ਸਰਸ਼੍ਚ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕਾਖ੍ਯਂ ਤਤ੍ਪੁਰੋ ਭਾਸਤੇ ਮਹਤ੍
ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ ਨਾਮਕ ਵੱਡਾ ਸਰੋਵਰ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਯੇਕਾ ਮਹਾਗੌਰੀ ਨਾਮ੍ਨਾ ਵਿਜਯਭੈਰਵੀ 4.2.66.
ਉਥੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮਹਾਗੌਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਜਯਭੈਰਵੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਰਣਾਯਾਸ੍ਤਟੇ ਰਮ੍ਯੇ ਗਣੌ ਹੁਂਡਨਮੁਂਡਨੌ
ਵਰਣਾ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ, ਹੁੰਡਨ ਅਤੇ ਮੁੰਡਨ ਦੋ ਗਣ ਹਨ।
ਤੌ ਦ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯੌ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਨਿਰ੍ਵਿਘ੍ਨ ਹੇਤਵੇ
ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਗਣ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਕਂਦ ਉਵਾਚ ਇਲ੍ਵਲਾਰੇ ਕਥਾਮੇਕਾਂ ਸ਼ृਣੁष੍ਵਾਵਹਿਤੋ ਭਵ
ਸਕੰਦਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਲਵਾਲਾਰਾ, ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਏਕਦਾਦ੍ਰੀਂਦ੍ਰਮਾਲੋਕ੍ਯ ਮੇਨਾ ਸਂਹृष੍ਟਮਾਨਸਮ੍
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਨਾ ਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਵਿਵਾਹਸਮਯਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਤਸ੍ਯਾ ਗੌਰ੍ਯਾ ਗਿਰੀਸ਼੍ਵਰ
ਵਿਆਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਉਸ ਗੌਰੀ ਦਾ—
ਸ ਵृषੇਂਦ੍ਰਗਤਿਰ੍ਦੇਵੋ ਭਸ੍ਮੋਰਗ ਵਿਭੂषਣਃ
ਉਹ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਰਾਖ ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਵੱਸ਼ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਕੋਲ ਗਿਆ।
ਅष੍ਟੌ ਯਾ ਮਾਤਰੋ ਦृष੍ਟਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀ ਪ੍ਰਭृਤਯਃ ਪ੍ਰਿਯ
ਅੱਠ ਮਾਤਾਵਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਵੇਖੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ।
ਤਸ੍ਯੈਕਸ੍ਯ ਨ ਕੋਪ੍ਯਨ੍ਯੋਸ੍ਤ੍ਯਦ੍ਵਿਤੀਯਸ੍ਯ ਸ਼ੂਲਿਨਃ
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਦੂਜੇ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ ਦੂਜੀ ਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਿਯਾਯਾ ਵਾਕ੍ਯੇਨ ਤਦਪਤ੍ਯਪ੍ਰਿਯੋ ਗਿਰਿਃ
ਉਸ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਕਰਕੇ, ਪਹਾੜ ਉਸ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਉਲਝ ਗਿਆ।
ਨਿਤਰਾਂ ਬਾਧਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਤਦਦृष੍ਟ੍ਯਗ੍ਨਿਦੂषਿਤਮ੍ ।।4.2.66.
ਪਿਆਰ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜਿਆ ਹੋਇਆ।
ਯਦਾ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਸਾ ਗੌਰੀ ਨਿਰ੍ਗਤਾ ਮਮ ਸਦ੍ਮਤਃ
ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਗੌਰੀ ਮੇਰੇ ਘਰ ਤੋਂ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ,
ਤਦਾਲਾਪਾਮृਤਧਯੌ ਨ ਮੇ ਸ਼ਬ੍ਦਗ੍ਰਹੌ ਪ੍ਰਿਯੇ
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੇ ਪਿਆਰੀ, ਮੇਰੇ ਕੰਨ ਉਸ ਦੀ ਬਾਤਾਂ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ।
ਜੈਵਾਤृਕੀ ਯਤੋਹ੍ਨਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦੂਰੀਭੂਤਾ ਦृਸ਼ੋਰ੍ਮਮ
ਜੈਵਾਤ੍ਰਿਕੀ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ,
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾਦਾਯ ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਵਾਸਾਂਸਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਗਹਿਣੇ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਕਪੜੇ ਚੁੱਕ ਲਏ।
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ ਕਾਨਿ ਕਾਨਿ ਚ ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਕਿਯਂਤ੍ਯਪਿ ਚ षਣ੍ਮੁਖ
ਅਗਸਤ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਇਹ ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਗਹਿਣੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਕਿੰਨੇ ਹਨ, ਛਣਮੁਖਾ?
