ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਮਂਡਲਮਧ੍ਯਸ੍ਥੋ ਦਦृਸ਼ੇ ਪੁਰੁषਾਕृਤਿਃ
ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਗੋਲ ਵਿਚਕਾਰ, ਮਨੁੱਖੀ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ।
ਆਵਯੋਰਂਤਰਂ ਕੋਸੌ ਬਿਭृਯਾਤ੍ਪੁਰੁषਾਕृਤਿਮ੍
ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੈ?
ਸ੍ਰष੍ਟਾ ਕ੍ਸ਼ਣੇਨ ਚ ਮਹਾਨ੍ਪੁਰੁषੋ ਨੀਲਲੋਹਿਤਃ
ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਨੀਲੇ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਵੱਡਾ ਪੁਰਖ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭਸ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਹ ਜਾਨੇ ਤ੍ਵਾਂ ਚਂਦ੍ਰਸ਼ੇਖਰਮ੍
ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਵਾਲੇ।'
ਰੋਦਨਾਦ੍ਰੁਦ੍ਰਨਾਮਾਪਿ ਯੋਜਿਤੋਸਿ ਮਯਾ ਪੁਰਾ 4.1.31.
ਤੇਰੇ ਰੋਣ ਕਰਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਅਥੇਸ਼੍ਵਰਃ ਪਦ੍ਮਯੋਨੇਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਗਰ੍ਵਵਤੀਂ ਗਿਰਮ੍
ਫਿਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਦੇ ਘਮੰਡ ਵਾਲੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ,
ਪ੍ਰਾਹ ਪਂਕਜਜਨ੍ਮਾਸੌ ਸ਼ਾਸ੍ਯਸ੍ਤੇ ਕਾਲਭੈਰਵ
ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ, ਕਾਲਭੈਰਵ, ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।'
ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਭਰ੍ਤੁਂ ਸਮਰ੍ਥੋऽਸਿ ਭਰਣਾਦ੍ਭੈਰਵਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਢੋਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਭੈਰਵ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਮਰ੍ਦਯਿष੍ਯਤਿ ਭਵਾਂਸ੍ਤੁष੍ਟੋ ਦੁष੍ਟਾਤ੍ਮਨੋ ਯਤਃ
ਜਦ ਤੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਮੰਦ ਬੁਧੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾ ਦੇਵੇਂਗਾ,
ਯਤਃ ਪਾਪਾਨਿ ਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਭਕ੍ਸ਼ਯਿष੍ਯਤਿ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਤੁਰੰਤ ਨਿਗਲ ਲਵੇਂਗਾ,
ਯਾ ਮੇ ਮੁਕ੍ਤਿਪੁਰੀ ਕਾਸ਼ੀ ਸਰ੍ਵਾਭ੍ਯੋਪਿ ਗਰੀਯਸੀ
ਮੇਰੀ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਨਗਰੀ ਕਾਸੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਹਾਨ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਯੇ ਪਾਪਕਰ੍ਤਾਰਸ੍ਤੇषਾਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤਾ ਤ੍ਵਮੇਵ ਹਿ
ਉਥੇ, ਪਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸਿਰਫ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।
ਏਤਾਨ੍ਵਰਾਨ੍ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯਾऽਥ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ਕਾਲਭੈਰਵਃ
ਇਹ ਵਰ ਦਿਲੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੇ, ਕਾਲਭੈਰਵ ਨੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ—
ਯਦਂਗਮਪਰਾਧ੍ਨੋਤਿ ਕਾਰ੍ਯਂ ਤਸ੍ਯੈਵ ਸ਼ਾਸਨਮ੍
ਜਦ ਕੋਈ ਅੰਗ ਨਾਲ ਗਲਤੀ ਕਰੇ, ਉਸ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਹੋਵੇਗੀ।
ਯਜ੍ਞਮੂਰ੍ਤਿਧਰੋ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਤਸ੍ਤੁष੍ਟਾਵ ਸ਼ਂਕਰਮ੍ 4.1.31.
