ਯਦ੍ਭਾਸਾ ਭਾਸਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਸ ਏਕਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਂਬਕਃ ਪਰਃ
ਜਿਸ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਚਮਕਦਾ ਹੈ—ਉਹੀ ਇਕ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਰਵੋਚ ਹੈ।
ਤਮਾਹੁਰੇਕਂ ਕੈਵਲ੍ਯਂ ਸ਼ਂਕਰਂ ਦੁਃਖਤਸ੍ਕਰਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਇਕ, ਅਦਵਿਤੀਯ, ਸ਼ੰਕਰ, ਦੁੱਖ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੁਤੀਰਿਤਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯੇਤ੍ਥਂ ਤਾਵਤੀਵ ਵਿਮੋਹਿਤੌ
ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਇਹ ਵਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭੁਲਾਵੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ।
ਕਥਂ ਪ੍ਰਮਥਨਾਥੋਸੌ ਰਮਮਾਣੋ ਨਿਰਂਤਰਮ੍
ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਪ੍ਰਮਥਾ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ,
ਵਿਟਂਕਵੇਸ਼ੋ ਜਟਿਲੋ ਵृषਗੋਵ੍ਯਾਲਭੂषਣਃ 4.1.31.
ਭਿਕਾਰੀ ਵਾਲਾ ਰੂਪ, ਜਟਾ ਵਾਲਾ, ਬਲਦ, ਗਾਂ ਤੇ ਸੱਪ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ?
ਤਦੁਦੀਰਿਤਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਪ੍ਰਣਵਾਤ੍ਮਾ ਸਨਾਤਨਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਓਂਕਾਰ ਹੈ,
ਪ੍ਰਣਵ ਉਵਾਚ ਕਦਾਚਿਦ੍ਰਮਤੇ ਰੁਦ੍ਰੋ ਲੀਲਾਰੂਪਧਰੋ ਹਰਃ
ਓਂਕਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕਦੇ-ਕਦੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਖੇਡ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ।
ਅਸੌ ਹਿ ਭਗਵਾਨੀਸ਼ਃ ਸ੍ਵਯਂਜ੍ਯੋਤਿਃ ਸਨਾਤਨਃ
ਉਹੀ ਭਗਵਾਨ, ਆਪ ਹੀ ਚਮਕਣ ਵਾਲਾ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤੇਪਿ ਤਦਾ ਮਖਮੂਰ੍ਤੇਰਜਸ੍ਯ ਹਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਯਜਨ ਰੂਪ ਤੋਂ,
ਪ੍ਰਾਦੁਰਾਸੀਤ੍ਤਤੋ ਜ੍ਯੋਤਿਰੁਭਯੋਰਂਤਰੇ ਮਹਤ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।
ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਮਂਡਲਮਧ੍ਯਸ੍ਥੋ ਦਦृਸ਼ੇ ਪੁਰੁषਾਕृਤਿਃ
ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਗੋਲ ਵਿਚਕਾਰ, ਮਨੁੱਖੀ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ।
ਆਵਯੋਰਂਤਰਂ ਕੋਸੌ ਬਿਭृਯਾਤ੍ਪੁਰੁषਾਕृਤਿਮ੍
ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੈ?
ਸ੍ਰष੍ਟਾ ਕ੍ਸ਼ਣੇਨ ਚ ਮਹਾਨ੍ਪੁਰੁषੋ ਨੀਲਲੋਹਿਤਃ
ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਨੀਲੇ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਵੱਡਾ ਪੁਰਖ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭਸ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਹ ਜਾਨੇ ਤ੍ਵਾਂ ਚਂਦ੍ਰਸ਼ੇਖਰਮ੍
ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਵਾਲੇ।'
ਰੋਦਨਾਦ੍ਰੁਦ੍ਰਨਾਮਾਪਿ ਯੋਜਿਤੋਸਿ ਮਯਾ ਪੁਰਾ 4.1.31.
