ਤਥਾ ਗੋਮੇਦ ਰਤ੍ਨਾਨਾਂ ਤੁਲਾਲਕ੍ਸ਼ਮਿਤਾ ਮੁਨੈ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੋਮੇਦ ਰਤਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤੋਲ ਨਾਲ ਮਾਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ।
ਗਰੁਡੋਦ੍ਗਾਰਰਤ੍ਨਾਨਾਂ ਤੁਲਾਃ ਪ੍ਰਯੁਤਸਂਮਿਤਾਃ 4.2.66.
ਗਰੁੜੋਤਗਾਰ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਤੋਲ ਦਸ ਲੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ।
ਅष੍ਟਾਂਗਾਭਰਣਾਨਾਂ ਚ ਸਂਖ੍ਯਾ ਕਰ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ
ਅਠ ਭਾਗ ਵਾਲੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਨੀ ਅਸੰਭਵ ਹੈ।
ਚਾਮਰਾਣਿ ਚ ਭੂਯਾਂਸਿ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣ੍ਯਾਮੋਦਵਂਤਿ ਚ
ਚਾਮਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹਨ, ਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਵਸਤੂਆਂ ਵੀ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਾਣ੍ਯਪਿ ਸਮਾਦਾਯ ਪ੍ਰਤਸ੍ਥੇ ਭੂਧਰੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਇਹ ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਚਲ ਪਿਆ।
ਅਨੇਕਰਤ੍ਨਨਿਚਯੈਃ ਖਚਿਤਾऽਖਿਲਭੂਮਿਕਾਮ੍
ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਸੌਧਾਗ੍ਰਵਿਵਿਧਸ੍ਵਰ੍ਣਕਲਸ਼ੋਜ੍ਵਲਦਿਙ੍ਮੁਖਾਮ੍
ਹਵਾਵਾਂ ਮਹਿਲਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੋਨੇ ਦੇ ਘੜਿਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਮਹਾਸਿਦ੍ਧ੍ਯष੍ਟਕਸ੍ਯਾਪਿ ਕ੍ਰੀਡਾਭਵਨਮਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਅੱਠ ਵੱਡੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਖੇਡ-ਮਹਿਲ ਵੀ ਉਥੇ ਸੀ।
ਇਤਿ ਕਾਸ਼ੀਸਮृਦ੍ਧਿਂ ਸ ਵਿਲੋਕ੍ਯਾਭੂਦ੍ਵਿਲਜ੍ਜਿਤਃ
ਕਾਸੀ ਦੀ ਇਹ ਰੌਣਕ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਲੱਜਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਾਸਾਦੇषੁ ਪ੍ਰਤੋਲੀषੁ ਪ੍ਰਾਕਾਰੇषੁ ਗृਹੇषੁ ਚ
ਮਹਿਲਾਂ, ਦਰਵਾਜਿਆਂ, ਕਿਲਿਆਂ ਤੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ,
ਮਣਿਮਾਣਿਕ੍ਯਰਤ੍ਨਾਨਾਮੁਚ੍ਛਲਚ੍ਚਾਰੁਰੋਚਿषਾਮ੍
ਮਣੀ-ਮਾਣਿਕਾਂ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਉੱਭਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ਦ੍ਯਾਵਾਭੂਮ੍ਯੋਰਂਤਰਾਲਂ ਤਥੇਤਿ ਸਮਵੈਮ੍ਯਹਮ੍ 4.2.66.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ।
ਅਪਿ ਵੈਕੁਂਠਭੁਵਨੇ ਨੇਤਰਸ੍ਯੇਹ ਕਾ ਕਥਾ
ਵੈਕੁੰਠ ਵਿਚ ਵੀ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਦੀ ਇੱਥੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਤਾਵਤ੍ਕਾਰ੍ਪਟਿਕਃ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਲ੍ਲੋਚਨਪਥਂ ਗਤਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਇੱਕ ਭਿਕਾਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।
ਸ੍ਵਪੁਰੋਦਂਤਮਾਖ੍ਯਾਹਿ ਕਿਮਪੂਰ੍ਵਮਿਹਾਧ੍ਵਗ
ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੋ, ਯਾਤਰੀ—ਇੱਥੇ ਕੀ ਨਵਾਂ ਹੋਇਆ ਹੈ?
ਕੋਤ੍ਰ ਸਂਪ੍ਰਤ੍ਯਧਿष੍ਠਾਤਾ ਕਿਮਧਿष੍ਠਾਤृ ਚੇष੍ਟਿਤਮ੍
ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਉਹ ਰਾਜਾ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕੀ ਕਰਤਬ ਕੀਤੇ ਹਨ?