ਯਜਨ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਫਿਰ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਤੌ ਮਹਾਦੇਵਃ ਪ੍ਰੀਤਃ ਪ੍ਰਣਤਵਤ੍ਸਲਃ
ਮਹਾਂਦੇਵ, ਜੋ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦਿੱਤਾ।
ਮਾਨ੍ਯੋऽਧ੍ਵਰੋਸੌ ਭਵਤਾ ਤਥਾ ਸ਼ਤਧृਤਿਸ੍ਤ੍ਵਯਮ੍
ਇਹ ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਯਜਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵਜੋਂ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਸ਼ਤਧ੍ਰਿਤਿ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਪਨੋਦਾਯ ਵ੍ਰਤਂ ਲੋਕਾਯ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾਂऽਤਰ੍ਹਿਤੋ ਦੇਵਸ੍ਤੇਜੋਰੂਪਸ੍ਤਦਾ ਸ਼ਿਵਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਵਰਤ ਦਿਖਾਇਆ; ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਤੇਜ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਗਏ।
ਉਤ੍ਪਾਦ੍ਯ ਕਨ੍ਯਾਮੇਕਾਂ ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯੇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਕੁੜੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਦਂष੍ਟਾਕਰਾਲਵਦਨਾਂ ਲਲਜ੍ਜਿਹ੍ਵਾਤਿਭੀषਣਾਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ, ਦੰਦ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ ਹੋਏ ਤੇ ਜੀਭ ਲਟਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਕਰ੍ਤ੍ਰੀਂ ਕਰ੍ਪਰਹਸ੍ਤਾਗ੍ਰਾਂ ਸ੍ਫੁਰਤ੍ਪਿਂਗੋਗ੍ਰਤਾਰਕਾਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਛੁਰੀ ਫੜੀ ਹੋਈ, ਉਂਗਲੀਆਂ 'ਤੇ ਖੋਪੜੀ ਰੱਖੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਪੀਲੀਆਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਯਾਵਦ੍ਵਾਰਾਣਸੀਂ ਦਿਵ੍ਯਾਂ ਪੁਰੀਮੇष ਗਮਿष੍ਯਤਿ
ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ, ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਤੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ੋਸ੍ਤਿ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਾਰਾਣਸੀਂ ਪੁਰੀਮ੍
ਤੈਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਦਾਖਲਾ ਹੈ, ਪਰ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡ ਕੇ।
ਤਤ੍ਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯਾਦ੍ਭੈਰਵੋਪਿ ਕਾਲੋਭੂਤ੍ਕਾਲਕਾਲਤਃ
ਉਸ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਕਾਰਨ, ਭੈਰਵ ਵੀ ਸਮਾਂ ਬਣ ਗਿਆ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਪਾਲਪਾਣਿਰ੍ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਚਚਾਰ ਭੁਵਨਤ੍ਰਯਮ੍ 4.1.31.
ਖੋਪੜੀ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ।
ਸਤ੍ਯਲੋਕੇਪਿ ਵੈਕੁਂਠੇ ਮਹੇਂਦ੍ਰਾਦਿ ਪੁਰੀष੍ਵਪਿ
ਸਤ੍ਯਲੋਕ, ਵੈਕੁੰਠ, ਮਹੇਂਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ,
ਪ੍ਰਤਿਤੀਰ੍ਥਂ ਭ੍ਰਮਨ੍ਨਾਪਿ ਵਿਮੁਕ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਯਾ
ਹਰ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ 'ਤੇ ਭਟਕਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਾ ਹੋਇਆ।
ਅਨੇਨੈਵਾਨੁਮਾਨੇਨ ਮਹਿਮਾ ਤ੍ਵਵਗਮ੍ਯਤਾਮ੍
ਇਸ ਹੀ ਤਰਕ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਸਮਝੋ।
ਸਂਤਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨ੍ਯਨੇਕਾਨਿ ਬਹੂਨ੍ਯਾਯਤਨਾਨਿ ਚ
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਹਨ ਤੇ ਅਨੇਕ ਮੰਦਰ ਵੀ ਹਨ।
ਤਾਵਦ੍ਗਰ੍ਜਂਤਿ ਪਾਪਾਨਿ ਬ੍ਰਹਤ੍ਯਾਦਿਕਾਨ੍ਯਲਮ੍
ਜਦ ਤੱਕ ਪਾਪ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ, ਗੂੰਜਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।