ਆਰਭ੍ਯਾਸ਼੍ਵਯੁਜਃਸ਼ੁਕ੍ਲਾਂ ਤਿਥਿਂ ਪ੍ਰਤਿਪਦਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍
—ਆਸ਼ਵਯੁਜ ਦੀ ਚੰਗੀ ਪੱਖ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਾਰੀਖ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ—
ਕृष੍ਣਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਭੂਤਾਯਾਮੁਪਵਾਸੀ ਨਰੋਤ੍ਤਮਃ
—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਉੱਤਮ ਮਨੁੱਖ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ।
ਪ੍ਰਣਵਾਦਿਚਤੁਰ੍ਥ੍ਯਨ੍ਤੈਰ੍ਨਾਮਭਿਰ੍ਭਕ੍ਤਿਮਾਨ੍ਨਰਃ 4.1.45.
ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਣਵ ਤੋਂ ਚੌਥੀ ਤਕ ਦੇ ਨਾਮ ਉਚਾਰਨ ਕਰੇ।
ਸਸਰ੍ਪਿषਾ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਨਾ ਲਘੁਕੋਲਿ ਪ੍ਰਮਾਣਤਃ
ਘੀ ਤੇ ਗੁਗਲੂ, ਠੀਕ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ, ਤੇ ਛੋਟੇ ਕੋਲੀ ਪਾਤਰ ਨਾਲ—
ਚੈਤ੍ਰਕृष੍ਣਪ੍ਰਤਿਪਦਿ ਤਤ੍ਰ ਯਾਤ੍ਰਾ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ
ਚੈਤ੍ਰ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਉਥੇ ਯਾਤਰਾ ਜ਼ੋਰ ਲਾ ਕੇ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਯਾਤ੍ਰਾ ਚ ਸਾਂਵਤ੍ਸਰਿਕੀਂ ਯੋ ਨ ਕੁਰ੍ਯਾਦਵਜ੍ਞਯਾ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਸਾਲਾਨਾ ਯਾਤਰਾ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ—
ਅਗ੍ਰੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤਾਃ ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਮਣਿਕਰ੍ਣਿਕਾਮ੍
—ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾ ਕੇ ਕਾਸੀ ਦੇ ਮਣਿਕਰਨਿਕਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਕਿਂ ਚਕਾਰ ਪੁਨਃ ਸ਼ਂਭੁਸ੍ਤਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯਪਿ ਸ੍ਥਿਤੇ
ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਤਾਂ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕੀ ਕੀਤਾ?
ਸ਼ृਣ੍ਵਗਸ੍ਤ੍ਯ ਮਹਾਭਾਗ ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯਪਿਸ੍ਥਿਤੇ
ਸੁਣੋ ਅਗਸਤਿਆ, ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪ ਕਾਸੀ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ—
ਪੁਰੀ ਸਾ ਯਾਦृਸ਼ੀ ਕਾਸ਼ੀ ਵਸ਼ੀਕਰਣਭੂਮਿਕਾ
ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਕਾਸੀ, ਮੋਹ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਸੀ।
ਯੋ ਯੋ ਯਾਤਿ ਪੁਰੀਂ ਤਾਂ ਤੁ ਸ ਸ ਤਤ੍ਰੈਵ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ।
ਅਕਿਂਚਿਤ੍ਕਰਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸ ਸਹਸ੍ਰਕਰੋਪ੍ਯਰਮ੍
ਹزارਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਵੀ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਬੇਬਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।
ਚਿਂਤਯਨ੍ਨਿਤਿ ਦੇਵੇਸ਼ੋ ਗਣਾਨਾਰਹੂਯ ਭੂਰਿਸ਼ਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਬੁਲਾਇਆ।
ਕਿਂ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਤੁ ਯੋਗਿਨ੍ਯਃ ਕਿਂ ਕਰੋਤਿ ਸ ਭਾਨੁਮਾਨ੍
ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਕੀ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਸੂਰਜ-ਦੇਵ ਕੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਨਾਮਗ੍ਰਾਹਂ ਤਤਃऽਪ੍ਰੈषੀਦ੍ਬਹੁਮਾਨ ਪੁਰਃਸਰਮ੍
ਫਿਰ, ਵੱਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਬੁਲਾਇਆ।
ਸੋਮਨਂਦਿਨ੍ਨਂਦਿषੇਣ ਕਾਲ ਪਿਂਗਲ ਕੁਕ੍ਕੁਟ
ਸੋਮਾ, ਨੰਦਿਨ, ਦਿਸ਼ਾ, ਕਾਲਾ, ਪਿੰਗਲਾ, ਕੁੱਕੁਟਾ—
ਤਿਲਪਰ੍ਣ ਸ੍ਮृਲਕਰ੍ਣ ਦृਮਿਚਂਡ ਪ੍ਰਭਾਮਯ 4.2.53.
ਤਿਲਪਰਨ, ਸਮ੍ਰਿਲਕਰਨ, ਦ੍ਰਿਮਚੰਡਾ, ਪ੍ਰਭਾਮਯ—
ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਕਿਰਾਤਾਖ੍ਯ ਚਤੁਰ੍ਮੁਖ ਨਿਕੁਂਭਕ
ਵੀਰਭਦਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੀਰਾਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਚਤੁਰਮੁਖ, ਨਿਕੁੰਭਕਾ—
ਵਿਰਾਧ ਸੁਮੁਖਾषਾਢੇ ਭਵਂਤੋ ਮਮ ਸੂਨਵਃ
ਵਿਰਾਧਾ, ਸੁਮੁਖਾਅਢਾ—ਇਹ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।
ਯਥਾ ਸ਼ਾਖਵਿਸ਼ਾਖੌ ਚ ਯਥੇਮੌ ਨਂਦਿਭृਂਗਿਣੌ
ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਖਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਖਾ, ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ, ਨੰਦੀ ਤੇ ਭ੍ਰਿੰਗੀ—
ਕਾਸ਼ੀਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਂ ਨੋ ਜਾਨੇ ਦਿਵੋਦਾਸਨृਪਸ੍ਯ ਚ
ਮੈਨੂੰ ਕਾਸੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਨਾ ਹੀ ਰਾਜਾ ਦਿਵੋਦਾਸ ਦੀ।
ਸ਼ਂਕੁਕਰ੍ਣਮਹਾਕਾਲੌ ਕਾਲਸ੍ਯਾਪਿ ਪ੍ਰਕਂਪਨੌ
ਸ਼ੰਕੁਕਰਨ ਤੇ ਮਹਾਕਾਲਾ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੰਬਾ ਦੇਂਦੇ ਹਨ—
ਕृਤਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞੌ ਤੋ(?) ਤੂਰ੍ਣਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵਾਰਾਣਸੀਂ ਪੁਰੀਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਚਨ ਕਰਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਵਾਰਾਣਸੀ ਸ਼ਹਿਰ ਪਹੁੰਚ ਲਿਆ।
ਯਥੈਂਦ੍ਰਜਾਲਿਕੀਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਾਯਾਮਿਹ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਜਾਦੂਗਰ ਦੀ ਮਾਇਆ ਵੇਖ ਕੇ—
ਅਹੋ ਮੋਹਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮਹੋ ਭਾਗ੍ਯਵਿਪਰ੍ਯਯਃ
ਵਾਹ, ਮੋਹ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ! ਵਾਹ, ਭਾਗ ਦਾ ਉਲਟ ਜਾਣਾ!
ਤਤ੍ਯਜੇ ਯੈਰਿਯਂ ਕਾਸ਼ੀ ਮਹਾਸ਼ੀਰ੍ਵਾਦਭੂਭਿਕਾ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕਾਸੀ, ਵੱਡੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦਾਂ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ, ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ—
ਯਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਾਵਭृਥਤਃ ਸ੍ਨਾਨਮਾਤ੍ਰਂ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ 4.2.53.
ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਅਵਭ੍ਰਿਤ ਸਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਰਫ਼ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰੈਕਪੁष੍ਪਦਾਨੇਨ ਸ਼ਿਵਲਿਂਗਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਧਨਿ
ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਹੀ ਵੱਡਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰ ਦਂਡਪ੍ਰਣਾਮੇਨ ਅਪ੍ਯੇਕੇਨ ਸ਼ਿਵਾਗ੍ਰਤਃ
ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਦੰਡਤ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਉੱਚਾ ਸਤਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰੈਕਦ੍ਵਿਜਮਾਤ੍ਰਂ ਤੁ ਭੋਜਯਿਤ੍ਵਾ ਯਥੇਚ੍ਛਯਾ
ਜਿੱਥੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਹੀ ਦਵਿਜ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਵੱਡਾ ਪੂਣ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।