ਸੋਪਿ ਕਾਰ੍ਪਟਿਕਸ੍ਤਸ੍ਯ ਗਿਰਿਰਾਜਸ੍ਯ ਭਾषਿਤਮ੍
ਉਹ ਭਿਕਾਰੀ ਨੇ ਫਿਰ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਗੱਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਅਹਾਨਿ ਪਂਚषਾਣ੍ਯੇਵ ਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਾਂਤਾਨਿ ਮਾਨਦ
ਮਾਣ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਪੰਜ ਜਾਂ ਛੇ ਦਿਨ ਲੰਘ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਸਮਾਯਾਤੇ ਜਗਨ੍ਨਾਥੇ ਪਰ੍ਵਤੇਂਦ੍ਰ ਸੁਤਾਪਤੌ
ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਕੁਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਭ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਯੋ ਵੈ ਜਗਦਧਿष੍ਠਾਤਾ ਸੋਧਿष੍ਠਾਤਾਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਗਃ
ਜੋ ਜਗਤ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਸਭ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਹੀ ਹੈ।
ਮਨ੍ਯੇ ਦृषਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪੋਸਿ ਦृषਦੋਪਿ ਕਠੋਰਧੀਃ
ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਪਥਰ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਥਰਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਤੇਰੀ ਸੋਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ।
ਸ੍ਵਭਾਵਕਠਿਨਾਤ੍ਮਾਪਿ ਸ ਵਰਂ ਹਿਮਵਾਨ੍ਗਿਰਿਃ 4.2.66.
ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਹਿਮਵੰਤ ਪਹਾੜ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਬਿਭ੍ਰਤ੍ਸਹਜ ਕਾਠਿਨ੍ਯਂ ਜਾਤੋ ਗੌਰੀਗੁਰੁਰ੍ਗੁਰੁਃ
ਜੋ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਸਖ਼ਤ ਹੈ, ਉਹ ਗੌਰੀ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਮਹਾਨ ਗੁਰੂ ਬਣਿਆ।
ਚੇष੍ਟਿਤਂ ਤਸ੍ਯ ਕੋ ਵੇਦ ਵੇਦਵੇਦ੍ਯਸ੍ਯ ਚੇਸ਼ਿਤੁਃ
ਜਿਸ ਦੇ ਕਰਤਬ ਵੇਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਕੌਣ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਅਧਿष੍ਠਾਤਾ ਮਯਾ ਖ੍ਯਾਤਸ੍ਤਥਾਧਿष੍ਠਾਤृ ਚੇष੍ਟਿਤਮ੍
ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਰਤਬ ਵੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਸ਼ੁਭੇ ਜ੍ਯੇष੍ਠੇਸ਼੍ਵਰਸ੍ਥਾਨੇ ਸਾਂਪ੍ਰਤਂ ਸ ਉਮਾਪਤਿਃ
ਹੇ ਸੁਭਾਗਾ, ਇਸ ਵੇਲੇ ਉਮਾਪਤੀ ਜ੍ਯੇਸ਼ਠੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਆਵਿष੍ਕਰੋਤਿ ਪਥਿਕੋऽਦ੍ਰੀਂਦ੍ਰੋ ਹृष੍ਯੇਤ੍ਤਦਾਤਦਾ
ਜਦੋਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਯਾਤਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਮਾਨਾਮਾਮृਤਂ ਪੀਤਂ ਯੇਨੇਹ ਜਗਤੀਤਲੇ
ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਥੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਲਿਆ।
ਉਮੇਤਿਦ੍ਵ੍ਯਕ੍ਸ਼ਰਂ ਮਂਤ੍ਰਂ ਯੋऽਹਰ੍ਨਿਸ਼ਮਨੁਸ੍ਮਰੇਤ੍
ਜੋ ਦਿਨ ਰਾਤ 'ਉਮਾ' ਦੋ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਸਦਾ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਪੁਨਃ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਹਿਮਵਾਨ੍ਹृष੍ਟਃ ਕਾਰ੍ਪਟਿਕੋਦਿਤਮ੍ ਕਾਰ੍ਪਟਿਕ ਉਵਾਚ ਰਾਜਨ੍ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਾਰ੍ਥੇਯਃ ਪ੍ਰਾਸਾਦੋ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ
ਹਿਮਵੰਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰ ਭਿਕਾਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ। ਭਿਕਾਰੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: 'ਹੇ ਰਾਜਾ, ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਮੰਦਰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।'