ਏਕਾ ਚ ਨृਤ੍ਯਕੁਸ਼ਲਾ ਤ੍ਵਨ੍ਯਾ ਗਾਨਵਿਸ਼ਾਰਦਾ
ਇੱਕ ਨ੍ਰਿਤਯ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਦੂਜੀ ਗਾਣੇ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ।
ਮृਦਂਗਵਾਦਨਜ੍ਞਾਨ੍ਯਾ ਕਾਚਿਤ੍ਤਾਲ ਕਲਾਵਤੀ
ਇੱਕ ਔਰਤ ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਵਜਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਦੂਜੀ ਤਾਲ ਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਸੀ।
ਗਂਧਭਾਗਵਿਧਿਜ੍ਞਾਨ੍ਯਾ ਕਾਚਿਦਕ੍ਸ਼ਕਲਾਲਯਾ 4.1.45.
ਇੱਕ ਔਰਤ ਸੁਗੰਧ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਢੰਗ ਜਾਣਦੀ ਸੀ, ਦੂਜੀ ਪਾਸੇ ਖੇਡਣ ਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ।
ਵਂਸ਼ਾਧਿਰੋਹਣੇ ਦਕ੍ਸ਼ਾ ਰਜ੍ਜੁਮਾਰ੍ਗੇਣ ਚੇਤਰਾ
ਇੱਕ ਔਰਤ ਬਾਂਸ ਚੜ੍ਹਣ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਸੀ, ਦੂਜੀ ਰੱਸੀ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਚੱਲਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ।
ਅਪਤ੍ਯਦਾऽਨਪਤ੍ਯਾਨਾਂ ਪਰਾ ਤਤ੍ਰਪੁਰੇऽਵਸਤ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਬੱਚੇ ਸਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਔਰਤ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੀ ਸੀ।
ਚਿਤ੍ਰਲੇਖਨ ਨੈਪੁਣ੍ਯਾਤ੍ਕਾਚਿਜ੍ਜਨਮਨੋਹਰਾ
ਇੱਕ ਔਰਤ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਸੀ।
ਗੁਟਿਕਾਸਿਦ੍ਧਿਦਾ ਕਾਚਿਤ੍ਕਾਚਿਦਂਜਨਸਿਦ੍ਧਿਦਾ
ਇੱਕ ਗੁਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸਫਲਤਾ ਦਿੰਦੀ ਸੀ, ਦੂਜੀ ਅੰਜਨ ਨਾਲ ਕਲਾ ਦਿੰਦੀ ਸੀ।
ਅਗ੍ਨਿਸ੍ਤਂਭ ਜਲਸ੍ਤਂਭ ਵਾਕ੍ਸ੍ਤਂਭਂ ਚਾਪ੍ਯਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਯਤ੍
ਉਹ ਅੱਗ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਬੋਲਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਸੀ।
ਕਾਚਿਦਾਕਰ੍ਪਣੀਂ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਦਦਾਵੁਚ੍ਚਾਟਨਂ ਪਰਾ
ਇੱਕ ਔਰਤ ਗਰੀਬੀ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਦਿੰਦੀ ਸੀ, ਦੂਜੀ ਉਚਾਟਨ ਦੀ ਕਲਾ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਸੀ।
ਚਿਂਤਿਤਾਰ੍ਥਪ੍ਰਦਾ ਕਾਚਿਤ੍ਕਾਚਿਜ੍ਜ੍ਯੋਤਿਃ ਕਲਾਵਤੀ
ਇੱਕ ਮਨ ਚਾਹੀ ਆਸ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਦੂਜੀ ਜੋਤਿਸ਼ ਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਂਗਣਂ ਪ੍ਰਤਿਗृਹਂ ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਦ੍ਯੋਗਿਨੀਗਣਃ
ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹਰ ਅੰਗਣ ਤੇ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨ ਚ੍ਛਿਦ੍ਰਂ ਲੇਭਿਰੇ ਕ੍ਵਾਪਿ ਨृਪਵਿਘ੍ਨਚਿਕੀਰ੍षਵਃ ਤਸ੍ਥੁਃ ਸਂਮਂਤ੍ਰ੍ਯ ਤਤ੍ਰੈਵ ਨ ਗਤਾ ਮਂਦਰਂ ਪੁਨਃ
ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ; ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਮਿਲ ਕੇ ਰਹੀਆਂ ਤੇ ਮੁੜ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨਹੀਂ ਗਈਆਂ।
ਪ੍ਰਭੁਕਾਰ੍ਯਮਨਿष੍ਪਾਦ੍ਯ ਸਦਃ ਸਂਭਾਵਨੈਧਿਤਃ 4.1.45.
