ਤੇਪਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗੌਕਸਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਵਂਸ੍ਵਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਯਯੁਰ੍ਮੁਦਾ ਸ੍ਕਂਦ ਉਵਾਚ ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਸੇਵ੍ਯਾ ਯਥਾ ਸਾ ਚ ਤਚ੍ਛृਣੁष੍ਵ ਵਦਾਮਿ ਤੇ
ਉਹ ਸਭ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਆਪਣਾ-ਆਪਣਾ ਸਵਰਗ ਪਾ ਲਏ। ਸਕੰਦਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੁਣ, ਕਾਸੀ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਕਿਵੇਂ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਅष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਚ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਭੌਮਵਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅਸ਼ਟਮੀ, ਚੌਦਸ ਅਤੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ,
ਨਵਰਾਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਸਾ ਸਮਰ੍ਚਿਤਾ
ਨਵਰਾਤਰਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਮਹਾਪੂਜੋਪਹਾਰੈਸ਼੍ਚ ਮਹਾਬਲਿਨਿਵੇਦਨੈਃ
ਵੱਡੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਭੇਟਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਨੂੰ捧ਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੜ੍ਹਾਵਿਆਂ ਨਾਲ,
ਪ੍ਰਤਿਸਂਵਤ੍ਸਰਂ ਤਸ੍ਯਾਃ ਕਾਰ੍ਯਾ ਯਾਤ੍ਰਾ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ
ਹਰ ਸਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਯੋ ਨ ਸਾਂਵਤ੍ਸਰੀਂ ਯਾਤ੍ਰਾਂ ਦੁਰ੍ਗਾਯਾਃ ਕੁਰੁਤੇ ਕੁਧੀਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੰਨ ਵਿਚ ਭਟਕ ਕੇ, ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਯਾਤਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ—
ਦੁਰ੍ਗਾਕੁਂਡੇ ਨਰਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਦੁਰ੍ਗਾਰ੍ਤਿਹਾਰਿਣੀਮ੍
ਦੁਰਗਾ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਇਨਸਾਨ ਜਦੋਂ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਭ ਤਕਲੀਫਾਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਾਤਾ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸਾ ਦੁਰ੍ਗਾਸ਼ਕ੍ਤਿਭਿਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਕਾਸ਼ੀਂ ਰਕ੍ਸ਼ਤਿ ਸਰ੍ਵਤਃ
ਉਹ ਦੁਰਗਾ ਮਾਤਾ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸਮੇਤ ਕਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਰਕ੍ਸ਼ਂਤਿ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮੇਤਦ੍ਵੈ ਤਥਾਨ੍ਯਾ ਨਵਸ਼ਕ੍ਤਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਨੌ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵੀ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ਤਨੇਤ੍ਰਾ ਸਹਸ੍ਰਾਸ੍ਯਾ ਤਥਾਯੁਤਭੁਜਾਪਰਾ 4.2.72.
ਇਕ ਦੇ ਸੌ ਅੱਖਾਂ ਹਨ, ਦੂਜੇ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਚਿਹਰੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਦੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਹਨ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾ ਸੌਭਾਗ੍ਯਗੌਰੀ ਚ ਸृष੍ਟਾਃ ਪ੍ਰਾਚ੍ਯਾਦਿਮਧ੍ਯਤਃ
ਵਿਸ਼ਵਾ, ਸੌਭਾਗਿਆ ਤੇ ਗੌਰੀ ਪੂਰਬ, ਵਿਚਕਾਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦਿਸਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੀਆਂ ਹਨ।
ਤਥੈਵ ਭੈਰਵਾਸ਼੍ਚਾष੍ਟੌ ਦਿਕ੍ਸ਼੍ਵष੍ਟਾਸੁ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੱਠ ਭੈਰਵ ਅੱਠ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ।
ਰੁਰੁਸ਼੍ਚਂਡੋਸਿਤਾਂਗਸ਼੍ਚ ਕਪਾਲੀ ਕ੍ਰੋਧਨਸ੍ਤਥਾ
ਰੁਰੂ, ਚੰਡਾ, ਅਸੀਤਾਂਗ, ਕਪਾਲੀ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧਨ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਚਤੁਃषष੍ਟਿਸ੍ਤੁ ਵੇਤਾਲਾ ਮਹਾਭੀषਣਮੂਰ੍ਤਯਃ
ਚੌਂਹਠ ਵੈਤਾਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਬਹੁਤ ਡਰਾਉਣੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਵਵਾਹਨਾ ਰਕ੍ਤਮੁਖਾ ਮਹਾਦਂष੍ਟ੍ਰਾ ਮਹਾਭੁਜਾਃ
