ਤਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਿਯਾਯਾ ਵਾਕ੍ਯੇਨ ਤਦਪਤ੍ਯਪ੍ਰਿਯੋ ਗਿਰਿਃ
ਉਸ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਕਰਕੇ, ਪਹਾੜ ਉਸ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਉਲਝ ਗਿਆ।
ਨਿਤਰਾਂ ਬਾਧਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਤਦਦृष੍ਟ੍ਯਗ੍ਨਿਦੂषਿਤਮ੍ ।।4.2.66.
ਪਿਆਰ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜਿਆ ਹੋਇਆ।
ਯਦਾ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਸਾ ਗੌਰੀ ਨਿਰ੍ਗਤਾ ਮਮ ਸਦ੍ਮਤਃ
ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਗੌਰੀ ਮੇਰੇ ਘਰ ਤੋਂ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ,
ਤਦਾਲਾਪਾਮृਤਧਯੌ ਨ ਮੇ ਸ਼ਬ੍ਦਗ੍ਰਹੌ ਪ੍ਰਿਯੇ
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੇ ਪਿਆਰੀ, ਮੇਰੇ ਕੰਨ ਉਸ ਦੀ ਬਾਤਾਂ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ।
ਜੈਵਾਤृਕੀ ਯਤੋਹ੍ਨਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦੂਰੀਭੂਤਾ ਦृਸ਼ੋਰ੍ਮਮ
ਜੈਵਾਤ੍ਰਿਕੀ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ,
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾਦਾਯ ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਵਾਸਾਂਸਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਗਹਿਣੇ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਕਪੜੇ ਚੁੱਕ ਲਏ।
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ ਕਾਨਿ ਕਾਨਿ ਚ ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਕਿਯਂਤ੍ਯਪਿ ਚ षਣ੍ਮੁਖ
ਅਗਸਤ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਇਹ ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਗਹਿਣੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਕਿੰਨੇ ਹਨ, ਛਣਮੁਖਾ?
ਤੁਲਾ ਮੁਕ੍ਤਾਫਲਾਨਾਂ ਤੁ ਕੋਟਿਦ੍ਵਯ ਪਰੀਮਿਤਾਃ
ਮੁਕਤਿਆਂ ਦੀ ਤੋਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਕੁੱਲ ਦੋ ਕਰੋੜ ਹਨ।
ਨਵਲਕ੍ਸ਼ਾਧਿਕਂ ਵਿਪ੍ਰ षਡਸ੍ਰਾਣਾਂ ਸੁਤੇਜਸਾਮ੍
ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਛੇ ਕੋਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਬਹੁਤ ਚਮਕਦਾਰ ਰਤਨਾਂ ਨੌ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਨ।
ਕੋਟਯਃ ਪਦ੍ਮਰਾਗਾਣਾਂ ਪਂਚਾਵੈਹਿ ਤੁਲਾ ਮੁਨੇ
ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਪਦਮਰਾਗ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜ ਤੋਲਾਂ ਨਾਲ ਤੋਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਥਾ ਗੋਮੇਦ ਰਤ੍ਨਾਨਾਂ ਤੁਲਾਲਕ੍ਸ਼ਮਿਤਾ ਮੁਨੈ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੋਮੇਦ ਰਤਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤੋਲ ਨਾਲ ਮਾਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ।
ਗਰੁਡੋਦ੍ਗਾਰਰਤ੍ਨਾਨਾਂ ਤੁਲਾਃ ਪ੍ਰਯੁਤਸਂਮਿਤਾਃ 4.2.66.