ਮਾਲਕ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇਜ਼ਤ ਮਿਲੀ।
ਅਨ੍ਯਚ੍ਚ ਚਿਂਤਿਤਂ ਤਾਭਿਰ੍ਯੋਗਿਨੀਭਿਰਿਦਂ ਮੁਨੇ
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉਹ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸੋਚਿਆ।
ਪ੍ਰਭੂਰੁष੍ਟੋਪਿ ਸਦ੍ਭृਤ੍ਯੇ ਜੀਵਿਕਾਮਾਤ੍ਰਹਾਰਕਃ
ਮਾਲਕ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ, ਚੰਗੇ ਨੌਕਰ ਤੋਂ ਸਿਰਫ ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਦ੍ਯਾਪਿ ਕਾਸ਼ੀਂ ਸਂਤ੍ਯਜ੍ਯ ਤਦਾਰਭ੍ਯ ਮਹਾਮੁਨੇ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਹੇ ਮਹਾ ਮੁਨੀ, ਉਹ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕਾਸੀ ਛੱਡੀ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਪਿ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀਂ ਕਾਸ਼ੀਂ ਯਸ੍ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ਤਿ ਦੁਰ੍ਮਤਿਃ
ਜੋ ਕਾਸੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ, ਉਹ ਮੂਰਖ ਕਿਉਂ ਛੱਡਣ ਦੀ ਸਹਿਣ ਕਰੇ?
ਕਃ ਕਾਸ਼ੀਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਰਪਰਤ੍ਰ ਯਿਯਾਸਤਿ
ਕੌਣ ਕਾਸੀ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਮੂਰਖ ਹੋ ਕੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇ?
ਵਿਮੁਖੋਪੀਸ਼੍ਵਰੋਸ੍ਮਾਕਂ ਕਾਸ਼ੀਸੇਵਨਪੁਣ੍ਯਤਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਸਾਡੇ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁੱਖ ਫੇਰ ਲਵੇ, ਕਾਸੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਪੂਣ ਨਾਲ—
ਦਿਨੈਃ ਕਤਿਪਯੈਰੇਵ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞੋਪਿ ਸਮੇष੍ਯਤਿ
—ਕੁਝ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਵੀ ਆ ਪਹੁੰਚੇਗਾ।
ਸ਼ਂਭੋਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰਿਯਂ ਕਾਸ਼ੀ ਕਾਚਿਤ੍ਸਰ੍ਵੈਰਗੋਚਰਾ
ਇਹ ਕਾਸੀ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।
ਇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਮਨਸਿ ਸ਼ਂਭੋਰਾਨਂਦਕਾਨਨੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸਚੈ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਆਨੰਦ ਵਾਲੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ—
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਇਤ੍ਥਂ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਮੁਨਿਃ ਪੁਨਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ षਣ੍ਮੁਖਮ੍ 4.1.45.
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੁਨੀ ਨੇ ਫਿਰ ਸ਼ਣਮੁਖ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਭਜਨਾਦ੍ਯੋਗਿਨੀਨਾਂ ਚ ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਕਿਂ ਜਾਯਤੇ ਫਲਮ੍
ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਦੀ ਭਜਨ ਆਦਿ ਕਾਸੀ ਵਿੱਚ ਕੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੇਤਿਪ੍ਰਸ਼੍ਨਮੌਮੇਯੋ ਯੋਗਿਨੀਸਂਸ਼੍ਰਯਂ ਤਤਃ
ਉਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਸਵਾਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਬਾਰੇ—
ਆਕਰ੍ਣ੍ਯ ਯਾਨਿ ਪਾਪਾਨਿ ਕ੍ਸ਼ਯਂਤਿ ਭਵਿਨਾਂ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਜੋ ਪਾਪ ਸੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਥੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਪਲ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਗਜਾਨਨਾ ਸਿਂਹਮੁਖੀ ਗृਧ੍ਰਾਸ੍ਯਾ ਕਾਕਤੁਂਡਿਕਾ
ਹਾਥੀ ਵਾਲਾ ਚਿਹਰਾ, ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਮੂੰਹ, ਗਿੱਧ ਦੀ ਜਬੜੀ, ਕਾਂ ਦੀ ਚੋਚ—
ਉਲੂਕਿਕਾ ਸ਼ਿਵਾਰਾਵਾ ਮਯੂਰੀ ਵਿਕਟਾਨਨਾ
ਉਲੂਕਾ ਜਿਹੀ, ਸ਼ਿਵ ਲਈ ਹੂਕਣ ਵਾਲੀ, ਮੋਰ ਜਿਹੀ, ਡਰਾਉਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ—
ਸ਼ੁष੍ਕੋਦਰੀ ਲਲਜ੍ਜਿਹ੍ਵਾ ਸ਼੍ਵਦਂष੍ਟ੍ਰਾ ਵਾਨਰਾਨਨਾ
ਸੁੱਕੇ ਪੇਟ ਵਾਲੀ, ਲਟਕਦੀ ਜੀਭ ਵਾਲੀ, ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਦੰਦ ਵਾਲੀ, ਬਾਂਦਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ—
ਕਪਾਲਹਸ੍ਤਾ ਰਕ੍ਤਾਕ੍ਸ਼ੀ ਸ਼ੁਕੀ ਸ਼੍ਯੇਨੀ ਕਪੋਤਿਕਾ
ਖੋਪੜੀ ਹੱਥ ਵਿੱਚ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੋਤਾ ਜਿਹੀ, ਬਾਜ ਜਿਹੀ, ਕਬੂਤਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀ—