ਯਃ ਸ੍ਨਾਤੋ ਨਾਗਪਂਚਮ੍ਯਾਂ ਕੁਂਡੇ ਵਾਸੁਕਿਸਂਜ੍ਞਿਤੇ
ਜੋ ਕੋਈ ਨਾਗ ਪੰਚਮੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਵਾਸੁਕੀ ਨਾਮ ਦੇ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਨਾਗਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਂ ਯਾਤ੍ਰਾ ਵਰ੍षਾਸੁ ਤਤ੍ਰ ਵੈ 4.2.66.
ਨਾਗ ਪੰਚਮੀ ਨੂੰ, ਵਰਖਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਥੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਕੁਣ੍ਡਾਤ੍ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਭਾਗੇ ਲਿਂਗਂ ਵੈ ਤਕ੍ਸ਼ਕੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਉਸ ਕੁੰਡ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਤਕ੍ਸ਼ਕੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਦਾ ਲਿੰਗ ਹੈ।
ਮੁਨੇਸ੍ਤਸ੍ਯੋਤ੍ਤਰੇ ਭਾਗੇ ਕੁਣ੍ਡਂ ਤਕ੍ਸ਼ਕਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍
ਉਸ ਮুনি ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ ਤਕ੍ਸ਼ਕ ਨਾਮ ਦਾ ਕੁੰਡ ਹੈ।
ਤਤ੍ਕੁਣ੍ਡਾਦੁਤ੍ਤਰੇ ਭਾਗੇ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਕ੍ਸ਼ੇਮਕਰਃ ਸਦਾ
ਉਸ ਕੁੰਡ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਹੈ।
ਭੈਰਵਸ੍ਯ ਮਹਾਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਤਦ੍ਵੈ ਸਾਧਕਸਿਦ੍ਧਿਦਮ੍
ਉਥੇ ਭੈਰਵ ਦਾ ਮਹਾਨ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਧਕਾਂ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਚਣ੍ਡੀ ਮਹਾਮੁਣ੍ਡਾ ਭਕ੍ਤਵਿਘ੍ਨੋਪਸ਼ਾਂਤਿਦਾ। ਬਲਿਪੂਜੋਪਹਾਰਾਦ੍ਯੈਃ ਪੂਜ੍ਯਾ ਸ੍ਵਾਭੀष੍ਟਸਿਦ੍ਧਯੇ
ਉਥੇ ਚੰਡੀ ਮਹਾਮੁੰਡਾ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਉਹਨੂੰ ਬਲੀ, ਪੂਜਾ ਤੇ ਹੋਰ ਚੜ੍ਹਾਵਿਆਂ ਨਾਲ ਮਨਚਾਹੀ ਫਲ ਲਈ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾ ਯਾਤ੍ਰਾਂ ਤੁ ਯਃ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮਹਾष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਨਰੋਤ੍ਤਮਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਮਹਾਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ ਹੈ।
ਮਹਾਮੁਣ੍ਡਾ ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਯਾਂ ਤੁ ਚਤੁਃਸਾਗਰਵਾਪਿਕਾ
ਮਹਾਮੁੰਡਾ ਦੇ ਪੱਛਮ ਪਾਸੇ ਚਤੁਰਸਾਗਰ ਨਾਮ ਦਾ ਸਰੋਵਰ ਹੈ।
ਮਹਾਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਂ ਤਤ੍ਸ੍ਥਾਨਂ ਚਤੁਃਸਾਗਰਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍
ਉਹ ਥਾਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਤੇ ਚਤੁਰਸਾਗਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾ ਵਾਪ੍ਯਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਪੂਜਿਤਾਨਿ ਦਹਂਤ੍ਯਘਮ੍
ਉਸ ਸਰੋਵਰ ਦੀਆਂ ਚਾਰਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਦੇਵਤੇ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਾਪ ਸਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਹਰਸ੍ਯ ਵृषਭੇਣੈਵ ਸ੍ਥਾਪਿਤਂ ਤਤ੍ਸ੍ਵਭਕ੍ਤਿਤਃ 4.2.66.
ਉਹ ਥਾਂ ਹਰਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਛੇ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਵृषੇਸ਼੍ਵਰਾਦੁਦੀਚ੍ਯਾਂ ਤੁ ਗਂਧਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍
ਵਛੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ ਗੰਧਰਵੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਦਾ ਲਿੰਗ ਹੈ।
ਗਂਧਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਦਾਨਾਨਿ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ
ਗੰਧਰਵੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ,
ਕਰ੍ਕੋਟਨਾਮਾ ਨਾਗੋਸ੍ਤਿ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਪੂਰ੍ਵਤਃ
ਗੰਧਰਵੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਕਰਕੋਟ ਨਾਮ ਦਾ ਨਾਗ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਵਾਪ੍ਯਾਂ ਨਰਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਕਰ੍ਕੋਟੇਸ਼ਂ ਸਮਰ੍ਚ੍ਯ ਚ
ਉਸ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਤੇ ਕਰਕੋਟੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ...
ਕਰ੍ਕੋਟ ਨਾਗੋ ਯੈਰ੍ਦृष੍ਟਸ੍ਤਦ੍ਵਾਪ੍ਯਾਂ ਵਿਹਿਤੋਦਕੈਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਤਲਾਵ ਵਿੱਚ ਕਰਕੋਟਾ ਸੱਪ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਿਯਮਤ ਨ੍ਹਾਵਾਂ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।
ਕਰ੍ਕੋਟੇਸ਼ਾਤ੍ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਯਾਂ ਤੁ ਧੁਂਧੁਮਾਰੀਸ਼੍ਵਰਾਭਿਧਮ੍
ਕਰਕੋਟਾ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਧੁੰਧੁਮਾਰੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ।
ਪੁਰੂਰਵੇਸ਼੍ਵਰਂ ਲਿਂਗਂ ਤਦੁਦੀਚ੍ਯਾਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪੁਰੂਰਵੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਦਾ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ।
ਦਿਗ੍ਗਜੇਨਾਰ੍ਚਿਤਂ ਲਿਂਗਂ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕੇਨ ਤਤ੍ਪੁਰਃ
ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ ਨੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਸਰਸ਼੍ਚ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕਾਖ੍ਯਂ ਤਤ੍ਪੁਰੋ ਭਾਸਤੇ ਮਹਤ੍
ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ ਨਾਮਕ ਵੱਡਾ ਸਰੋਵਰ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਯੇਕਾ ਮਹਾਗੌਰੀ ਨਾਮ੍ਨਾ ਵਿਜਯਭੈਰਵੀ 4.2.66.
ਉਥੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮਹਾਗੌਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਜਯਭੈਰਵੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਰਣਾਯਾਸ੍ਤਟੇ ਰਮ੍ਯੇ ਗਣੌ ਹੁਂਡਨਮੁਂਡਨੌ
ਵਰਣਾ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ, ਹੁੰਡਨ ਅਤੇ ਮੁੰਡਨ ਦੋ ਗਣ ਹਨ।
ਤੌ ਦ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯੌ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਨਿਰ੍ਵਿਘ੍ਨ ਹੇਤਵੇ
ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਗਣ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਕਂਦ ਉਵਾਚ ਇਲ੍ਵਲਾਰੇ ਕਥਾਮੇਕਾਂ ਸ਼ृਣੁष੍ਵਾਵਹਿਤੋ ਭਵ
ਸਕੰਦਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਲਵਾਲਾਰਾ, ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਏਕਦਾਦ੍ਰੀਂਦ੍ਰਮਾਲੋਕ੍ਯ ਮੇਨਾ ਸਂਹृष੍ਟਮਾਨਸਮ੍
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਨਾ ਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਵਿਵਾਹਸਮਯਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਤਸ੍ਯਾ ਗੌਰ੍ਯਾ ਗਿਰੀਸ਼੍ਵਰ
ਵਿਆਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਉਸ ਗੌਰੀ ਦਾ—
ਸ ਵृषੇਂਦ੍ਰਗਤਿਰ੍ਦੇਵੋ ਭਸ੍ਮੋਰਗ ਵਿਭੂषਣਃ
ਉਹ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਰਾਖ ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਵੱਸ਼ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਕੋਲ ਗਿਆ।
ਅष੍ਟੌ ਯਾ ਮਾਤਰੋ ਦृष੍ਟਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀ ਪ੍ਰਭृਤਯਃ ਪ੍ਰਿਯ
ਅੱਠ ਮਾਤਾਵਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਵੇਖੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ।
ਤਸ੍ਯੈਕਸ੍ਯ ਨ ਕੋਪ੍ਯਨ੍ਯੋਸ੍ਤ੍ਯਦ੍ਵਿਤੀਯਸ੍ਯ ਸ਼ੂਲਿਨਃ
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਦੂਜੇ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ ਦੂਜੀ ਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਦੀ ਹੈ।