ਗਰੁੜੋਤਗਾਰ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਤੋਲ ਦਸ ਲੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ।
ਅष੍ਟਾਂਗਾਭਰਣਾਨਾਂ ਚ ਸਂਖ੍ਯਾ ਕਰ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ
ਅਠ ਭਾਗ ਵਾਲੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਨੀ ਅਸੰਭਵ ਹੈ।
ਚਾਮਰਾਣਿ ਚ ਭੂਯਾਂਸਿ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣ੍ਯਾਮੋਦਵਂਤਿ ਚ
ਚਾਮਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹਨ, ਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਵਸਤੂਆਂ ਵੀ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਾਣ੍ਯਪਿ ਸਮਾਦਾਯ ਪ੍ਰਤਸ੍ਥੇ ਭੂਧਰੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਇਹ ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਚਲ ਪਿਆ।
ਅਨੇਕਰਤ੍ਨਨਿਚਯੈਃ ਖਚਿਤਾऽਖਿਲਭੂਮਿਕਾਮ੍
ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਸੌਧਾਗ੍ਰਵਿਵਿਧਸ੍ਵਰ੍ਣਕਲਸ਼ੋਜ੍ਵਲਦਿਙ੍ਮੁਖਾਮ੍
ਹਵਾਵਾਂ ਮਹਿਲਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੋਨੇ ਦੇ ਘੜਿਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਮਹਾਸਿਦ੍ਧ੍ਯष੍ਟਕਸ੍ਯਾਪਿ ਕ੍ਰੀਡਾਭਵਨਮਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਅੱਠ ਵੱਡੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਖੇਡ-ਮਹਿਲ ਵੀ ਉਥੇ ਸੀ।
ਇਤਿ ਕਾਸ਼ੀਸਮृਦ੍ਧਿਂ ਸ ਵਿਲੋਕ੍ਯਾਭੂਦ੍ਵਿਲਜ੍ਜਿਤਃ
ਕਾਸੀ ਦੀ ਇਹ ਰੌਣਕ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਲੱਜਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਾਸਾਦੇषੁ ਪ੍ਰਤੋਲੀषੁ ਪ੍ਰਾਕਾਰੇषੁ ਗृਹੇषੁ ਚ
ਮਹਿਲਾਂ, ਦਰਵਾਜਿਆਂ, ਕਿਲਿਆਂ ਤੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ,
ਮਣਿਮਾਣਿਕ੍ਯਰਤ੍ਨਾਨਾਮੁਚ੍ਛਲਚ੍ਚਾਰੁਰੋਚਿषਾਮ੍
ਮਣੀ-ਮਾਣਿਕਾਂ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਉੱਭਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ਦ੍ਯਾਵਾਭੂਮ੍ਯੋਰਂਤਰਾਲਂ ਤਥੇਤਿ ਸਮਵੈਮ੍ਯਹਮ੍ 4.2.66.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ।
ਅਪਿ ਵੈਕੁਂਠਭੁਵਨੇ ਨੇਤਰਸ੍ਯੇਹ ਕਾ ਕਥਾ
ਵੈਕੁੰਠ ਵਿਚ ਵੀ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਦੀ ਇੱਥੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਤਾਵਤ੍ਕਾਰ੍ਪਟਿਕਃ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਲ੍ਲੋਚਨਪਥਂ ਗਤਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਇੱਕ ਭਿਕਾਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।
ਸ੍ਵਪੁਰੋਦਂਤਮਾਖ੍ਯਾਹਿ ਕਿਮਪੂਰ੍ਵਮਿਹਾਧ੍ਵਗ
ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੋ, ਯਾਤਰੀ—ਇੱਥੇ ਕੀ ਨਵਾਂ ਹੋਇਆ ਹੈ?
ਕੋਤ੍ਰ ਸਂਪ੍ਰਤ੍ਯਧਿष੍ਠਾਤਾ ਕਿਮਧਿष੍ਠਾਤृ ਚੇष੍ਟਿਤਮ੍
ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਉਹ ਰਾਜਾ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕੀ ਕਰਤਬ ਕੀਤੇ ਹਨ?
ਸੋਪਿ ਕਾਰ੍ਪਟਿਕਸ੍ਤਸ੍ਯ ਗਿਰਿਰਾਜਸ੍ਯ ਭਾषਿਤਮ੍
ਉਹ ਭਿਕਾਰੀ ਨੇ ਫਿਰ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਗੱਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਅਹਾਨਿ ਪਂਚषਾਣ੍ਯੇਵ ਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਾਂਤਾਨਿ ਮਾਨਦ
ਮਾਣ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਪੰਜ ਜਾਂ ਛੇ ਦਿਨ ਲੰਘ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਸਮਾਯਾਤੇ ਜਗਨ੍ਨਾਥੇ ਪਰ੍ਵਤੇਂਦ੍ਰ ਸੁਤਾਪਤੌ
ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਕੁਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਭ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਯੋ ਵੈ ਜਗਦਧਿष੍ਠਾਤਾ ਸੋਧਿष੍ਠਾਤਾਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਗਃ
ਜੋ ਜਗਤ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਸਭ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਹੀ ਹੈ।