ਉਹ ਕੁੱਤੇ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹਨ, ਚਿਹਰੇ ਲਾਲ ਹਨ, ਵੱਡੀਆਂ ਦੰਦਾਂ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਹਾਂ ਹਨ।
ਨਾਨਾਰੂਪਧਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਨਾਨਾਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰ ਪਾਣਯਃ
ਸਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਅਸਤਰਾਂ ਫੜਦੇ ਹਨ।
ਵਿਦ੍ਯੁਜ੍ਜਿਹ੍ਵੋ ਲਲਜ੍ਜਿਹ੍ਵਃ ਕ੍ਰੂਰਾਸ੍ਯਃ ਕ੍ਰੂਰਲੋਚਨਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਭ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਕੰਬਦੀ ਜੀਭ, ਡਰਾਉਣੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਕਠੋਰ ਅੱਖਾਂ ਹਨ।
ਜਂਭਕੋ ਜृਂਭਣਮੁਖੋ ਜ੍ਵਾਲਾਨੇਤ੍ਰੋ ਵृਕੋਦਰਃ
ਜੰਭਕਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਅੰਗੜਾਈ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਅੱਖਾਂ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਪੇਟ ਭੇੜੇ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਜ੍ਵਲਤ੍ਕੇਸ਼ਃ ਕਂਬੁਸ਼ਿਰਾਃ ਖਰ੍ਵਗ੍ਰੀਵੋ ਮਹਾਹਨੁਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਸਿਰ ਸ਼ੰਖ ਵਾਂਗ, ਗਰਦਨ ਛੋਟੀ ਤੇ ਜਬੜਾ ਵੱਡਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯਾਦਯੋ ਮੁਨੇ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਦੁਰ੍ਵृਤ੍ਤਰੁਧਿਰਪ੍ਰਿਯਾਃ 4.2.72.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵ, ਹੇ ਮুনি, ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲਹੂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਕਾਸ਼ੀਭਕ੍ਤਿਪਰੈਰ੍ਨਰੈਃ ।। 4.2.72.
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਕਰਤਬ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਤਿ ਵੈ ਪ੍ਰੇਮ ਤੇਨ ਕृਤ੍ਵਾऽऽਦਰਂ ਗੁਰੁਮ੍
ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਾਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸੱਚਾ ਪਿਆਰ ਹੈ, ਉਹ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦੇ ਕੇ—
ਪਦ੍ਮਕਲ੍ਪੇ ਤੁ ਯਾ ਵृਤ੍ਤਾ ਦਮਨਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜਨ੍ਮਨਃ
ਪਦਮ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, ਦਮਨ ਨਾਮ ਦੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਭਾਰਦ੍ਵਾਜਸ੍ਯ ਤਨਯੋ ਦਮਨੋ ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ
ਭਾਰਦਵਾਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦਮਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਦਮਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਸਂਸਾਰਦੁਃਖਬਹੁਲਂ ਜੀਵਿਤਂ ਚਾਪਿ ਚਂਚਲਮ੍
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਸਥਿਰ ਹੈ।
ਕਾਂਚਿਦ੍ਦਿਸ਼ਂ ਸਮਾਲਂਬ੍ਯ ਨਿਰ੍ਵੇਦਂ ਪਰਮਂ ਗਤਃ
ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਨਜ਼ਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵੈਰਾਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਤਿਤੀਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਤਿਨਦਿ ਸ ਬਭ੍ਰਾਮ ਤਪੋਯੁਤਃ
ਉਹ ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ, ਹਰ ਤੀਰਥ ਤੇ ਨਦੀ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਤੀਰਥ ਤੇ ਨਦੀ ਵੱਲ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ।
ਅਧ੍ਯੁਵਾਸ ਸ ਤਾਵਂਤਿ ਸਂਯਤੇਂਦ੍ਰਿਯਮਾਨਸਃ
ਉਹ ਉਥੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਰਿਹਾ, ਆਪਣੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ।
ਮਨੋਰਥੋਪਦੇष੍ਟਾ ਚ ਕੁਤ੍ਰਚਿਤ੍ਕ੍ਵਾਪਿ ਨੇਕ੍ਸ਼ਿਤਃ
ਇੱਛਾਵਾਂ ਦਾ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਿਆ।
ਰੇਵਾਤਟੇ ਨਿਰੈਕ੍ਸ਼ਿष੍ਟ ਤੀਰ੍ਥਂ ਚਾਮਰਕਂਟਕਮ੍
ਰੇਵਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਉਸਨੇ ਅਮਰਕੰਟਕ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਦੇਖਿਆ।