ਵਿਸ਼੍ਵਨਾਥੋ ਹ੍ਯਹਂ ਨਾਥਃ ਕਾਸ਼ਿਕਾਮੁਕ੍ਤਿਕਾਸ਼ਿਕਾ
ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਹਾਂ, ਸਚਮੁਚ ਮਾਲਕ, ਕਾਸੀ ਹੀ ਕਾਸੀ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਹੈ।
ਪਂਚਕ੍ਰੋਸ਼੍ਯਾਪਰਿਮਿਤਾ ਤਨੁਰੇषਾ ਪੁਰੀ ਮਮ
ਇਹ ਮੇਰਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਪੰਜ ਕ੍ਰੋਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਣਗਣਤ, ਮੇਰੀ ਹੀ ਦੇਹ ਹੈ।
ਸਂਸਾਰਭਾਰਖਿਨ੍ਨਾਨਾਂ ਯਾਤਾਯਾਤਕृਤਾਂ ਸਦਾ
ਜੋ ਲੋਕ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਭਾਰਾਂ ਨਾਲ ਥੱਕ ਗਏ ਹਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਦੀ ਚੱਕੀ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ,
ਮਂਡਪਃ ਕਲ੍ਪਵਲ੍ਲੀਨਾਂ ਮਨੋਰਥਫਲੈਰਲਮ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਦਾ ਇਕ ਮੰਡਪ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਖ਼ਾਹਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਫਲ ਬਹੁਤ ਹਨ।
ਚਕ੍ਰਵਰ੍ਤੇਰਿਯਂ ਛਤ੍ਰਂ ਵਿਚਿਤ੍ਰਂ ਸਰ੍ਵਤਾਪਹृਤ੍
ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ-ਰਾਜਾ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਛਤਰੀ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਵਾਣਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਂ ਯੇ ਪੁਣ੍ਯਾਃ ਪਰਿਵਾਂਛਂਤਿ ਲੀਲਯਾ
ਜੋ ਨੇਕ ਲੋਕ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਮਮਾਨਂਦਵਨੇ ਯੇ ਵੈ ਨਿਰਂ ਤਰ ਵਨੌਕਸਃ
ਜੋ ਮੇਰੇ ਆਨੰਦਮਈ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਛੁੰਦਾ,
ਨਿਰ੍ਮਮਂ ਚਾਪਿ ਨਿਰ੍ਮੋਹਂ ਯਾ ਮਾਮਪਿ ਵਿਮੋਹਯੇਤ੍ ।। 4.2.55.
ਉਹ ਮਮਤਾ ਅਤੇ ਮੋਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਮੋਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦੇਂਦੇ ਹਨ।
ਨਾਮਾਪਿ ਮਧੁਰਂ ਯਸ੍ਯਾਃ ਪਰਾਨਂਦਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਮਿੱਠਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਾਸ਼ੀਨਾਮਸੁਧਾਪਾਨਂ ਯੇ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਨਿਰਂਤਰਮ੍
ਜੋ ਲੋਕ ਕਾਸੀ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਅਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਪੀਦੇ ਹਨ,
ਮਮਤਾਰਹਿਤਸ੍ਯਾਪਿ ਮਮ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨੋ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਉਹ ਮਮਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਹੀ ਹਨ।
ਰਹਸ੍ਯਮਿਤਿ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਾ ਗਣੇਸ਼੍ਵਰੈਃ
ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਜ਼ ਸਮਝ ਕੇ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਗਣੇਸ਼ ਦੇ ਸਰਤਾਜ,
ਅਨ੍ਯਥਾ ਤਾਸ਼੍ਚ ਯੋਗਿਨ੍ਯਃ ਸਰਵਿਃ ਸਪਿਤਾਮਹਃ
ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਉਹ ਯੋਗਿਨੀਆਂ, ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਖਾ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ,
ਅਤੀਵ ਭਦ੍ਰਂ ਸਂਜਾਤਂ ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਤਿष੍ਠਤ੍ਸੁ ਤੇषੁ ਹਿ
ਕਾਸੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵੱਡੀ ਸ਼ੁਭਤਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਲਬ੍ਧਪ੍ਰਵੇਸ਼ਾਸ੍ਤਾਵਂਤਸ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਮਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਿਣਃ
ਜੋ ਉਥੇ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਹੀ ਰੂਪ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਯਾਨਪਿ ਪ੍ਰੇषਯਾਮਿ ਮਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਪਰਿਵਰ੍ਤਿਨਃ
ਮੈਂ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭੇਜਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਚਾਰ੍ਯੇਤਿ ਮਹਾਦੇਵਃ ਸਮਾਹੂਯ ਗਜਾਨਨਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਗਜਾਨਨ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ।
ਤਤ੍ਰਸ੍ਥਿਤੋਪਿ ਸਂਸਿਦ੍ਧਯੈ ਯਤਸ੍ਵ ਸਹਿਤੋ ਗਣੈਃ 4.2.55.
ਉਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਵੀ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਿਧੀ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰ।
ਆਧਾਯ ਸ਼ਾਸਨਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਗਣਾਧੀਸ਼ੋਥ ਧੂਰ੍ਜਟੇਃ
ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ ਨੇ ਧੂਰਜਟੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ,
ਮਹਾਸ਼ਾਖਵਿਸ਼ਾਖਾਭ੍ਯਾਂ ਨਂਦਿਭृਂਗਿਪੁਰੋਗਮਃ
ਨੰਦੀ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿੰਗੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲੈ ਕੇ, ਵੱਡੀਆਂ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਾਲ,
ਨੈਗਮੇਯੇਨ ਸਹਿਤੋ ਰੁਦ੍ਰੈਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਂਵृਤਃ
ਨੈਗਮੇਯ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੀ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ,
ਸਮਸ੍ਤਾਯਤਨਾਧੀਸ਼ੈਰ੍ਦਿਕ੍ਪਾਲੈਰਭਿਨਂਦਿਤਃ
ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾਇਆ,
ਕृਤਪੂਜੋਪ੍ਸਰੋਭਿਸ਼੍ਚ ਨृਤ੍ਯਹਸ੍ਤਕਪਲ੍ਲਵੈਃ
ਦੇਵਕਨਿਆਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨੱਚਦੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਨਰਮ ਪੱਤੀਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ,
ऋषੀਣਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਿਰ੍ਘੋषੈਰ੍ਬਧਿਰੀਕृਤਦਿਙ੍ਮੁਖਃ
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮਨ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ,
ਤ੍ਰਿਵਿष੍ਟਪ ਵਧੂਮੁष੍ਟਿਭ੍ਰष੍ਟੈਰ੍ਲਾਜੈਰਿਤਸ੍ਤਤਃ
ਸਵਰਗ ਦੀਆਂ ਵਧੂਆਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ ਹੋਏ ਲਾਜਾ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਡਿੱਗ ਰਹੇ,
ਦਤ੍ਤਮਾਲ੍ਯੋਪਹਾਰਸ਼੍ਚ ਬਹੁਵਿਦ੍ਯਾਧਰੀ ਗਣੈਃ
ਕਈ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਭੇਟਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ,
ਕृਤਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਸ਼ਕੁਨੋ ਮृਗੈਃ ਸ਼ਕੁਨਿਭਿਃ ਪੁਰਃ
ਸ਼ੁਭ ਪੰਛੀਆਂ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਏ,
ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਚ ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ
ਵਿਸ਼ਨੂ, ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਵੱਲੋਂ,
ਨਾਗਾਂਗਨਾਭਿਃ ਪਰਿਤਃ ਕृਤਨੀਰਾਜਨਾਵਿਧਿਃ 4.2.57.
ਨਾਗ ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਨੀਰਾਜਨ ਦੀ ਰੀਤ ਅਦਾ ਕੀਤੀ,
ਪਸ਼੍ਯਤਾਂ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਨਾਮਵਰੁਹ੍ਯ ਵृषੇਂਦ੍ਰਤਃ
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਵੱਛਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤੋਂ ਉਤਰਿਆ,