ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵਂ ਭੈਰਵਸ੍ਯ ਮਹਾਪਾਤਕਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਭੈਰਵ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਾ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਪਾਣਿਭ੍ਯਾਂ ਪਰਿਤਃ ਪ੍ਰਪੀਡ੍ਯ ਸੁਦृਢਂ ਨਿਸ਼੍ਚੋਤ੍ਯ ਨਿਸ਼੍ਚੋਤ੍ਯ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਂਡਂ ਸਕਲਂ ਪਚੇਲਿਮਰਸਾਲੋਚ੍ਚੈਃ ਫਲਾਭਂ ਮੁਹੁਃ
ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਬਾ ਕੇ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਿਚੋੜ ਕੇ, ਪਚੇਲੀਮਾ ਫਲਾਂ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਨੂੰ ਫਲ ਵਾਂਗ ਨਿਚੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਂਭਯੋਨੇ ਨ ਵੇਤ੍ਤ੍ਯੇਵ ਮਹਿਮਾਨਂ ਮਹੇਸ਼ਿਤੁਃ
ਕੁੰਭ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
ਨ ਚਿਤ੍ਰਮਤ੍ਰ ਭੂਦੇਵ ਭਵਮਾਯਾ ਦੁਰਤ੍ਯਯਾ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਵਨ ਦੀ ਮਾਇਆ ਪਾਰ ਕਰਨੀ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਹੈ।
ਵੇਦਯੇਦ੍ਯਦਿਚਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸ ਏਵ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ 4.1.31.
ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਆਪ ਪਛਾਣ ਲਵੇ, ਉਹੀ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।
ਸ ਸਰ੍ਵਗੋਪਿ ਨੇਕ੍ਸ਼੍ਯੇਤ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾਰਾਮੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਉਹ ਸਭ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ; ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਮਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾ ਪਿਤਾਮਹਂ ਵਿਪ੍ਰ ਮੇਰੁਸ਼ृਂਗੇ ਮਹਰ੍षਯਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਪਿਤਾਮਹ ਤੇ ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ,
ਸਮਾ ਯਯਾ ਮਹੇਸ਼ਸ੍ਯ ਮੋਹਿਤੋ ਲੋਕਸਂਭਵਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਨੂੰ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਜਗਦ੍ਯੋਨਿਰਹਂ ਧਾਤਾ ਸ੍ਵਯਂਭੂਰੇਕ ਈਸ਼੍ਵਰਃ
ਮੈਂ ਜਗਤ ਦਾ ਮੂਲ ਹਾਂ, ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਤੇ ਇਕ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਹਾਂ।
ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਕੋ ਹਿ ਜਗਤਾਮਹਮੇਕੋ ਨਿਵਰ੍ਤਕਃ
ਜਗਤ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਕਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ।
ਤਸ੍ਯੈਵਂ ਬ੍ਰੁਵਤੋ ਧਾਤੁਃ ਕ੍ਰਤੁਰ੍ਨਾਰਾਯਣਾਂਸ਼ਜਃ
ਜਦ ਧਾਤਾ ਐਸਾ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਯਜਨ ਉੱਠਿਆ।
ਅਵਿਜ੍ਞਾਯ ਪਰਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਕਿਮੇਤਤ੍ਪ੍ਰਤਿਪਾਦ੍ਯਤੇ
ਪਰਮ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣੇ ਬਿਨਾ, ਇਹ ਕੀ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਅਹਂ ਕਰ੍ਤਾ ਹਿ ਲੋਕਾਨਾਂ ਯਜ੍ਞੋ ਨਾਰਾਯਣਃ ਪਰਃ
ਮੈਂ ਹੀ ਜਗਤ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹਾਂ; ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਯਜਨ ਨਾਰਾਇਣ ਹੈ।
ਅਹਮੇਵ ਪਰਂ ਜ੍ਯੋਤਿਰਹਮੇਵ ਪਰਾ ਗਤਿਃ
ਮੈਂ ਹੀ ਪਰਮ ਜੋਤ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਲਕੜੀ ਹਾਂ।
ਏਵਂ ਵਿਪ੍ਰ ਕृਤੌ ਮੋਹਾਤ੍ਪਰਸ੍ਪਰਜਯੈषਿਣੌ 4.1.31.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਭੁਲਾਵੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਯੂਯਮੇਵ ਨ ਸਂਦੇਹਃ ਕਿਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿਤਿष੍ਠਤ
ਤੁਸੀਂ ਆਪ, ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ, ਸੱਚਾਈ 'ਤੇ ਪੱਕੇ ਨਹੀਂ ਹੋ।
ਸ਼੍ਰੁਤਯ ਊਚੁਃ ਯਦਿ ਮਾਨ੍ਯਾ ਵਯਂ ਦੇਵੌ ਸृष੍ਟਿਸ੍ਥਿਤਿਕਰੌ ਵਿਭੂ
ਵੇਦਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇਕਰ ਸਾਨੂੰ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਤੇ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਇੱਜ਼ਤ ਮਿਲੇ—
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮਿਦਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਪ੍ਰੋਚਤੁਸ੍ਤੌ ਸ਼੍ਰੁਤੀਃ ਪ੍ਰਤਿ
ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ:
ऋਗੁਵਾਚ ਯਦਂਤਃਸ੍ਥਾਨਿ ਭੂਤਾਨਿ ਯਤਃ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਰਿਗ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਚੱਲਦਾ ਹੈ—
ਯੇਨ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਹਿ ਵਯਂ ਸ ਏਕਃ ਸਰ੍ਵਦृਕ੍ਛਿਵਃ
ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਮਾਪ-ਤੋਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਉਹੀ ਇਕ, ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਿਵ ਹੈ।
ਯਦ੍ਭਾਸਾ ਭਾਸਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਸ ਏਕਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਂਬਕਃ ਪਰਃ
ਜਿਸ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਚਮਕਦਾ ਹੈ—ਉਹੀ ਇਕ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਰਵੋਚ ਹੈ।
ਤਮਾਹੁਰੇਕਂ ਕੈਵਲ੍ਯਂ ਸ਼ਂਕਰਂ ਦੁਃਖਤਸ੍ਕਰਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਇਕ, ਅਦਵਿਤੀਯ, ਸ਼ੰਕਰ, ਦੁੱਖ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੁਤੀਰਿਤਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯੇਤ੍ਥਂ ਤਾਵਤੀਵ ਵਿਮੋਹਿਤੌ
ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਇਹ ਵਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭੁਲਾਵੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ।
ਕਥਂ ਪ੍ਰਮਥਨਾਥੋਸੌ ਰਮਮਾਣੋ ਨਿਰਂਤਰਮ੍
ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਪ੍ਰਮਥਾ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ,
ਵਿਟਂਕਵੇਸ਼ੋ ਜਟਿਲੋ ਵृषਗੋਵ੍ਯਾਲਭੂषਣਃ 4.1.31.
ਭਿਕਾਰੀ ਵਾਲਾ ਰੂਪ, ਜਟਾ ਵਾਲਾ, ਬਲਦ, ਗਾਂ ਤੇ ਸੱਪ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ?
ਤਦੁਦੀਰਿਤਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਪ੍ਰਣਵਾਤ੍ਮਾ ਸਨਾਤਨਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਓਂਕਾਰ ਹੈ,
ਪ੍ਰਣਵ ਉਵਾਚ ਕਦਾਚਿਦ੍ਰਮਤੇ ਰੁਦ੍ਰੋ ਲੀਲਾਰੂਪਧਰੋ ਹਰਃ
ਓਂਕਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕਦੇ-ਕਦੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਖੇਡ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ।
ਅਸੌ ਹਿ ਭਗਵਾਨੀਸ਼ਃ ਸ੍ਵਯਂਜ੍ਯੋਤਿਃ ਸਨਾਤਨਃ
ਉਹੀ ਭਗਵਾਨ, ਆਪ ਹੀ ਚਮਕਣ ਵਾਲਾ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤੇਪਿ ਤਦਾ ਮਖਮੂਰ੍ਤੇਰਜਸ੍ਯ ਹਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਯਜਨ ਰੂਪ ਤੋਂ,
ਪ੍ਰਾਦੁਰਾਸੀਤ੍ਤਤੋ ਜ੍ਯੋਤਿਰੁਭਯੋਰਂਤਰੇ ਮਹਤ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।