ਉਤ੍ਤਰੇ ਚਾਤ੍ਰ ਦਿਗ੍ਭਾਗੇ ਸੋਮਤੀਰ੍ਥਮਿਤਿ ਸ੍ਮृਤਮ੍ 1.3.1.7.
ਇਥੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਸੋਮ ਤੀਰਥ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਐਸ਼ਾਨੇ ਚਾਤ੍ਰ ਦਿਗ੍ਭਾਗੇ ਵਿष੍ਣੁਤੀਰ੍ਥਮਿਤਿ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਇਥੇ, ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੀਰਥ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਃ ਪੁਰਾ ਦੇਵਿ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਾਮਾਸ ਸ਼ਂਕਰਮ੍
ਕਦੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਬਹੂਨਾਮਿਹ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਮੇਕਤ੍ਰ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਮਾਗਮਃ
ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਤੀਰਥ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਣ, ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
ਇਤਿ ਤਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦੇਵਦੇਵ ਉਮਾਪਤਿਃ
ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਉਮਾ ਪਤੀ ਨੇ—
ਸਨ੍ਨਿਧਿਂ ਮਮ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸੇਵਤੇ ਗੂਢਰੂਪਤਃ
ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ, ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਨਾਨ੍ਯਦਨ੍ਵੇषਣੀਯਂ ਤੇ ਤੀਰ੍ਥਮਤ੍ਰ ਮਹਾਮੁਨੇ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਲੱਭਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਭਕ੍ਤਿਯੁਤੈਰ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਸਮਾਗਮਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਭਗਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸਦਾ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਦੇਵਿ ਪੁਰਾ ਦੇਵੋ ਮਾਰ੍ਕਡੇਯਾਯ ਸ਼ਂਕਰਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੇ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ ਸੀ।
ਸਦੋਪਹਾਰਵੇਲਾਯਾਂ ਦृਸ਼੍ਯਾਨਿ ਕਿਲ ਮਾਨਵੈਃ
ਉਪਹਾਰ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਇਹ ਸਭ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
ਵ੍ਰਤਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਤਪੋ ਵੇਦਾ ਯਜ੍ਞਾਸ਼੍ਚ ਨਿਯਮਾਦਯਃ 1.3.1.7.
ਵ੍ਰਤ, ਤੀਰਥ, ਤਪ, ਵੇਦ, ਯਜ, ਤੇ ਨਿਯਮ ਆਦਿਕ—
ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਵਾਕ੍ਯਂ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸੇਦੁषੀ ਪਰ੍ਵਤਰਾਜਪੁਤ੍ਰੀ
ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ।
ਅਹਂ ਕृਤਾਰ੍ਥਾ ਤਪਤਾਂ ਵਰਿष੍ਠ ਤ੍ਵਤ੍ਸਂਗਮਾਤ੍ਸਂਪ੍ਰਤਿ ਤੀਰ੍ਥਜਾਲਮ੍
ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਪੱਸਵੀ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਣ।
ਕਥਂ ਗਿਰੀਸ਼ਃ ਪੁਨਰਤ੍ਰ ਦੇਵਃ ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਮਹਾਵਹ੍ਨਿਵਪੁਰ੍ਧਰੋऽਪਿ
ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਕਿ ਗਿਰੀਸ਼ਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਮਹਾਂ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇੱਥੇ ਮੁੜ ਆ ਗਏ ਹਨ?
ਆਦਿष੍ਟਸ੍ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਰ੍ਥਮਹਂ ਲਿਂਗਾਨਿ ਵੀਕ੍ਸ਼ਿਤੁਮ੍
ਮੈਨੂੰ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਲਿੰਗਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
ਰੁਦ੍ਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਚ ਕੇਦਾਰੇ ਤਥਾ ਬਦਰਿਕਾਸ਼੍ਰਮੇ
ਮੈਂ ਰੁਦ੍ਰ ਖੇਤਰ, ਕੇਦਾਰ ਅਤੇ ਬਦਰੀਕਾ ਆਸ਼ਰਮ ਵੀ ਗਿਆ।
ਕਾਂਚੀਮੁਖ੍ਯਾਸੁ ਪੁਣ੍ਯਾਸੁ ਪੁਰੀष੍ਵਪ੍ਯਗਮਂ ਤਦਾ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਕਾਂਚੀ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦਾ ਵੀ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।
ਸ੍ਥਾਪਿਤਾਨਿ ਚ ਲਿਂਗਾਨਿ ਸ੍ਵਯਂਭੂਨਿ ਚ ਦृष੍ਟਵਾਨ੍
ਮੈਂ ਓਹ ਲਿੰਗ ਵੀ ਵੇਖੇ ਜੋ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।
ਸੇਵਮਾਨਃ ਸਸ਼ਿष੍ਯੋऽਹਂ ਪਰ੍ਯਟਨ੍ਪृਥਿਵੀਮਿਮਾਮ੍
ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਸਮੇਤ ਸੇਵਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਫਿਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਤਪਾਂਸਿ ਯਜ੍ਞਕਰ੍ਮਾਣਿ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਭੂਮਿਂ ਸਮਾਚਰਨ੍
ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਯਜਨਾਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਮੈਂ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਭੁਵਿ ਪੁਣ੍ਯਾਨਿ ਦੇਸ਼ਮੇਤਮੁਪਾਸ਼੍ਰਯਮ੍
ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।
ਅਰੁਣਾਦ੍ਰਿਰਿਤਿਖ੍ਯਾਤਂ ਪਰ੍ਵਤਂ ਲਿਂਗਮੈਕ੍ਸ਼ਿषਿ
ਮੈਂ ਉਹ ਪਹਾੜ ਵੇਖਿਆ ਜਿਸਨੂੰ ਅਰੁਣਾਦ੍ਰਿ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਲਿੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ।
ਕਂਦਮੂਲਫਲਾਹਾਰਾ ਦृष੍ਟਾਃ ਸ਼ੋਣਾਦ੍ਰਿ ਸੇਵਕਾਃ
ਮੈਂ ਸ਼ੋਣਾਦ੍ਰਿ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਕੰਧ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੇ ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ।
ਆਦ੍ਯੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਪੂਰ੍ਵਮਰ੍ਚਿਤਂ ਦਿਵ੍ਯਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ ।। 1.3.1.8.
ਉਹ ਲਿੰਗ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦਿਵਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਸੀ।
ਇਤਿ ਵੇਦਾ ਸ੍ਤੁਵਂਤਿ ਤ੍ਵਾਮਰੁਣਾਦ੍ਰੀਸ਼ ਸਂਤਤਮ੍
ਹੇ ਅਰੁਣਾਦ੍ਰਿ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਵੇਦ ਸਦਾ ਤੇਰੀ ਹੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਵੇਦਸ੍ਵਰੂਪਾਯ ਨਿਤ੍ਯਾਯਾਮृਤਮੂਰ੍ਤ੍ਤਯੇ
ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਰੂਪ, ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਅਮਰਤਾ ਦੇ ਮੂਰਤ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਭਕ੍ਤਵਾਤ੍ਸਲ੍ਯਪੂਰ੍ਣਾਯ ਪੁਣ੍ਯਾਯ ਪੁਰਭੇਦਿਨੇ
ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਪਵਿੱਤਰ, ਤੇ ਪੁਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਭੁਵਿ ਲਬ੍ਧਵਤਾ ਭੂਯੋ ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਕਾਰ੍ਯਂ ਤਪਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੁਣ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਪ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹੀ।
ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਤੇ ਸ੍ਵਯਂ ਵਾਸਾਨ੍ਦੇਵਾਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਤ੍ਵਦਾਸ਼੍ਰਯੇ
ਇੱਥੇ ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਲਈ ਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਯਤ੍ਕृਤਂ ਤਪਃ ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਵਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਫਲਂ ਮਮ
ਮੈਂ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਰ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਹੀ ਫਲ ਹੈ।