ਤਸ੍ਮੈ ਕਾਰ੍ਪਟਿਕਾਯਾਥ ਸ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪਾਰਿਤੋषਿਕਮ੍
ਉਸ ਭਿਖਾਰੀ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ—
ਉਵਾਚੇਤਿ ਮਨਸ੍ਯੇਵ ਵਿਸ੍ਮਯੋਤ੍ਫੁਲ੍ਲਲੋਚਨਃ 4.2.66.
ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਅਸ਼ਚਰਜ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ—
ਯਸ੍ਯ ਦੇਸ਼ੋ ਨ ਵਿਦਿਤੋ ਯਸ੍ਤੁ ਵृਤ੍ਤਿਪਰਾਙ੍ਮੁਖਃ 4.2.66.
ਜਿਸ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਸੁਪਰ੍ਵਣਿ ਸੁਪਾਤ੍ਰਾਯ ਸੁਤਾਥ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾਧਿਕਮ੍ 4.2.66.
ਚੰਗੇ ਦਿਨ, ਚੰਗੇ ਪਾਤਰ ਨੂੰ, ਤੇ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ—
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਦਂਡਵਦ੍ਭੂਮੌ ਕृਤਾਂਜਲਿਪੁਟੌ ਗਣੌ 4.2.66.
ਧਰਤੀ ਤੇ ਡੰਡਵਤ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਗਣਾਂ ਨੂੰ—
ਉਮਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯੇਤਿ ਸਂਹृष੍ਟਾ ਕਦਂਬਕੁਸੁਮਸ਼੍ਰਿਯਮ੍ 4.2.66.
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਮਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ, ਕਦੰਬ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ—
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ੈਲੇਸ਼ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਪਰਯਾ ਨਰਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ—
ਅਨ੍ਯਚ੍ਚ ਸ਼ृਣੁ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰ ਵृਤ੍ਤਾਤਂ ਤਤ੍ਰ ਸਂਭਵਮ੍
ਹੁਣ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਉਥੇ ਜੋ ਹੋਇਆ ਉਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੋਰ ਸੁਣੋ—
ਇਤ੍ਥਂ ਕਥਾਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਾਣੇ ਰਤ੍ਨਸ਼ੇਸ੍ਯ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਰਤਨਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ—
ਮਹਿषਾਸੁਰਪੁਤ੍ਰੋਸੌ ਸਮਾਯਾਤਿ ਗਜਾਸੁਰਃ
ਮਹਿਸਾਸੁਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਗਜਾਸੁਰ, ਆਉਂਦਾ ਹੈ—
ਯਤ੍ਰਯਤ੍ਰ ਧਰਾਯਾਂ ਸ ਚਰਣਂ ਪ੍ਰਮਿਣੋਤਿ ਹਿ
ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ—
ਊਰੁਵੇਗੇਨ ਤਰਵਃ ਪਤਂਤਿ ਸ਼ਿਖਰੈਃ ਸਹ
ਉਸ ਦੇ ਥੱਪਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਰੁੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਸਮੇਤ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—
ਯਸ੍ਯ ਮੌਲਿਜਸਂਘਰ੍षਾਦ੍ਘ(?)ਨਾਵ੍ਯੋਮ ਤ੍ਯਜਂਤ੍ਯਪਿ
ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਦੀ ਰਗੜ ਨਾਲ, ਮੋਟਾ ਅਸਮਾਨ ਵੀ ਹਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਯਸ੍ਯ ਨਿਃਸ਼੍ਵਾਸਸਂਭਾਰੈਰੁਤ੍ਤਰਂਗਾ ਮਹਾਬ੍ਧਯਃ
ਉਸ ਦੀ ਸਾਹ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਉੱਭਰਦੇ ਹਨ—
ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਨਵਯਸ੍ਯ ਸਮੁਚ੍ਛ੍ਰਯਃ
ਉਸ ਦੀ ਉਚਾਈ ਨੌ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੈ—
ਯਨ੍ਨੇਤ੍ਰਯੋਃ ਪਿਂਗਲਿਮਾ ਤਥਾ ਤਰਲਿਮਾ ਪੁਨਃ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀਲਾਪਣ ਹੈ, ਤੇ ਚਮਕ ਵੀ ਹੈ—
ਯਾਂਯਾਂ ਦਿਸ਼ਂ ਸਮਭ੍ਯੇਤਿ ਸੋਯਂ ਦੁਃਸਹ ਦਾਨਵਃ 4.2.68.
ਜਿਸ ਪਾਸੇ ਇਹ ਅਸਹਿਣ ਦੈਤ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਬ੍ਰਹ੍ਮਲਬ੍ਧਵਰਸ਼੍ਚਾਯਂ ਤृਣੀਕृਤਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯਃ
ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਵਰਤਾਂ ਪਾ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ।
ਤਤਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਹੇਤਿਸ੍ਤਮਾਯਾਂਤਂ ਦੈਤ੍ਯਪੁਂਗਵਮ੍
ਫਿਰ ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਕੇ, ਉਹ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਸਰਵਣੇ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਵੱਜਿਆ।
ਪ੍ਰੋਤਸ੍ਤੇਨ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲੇਨ ਸ ਚ ਦੈਤ੍ਯੋ ਗਜਾਸੁਰਃ
ਉਸ ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਨਾਲ ਵੱਝ ਕੇ, ਦੈਤ ਗਜਾਸੁਰ ਡਿੱਗ ਗਿਆ।
ਤਵ ਹਸ੍ਤੇ ਮਮ ਵਧਃ ਸ਼੍ਰੇਯਾਨੇਵ ਪੁਰਾਂਤਕ
ਪੁਰਾਂਤਕ, ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮੈਨੂੰ ਮਰਨਾਂ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਕਿਂਚਿਦ੍ਵਿਜ੍ਞਪ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਅਵਧੇਹਿ ਮਮੇਰਿਤਮ੍
ਮੈਂ ਕੁਝ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ।
ਤ੍ਵਮੇਕੋ ਜਗਤਾਂ ਵਂਦ੍ਯੋ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯੋਪਰਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜਗਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈਂ, ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ।
ਧਨ੍ਯੋਸ੍ਮ੍ਯਨੁਗृਹੀਤੋਸ੍ਮਿ ਤ੍ਵਤ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਾਗ੍ਰਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
ਮੈਂ ਧਨਿਆ ਹਾਂ, ਤੇਰੀ ਮਿਹਰ ਨਾਲ, ਤੇਰੇ ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਦੇ ਅੱਗੇ ਖੜਾ ਹਾਂ।
ਇਤਿ ਤਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦੇਵਦੇਵਃ ਕृਪਾਨਿਧਿਃ
ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਅਤੇ ਦਇਆ ਦਾ ਖਜਾਨਾ,
ਸ੍ਵਾਨੁਕੂਲ ਵਰਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਦਦਾਮਿ ਸੁਮਤੇऽਸੁਰ
ਆਪਣੀ ਮਨਪਸੰਦ ਵਰਤਾਂ ਮੰਗ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਅਸੁਰ, ਮੈਂ ਉਹ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਇਤ੍ਯਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਸ ਦੈਤ੍ਯੇਂਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ਗਜਾਸੁਰ ਉਵਾਚ ਯਦਿ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋ ਦਿਗ੍ਵਾਸਸ੍ਤਦਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਸਾਨ ਮੇ ।। 4.2.68.
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: ਗਜਾਸੁਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਤੂੰ ਰਾਜੀ ਹੈਂ, ਦਿਗੰਬਰ, ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸ।
ਇਮਾਂ ਕृਤ੍ਤਿਂ ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ ਤ੍ਵਤ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਾਗ੍ਨਿਪਾਵਿਤਾਮ੍
ਵਿਰੂਪਾਖ, ਮੇਰੀ ਇਹ ਖਾਲ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਈ,
ਇष੍ਟਗਂਧਿਃ ਸਦੈਵਾਸ੍ਤੁ ਸਦੈਵਾਸ੍ਤ੍ਵਤਿਕੋਮਲਾ
ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਗੰਧਤ ਰਹੇ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਹੁਤ ਨਰਮ ਰਹੇ।
ਮਹਾਤਪੋऽਨਲਜ੍ਵਾਲਾਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਪਿ ਸੁਚਿਰਂ ਵਿਭੋ
ਤੇਰੀ ਵੱਡੀ ਤਪ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਸਹਿ ਕੇ ਵੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ,