ਵੇਦਸ੍ਯ ਵਦਨਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਤ੍ਰਿਪਦਾ ਪਰਾ
ਵੇਦ ਦੀ ਬੋਲੀ ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਪੰਕਤੀਆਂ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਛੰਦ ਹੈ।
ਸਹਸ੍ਰਂ ਸਾਧਿਕਂ ਕਿਂਚਿਤ੍ਤ੍ਰਿਕਮੈਤਜ੍ਜਪਨ੍ਯਮੀ
ਇਸ ਦੀ ਜਪ ਗਿਣਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵੱਧ ਤੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਤ੍ਯਬ੍ਦਮਿਤਿ ਯੋਭ੍ਯਸ੍ਯੇਤ੍ਪ੍ਰਤਿਘਸ੍ਰਮਨਨ੍ਯਧੀਃ
ਜੋ ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਸ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਣਮਯਮੋਂਕਾਰਂ ਭੂਰ੍ਭੁਵਃਸ੍ਵਰਿਤਿ ਤ੍ਰਯਮ੍
ਤਿੰਨ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਓਂਕਾਰ ਅਤੇ ਭੂ, ਭਵ, ਸਵ—ਇਹ ਤਿੰਨ—
ਏਤਦਕ੍ਸ਼ਰਮੇਨਾਂ ਚ ਜਪੇਦ੍ਵ੍ਯਾਹृਤਿਪੂਰ੍ਵਿਕਾਮ੍
ਇਹ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ, ਵਿਆਹ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਲਾ ਕੇ, ਜਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਿਧਿਕ੍ਰਤੋਰ੍ਦਸ਼ਗੁਣਂ ਜਪਸ੍ਯਫਲਮਸ਼੍ਨੁਤੇ
ਉਹ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜਪ ਦੇ ਫਲ ਤੋਂ ਦੱਸ ਗੁਣਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਉਪਾਂਸ਼ੁਸ੍ਤਚ੍ਛਤਗੁਣਃ ਸਹਸ੍ਰੋ ਮਾਨਸਸ੍ਤਤਃ
ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਜਪਣ ਨਾਲ ਉਹ ਸੌ ਗੁਣਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਮਨ ਵਿੱਚ ਜਪਣ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਵੱਧ।
ਅਧੀਤ੍ਯਵੇਦਾਨ੍ਵੇਦੌ ਵਾ ਵੇਦਂ ਵਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤੋ ਦ੍ਵਿਜਃ 4.1.36.
ਜੋ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਾ, ਉਹ ਜਿੰਨਾ ਵੀ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਸਾਰੇ, ਚਾਹੇ ਇੱਕ, ਜਾਂ ਜਿੰਨਾ ਸਮਰਥ ਹੈ—
ਸ਼੍ਰੁਤਿਮੇਵ ਸਦਾਭ੍ਯਸ੍ਯੇਤ੍ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤੁਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ
ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਤਪ ਕਰਣ ਲਈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਪਾਠ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਹਿਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰੁਤੇਰਧ੍ਯਯਨਂ ਯੋਨ੍ਯਤ੍ਪਠਿਤੁਮਿਚ੍ਛਤਿ
ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ—
ਉਪਨੀਯ ਚ ਵੈ ਸ਼ਿष੍ਯਂ ਵੇਦਮਧ੍ਯਾਪਯੇਦ੍ਦ੍ਵਿਜਃ
ਜਦੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਉਪਨਯਨ ਕਰਕੇ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਾਏ।
ਯੋਧ੍ਯਾਪਯੇਦੇਕਦੇਸ਼ਂ ਸ਼੍ਰੁਤੇਰਂਗਾਨ੍ਯਥਾਪਿ ਵਾ
ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਪੜ੍ਹਾਏ—
ਯਥਾਵਿਧਿ ਨਿषੇਕਾਦਿ ਯਃ ਕਰ੍ਮ ਕੁਰੁਤੇ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਜੋ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਸ਼ੇਕ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਅਗ੍ਨ੍ਯਾਧੇਯਂ ਪਾਕਯਜ੍ਞਾਨਗ੍ਨਿष੍ਟੋਮਾਦਿਕਾਨ੍ਮਖਾਨ੍
ਅੱਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਘਰ ਦੇ ਯਜਨ, ਅਤੇ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਆਦਿ ਵੱਡੇ ਯਜਨ—
ਉਪਾਧ੍ਯਾਯਾਦ੍ਦਸ਼ਾਚਾਰ੍ਯ ਆਚਾਰ੍ਯਾਤ੍ਤੁ ਸ਼ਤਂ ਪਿਤਾ
ਉਪਾਧਿਆਇ ਤੋਂ ਦੱਸ ਗੁਣਾ; ਅਚਾਰਿਆ ਤੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾ; ਪਿਤਾ ਤੋਂ—
ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਜ੍ਞਾਨਤੋ ਜ੍ਯੈष੍ਠ੍ਯਂ ਬਾਹੁਜਾਨਾਂ ਤੁ ਵੀਰ੍ਯਤਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾਪਣ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤ ਨਾਲ।
ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਸਿਕ੍ਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਦ੍ਵਿਜਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਮਕਾਮਤਃ 4.1.36.
ਜੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਅਣਚਾਹੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਰ ਛੱਡ ਦੇਵੇ—
ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਨਿਰਤਾਨਾਂ ਚ ਵੇਦਯਜ੍ਞਕ੍ਰਿਯਾਵਤਾਮ੍
ਜੋ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਵੇਦ ਪਾਠ ਤੇ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਅਕृਤ੍ਵਾ ਭੈਕ੍ਸ਼੍ਯਚਰਣਮਸਮਿਧ੍ਯ ਹੁਤਾਸ਼ਨਮ੍
ਭਿਖਿਆ ਮੰਗਣ ਜਾਂ ਯਜਨ ਦੀ ਅੱਗ ਜਲਾਉਣ ਬਿਨਾ,
ਯਥੇष੍ਟਚੇष੍ਟੋ ਨਭਵੇਦ੍ਗੁਰੋਰ੍ਨਯਨਗੋਚਰੇ
ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਗੁਰੁਨਿਂਦਾਭਵੇਦ੍ਯਤ੍ਰ ਪਰਿਵਾਦਸ੍ਤੁ ਯਤ੍ਰ ਚ
ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਜਾਂ ਬਦਨਾਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੋਵੇ,
ਖਰੋ ਗੁਰੋਃ ਪਰੀਵਾਦਾਚ੍ਛ੍ਵਾ ਭਵੇਦ੍ਗੁਰੁਨਿਂਦਕਃ
ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਗਧਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਬੁਰਾ ਕਹਿਣ ਵਾਲਾ ਕੁੱਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਭਿਵਾਦ੍ਯਾ ਗੁਰੋਃ ਪਤ੍ਨੀ ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾਂਘ੍ਰੀ ਯੁਵਤੀ ਸਤੀ
ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਚਾਹੇ ਜੁਆਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਲਾਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਸ੍ਵਭਾਵਸ਼੍ਚਂਚਲਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਦੋषਃ ਪੁਂਸਾਮਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਚੰਚਲਤਾ, ਮਰਦਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਖਾਮੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਦ੍ਵਾਂਸਮਪ੍ਯਵਿਦ੍ਵਾਂਸਂ ਯਤਸ੍ਤਾਧਰ੍षਯਂਤ੍ਯਲਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵਿਦਵਾਨ ਜਾਂ ਅਣਪੜ੍ਹ, ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਵਸ਼ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨ ਮਾਤ੍ਰਾ ਨ ਦੁਹਿਤ੍ਰਾ ਵਾ ਨ ਸ੍ਵਸ੍ਰੈਕਾਂਤਸ਼ੀਲਤਾ
ਮਾਂ, ਧੀ ਜਾਂ ਭੈਣ ਨਾਲ ਕਦੇ ਵੀ ਇਕੱਲੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਖਨਨ੍ਯਦ੍ਵਦ੍ਭੂਮੇਰ੍ਵਾਰ੍ਯਧਿਗਚ੍ਛਤਿ 4.1.36.
ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖੋਦ ਕੇ ਜਤਨ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਸ਼ਯਾਨਮਭ੍ਯੁਦਯਤੇ ਬ੍ਰਧ੍ਨਸ਼੍ਚੇਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਮ੍
ਜੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਸੌਣ ਵੇਲੇ ਰਾਤੀ ਸ੍ਰਾਵ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਸੁਤਸ੍ਯ ਸਂਭਵੇ ਕ੍ਲੇਸ਼ਂ ਸਹੇਤੇ ਪਿਤਰੌ ਚ ਯਤ੍
ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ ਵੇਲੇ ਮਾਪੇ ਜੋ ਦੁੱਖ ਸਹਿੰਦੇ ਹਨ,
ਅਤਸ੍ਤਯੋਃ ਪ੍ਰਿਯਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਗੁਰੋਰਪਿ ਚ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਇਸ ਲਈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।