ਤੇਰੇ ਰੋਣ ਕਰਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਅਥੇਸ਼੍ਵਰਃ ਪਦ੍ਮਯੋਨੇਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਗਰ੍ਵਵਤੀਂ ਗਿਰਮ੍
ਫਿਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਦੇ ਘਮੰਡ ਵਾਲੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ,
ਪ੍ਰਾਹ ਪਂਕਜਜਨ੍ਮਾਸੌ ਸ਼ਾਸ੍ਯਸ੍ਤੇ ਕਾਲਭੈਰਵ
ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ, ਕਾਲਭੈਰਵ, ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।'
ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਭਰ੍ਤੁਂ ਸਮਰ੍ਥੋऽਸਿ ਭਰਣਾਦ੍ਭੈਰਵਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਢੋਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਭੈਰਵ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਮਰ੍ਦਯਿष੍ਯਤਿ ਭਵਾਂਸ੍ਤੁष੍ਟੋ ਦੁष੍ਟਾਤ੍ਮਨੋ ਯਤਃ
ਜਦ ਤੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਮੰਦ ਬੁਧੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾ ਦੇਵੇਂਗਾ,
ਯਤਃ ਪਾਪਾਨਿ ਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਭਕ੍ਸ਼ਯਿष੍ਯਤਿ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਤੁਰੰਤ ਨਿਗਲ ਲਵੇਂਗਾ,
ਯਾ ਮੇ ਮੁਕ੍ਤਿਪੁਰੀ ਕਾਸ਼ੀ ਸਰ੍ਵਾਭ੍ਯੋਪਿ ਗਰੀਯਸੀ
ਮੇਰੀ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਨਗਰੀ ਕਾਸੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਹਾਨ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਯੇ ਪਾਪਕਰ੍ਤਾਰਸ੍ਤੇषਾਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤਾ ਤ੍ਵਮੇਵ ਹਿ
ਉਥੇ, ਪਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸਿਰਫ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।
ਏਤਾਨ੍ਵਰਾਨ੍ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯਾऽਥ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ਕਾਲਭੈਰਵਃ
ਇਹ ਵਰ ਦਿਲੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੇ, ਕਾਲਭੈਰਵ ਨੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ—
ਯਦਂਗਮਪਰਾਧ੍ਨੋਤਿ ਕਾਰ੍ਯਂ ਤਸ੍ਯੈਵ ਸ਼ਾਸਨਮ੍
ਜਦ ਕੋਈ ਅੰਗ ਨਾਲ ਗਲਤੀ ਕਰੇ, ਉਸ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਹੋਵੇਗੀ।
ਯਜ੍ਞਮੂਰ੍ਤਿਧਰੋ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਤਸ੍ਤੁष੍ਟਾਵ ਸ਼ਂਕਰਮ੍ 4.1.31.
ਯਜਨ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਫਿਰ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਤੌ ਮਹਾਦੇਵਃ ਪ੍ਰੀਤਃ ਪ੍ਰਣਤਵਤ੍ਸਲਃ
ਮਹਾਂਦੇਵ, ਜੋ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦਿੱਤਾ।
ਮਾਨ੍ਯੋऽਧ੍ਵਰੋਸੌ ਭਵਤਾ ਤਥਾ ਸ਼ਤਧृਤਿਸ੍ਤ੍ਵਯਮ੍
ਇਹ ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਯਜਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵਜੋਂ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਸ਼ਤਧ੍ਰਿਤਿ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਪਨੋਦਾਯ ਵ੍ਰਤਂ ਲੋਕਾਯ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾਂऽਤਰ੍ਹਿਤੋ ਦੇਵਸ੍ਤੇਜੋਰੂਪਸ੍ਤਦਾ ਸ਼ਿਵਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਵਰਤ ਦਿਖਾਇਆ; ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਤੇਜ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਗਏ।
ਉਤ੍ਪਾਦ੍ਯ ਕਨ੍ਯਾਮੇਕਾਂ ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯੇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਕੁੜੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਦਂष੍ਟਾਕਰਾਲਵਦਨਾਂ ਲਲਜ੍ਜਿਹ੍ਵਾਤਿਭੀषਣਾਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ, ਦੰਦ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ ਹੋਏ ਤੇ ਜੀਭ ਲਟਕ ਰਹੀ ਸੀ।