ਤੁਲਾ ਮੁਕ੍ਤਾਫਲਾਨਾਂ ਤੁ ਕੋਟਿਦ੍ਵਯ ਪਰੀਮਿਤਾਃ
ਮੁਕਤਿਆਂ ਦੀ ਤੋਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਕੁੱਲ ਦੋ ਕਰੋੜ ਹਨ।
ਨਵਲਕ੍ਸ਼ਾਧਿਕਂ ਵਿਪ੍ਰ षਡਸ੍ਰਾਣਾਂ ਸੁਤੇਜਸਾਮ੍
ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਛੇ ਕੋਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਬਹੁਤ ਚਮਕਦਾਰ ਰਤਨਾਂ ਨੌ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਨ।
ਕੋਟਯਃ ਪਦ੍ਮਰਾਗਾਣਾਂ ਪਂਚਾਵੈਹਿ ਤੁਲਾ ਮੁਨੇ
ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਪਦਮਰਾਗ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜ ਤੋਲਾਂ ਨਾਲ ਤੋਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਥਾ ਗੋਮੇਦ ਰਤ੍ਨਾਨਾਂ ਤੁਲਾਲਕ੍ਸ਼ਮਿਤਾ ਮੁਨੈ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੋਮੇਦ ਰਤਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤੋਲ ਨਾਲ ਮਾਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ।
ਗਰੁਡੋਦ੍ਗਾਰਰਤ੍ਨਾਨਾਂ ਤੁਲਾਃ ਪ੍ਰਯੁਤਸਂਮਿਤਾਃ 4.2.66.
ਗਰੁੜੋਤਗਾਰ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਤੋਲ ਦਸ ਲੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ।
ਅष੍ਟਾਂਗਾਭਰਣਾਨਾਂ ਚ ਸਂਖ੍ਯਾ ਕਰ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ
ਅਠ ਭਾਗ ਵਾਲੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਨੀ ਅਸੰਭਵ ਹੈ।
ਚਾਮਰਾਣਿ ਚ ਭੂਯਾਂਸਿ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣ੍ਯਾਮੋਦਵਂਤਿ ਚ
ਚਾਮਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹਨ, ਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਵਸਤੂਆਂ ਵੀ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਾਣ੍ਯਪਿ ਸਮਾਦਾਯ ਪ੍ਰਤਸ੍ਥੇ ਭੂਧਰੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਇਹ ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਚਲ ਪਿਆ।
ਅਨੇਕਰਤ੍ਨਨਿਚਯੈਃ ਖਚਿਤਾऽਖਿਲਭੂਮਿਕਾਮ੍
ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਸੌਧਾਗ੍ਰਵਿਵਿਧਸ੍ਵਰ੍ਣਕਲਸ਼ੋਜ੍ਵਲਦਿਙ੍ਮੁਖਾਮ੍
ਹਵਾਵਾਂ ਮਹਿਲਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੋਨੇ ਦੇ ਘੜਿਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਮਹਾਸਿਦ੍ਧ੍ਯष੍ਟਕਸ੍ਯਾਪਿ ਕ੍ਰੀਡਾਭਵਨਮਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਅੱਠ ਵੱਡੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਖੇਡ-ਮਹਿਲ ਵੀ ਉਥੇ ਸੀ।
ਇਤਿ ਕਾਸ਼ੀਸਮृਦ੍ਧਿਂ ਸ ਵਿਲੋਕ੍ਯਾਭੂਦ੍ਵਿਲਜ੍ਜਿਤਃ
ਕਾਸੀ ਦੀ ਇਹ ਰੌਣਕ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਲੱਜਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਾਸਾਦੇषੁ ਪ੍ਰਤੋਲੀषੁ ਪ੍ਰਾਕਾਰੇषੁ ਗृਹੇषੁ ਚ
ਮਹਿਲਾਂ, ਦਰਵਾਜਿਆਂ, ਕਿਲਿਆਂ ਤੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ,