇਹ ਪੁਰਾਤਨ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦੀਨ੍ਸਂਹਰੇਤ੍ਪ੍ਰਾਂਤੇ ਤਥਾਪਿ ਚ ਨ ਪਾਤਕੀ
ਜੇਕਰ ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿਕਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤ 'ਤੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਪਾਪੀ ਨਹੀਂ।
ਅਹੋ ਧਾਰ੍ष੍ਟ੍ਯਂ ਮਹਦ੍ਦृष੍ਟਂ ਜਟਿਲਸ੍ਯਾਦ੍ਯ ਚਾਦ੍ਭੁਤਮ੍ 4.2.87.
ਅੱਜ ਜਟਾਧਾਰੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਹਿੰਮਤ ਤੇ ਅਜੀਬ ਚੀਜ਼ ਵੇਖੀ ਗਈ ਹੈ!
ਏਵਂਭੂਤਾ ਭਵਂਤ੍ਯੇਵ ਮਾਤਾਪਿਤृਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ
ਜੋ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਇੰਝ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਵਚ੍ਛਂਦਚਾਰਿਣੋऽਨਾਥਾਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸ੍ਵਾਭਿਮਾਨਿਨਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨਮਤਾਵਾਂ 'ਤੇ ਚੱਲਦੇ, ਅਨਾਥ ਹਨ, ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਤੇ ਮਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਜਾਮਾਤॄਣਾਂ ਸ੍ਵਭਾਵੋਯਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ੋ ਗਰ੍ਵਭਾਜਨਮ੍
ਜਾਮਾਤਿਆਂ ਦੀ ਕੁਦਰਤ ਇਹੀ ਹੈ; ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹ ਮਾਣ ਨਾਲ ਭਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।