ਯਦਾ ਯਦੈਵ ਤਾਂ ਪृਚ੍ਛੇਦਯੇਗੁਣਨਿਧਿਃ ਸੁਤਃ
ਜਦੋਂ ਵੀ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਮਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ,
ਤਦਾ ਤਦੇਤਿ ਸਾ ਬ੍ਰੂਯਾਦਿਦਾਨੀਂ ਸ ਬਹਿਰ੍ਗਤਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਾਂ ਆਖਦੀ ਹੈ, 'ਉਹ ਹੁਣ ਬਾਹਰ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।'
ਅਧੀਤ੍ਯਾਧ੍ਯਯਨਾਰ੍ਥਂ ਸ ਦ੍ਵਿਤ੍ਰੈਰ੍ਮਿਤ੍ਰੈਃ ਸਮਂ ਯਯੌ
ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਉਹ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਚਲਿਆ ਗਿਆ।
ਨ ਤਤ੍ਕਰ੍ਮ ਚ ਤਦ੍ਵृਤ੍ਤਂ ਕਿਂਚਿਦ੍ਵੇਤ੍ਤਿ ਸ ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤਃ
ਉਹ ਦীক্ষਿਤ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਜਾਂ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
ਗृਹ੍ਯੋਕ੍ਤੇਨ ਵਿਧਾਨੇਨ ਪਾਣਿਗ੍ਰਾਹਮਕਾਰਯਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਘਰ ਦੇ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਹੱਥ ਫੜਨ ਦੀ ਰਸਮ ਅਦਾ ਕੀਤੀ।
ਸ਼ਾਸ੍ਤਿ ਸ੍ਨੇਹਾਰ੍ਦ੍ਰਹृਦਯਾ ਕ੍ਰੋਧਨਸ੍ਤੇ ਪਿਤੇਤ੍ਯਲਮ੍ 4.1.13.
ਮਾਂ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਦਿਲ ਰੱਖ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ: 'ਪੁੱਤਰ, ਗੁੱਸਾ ਛੱਡ ਦੇ।'
ਆਚ੍ਛਾਦਯਾਮਿ ਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪਿਤੁਰਗ੍ਰੇ ਕੁਚੇष੍ਟਿਤਮ੍
ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੇਰੀ ਉਲਟ-ਸਲਟ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦੀ ਹਾਂ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਧਨਂ ਪੁਤ੍ਰ ਸਦ੍ਵਿਦ੍ਯਾ ਸਾਧੁਸਂਗਮਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਧਨ ਸੱਚੀ ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਹੈ।
ਇਤਿ ਰੂਢਿਮਿਹ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਸ੍ਤਵ ਪੂਰ੍ਵਪਿਤਾਮਹਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਪੂਰਵਜ ਇੱਥੇ ਇੱਜ਼ਤ ਵਾਲੇ ਹੋਏ।
ਸਦ੍ਵਿਦ੍ਯਾ ਸੁਮਨੋ ਧੇਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਚਾਰਮਾਚਰ
ਸੱਚੀ ਵਿਦਿਆ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰ, ਮਨ ਸਾਫ਼ ਰੱਖ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਾਲਾ ਚਲਣ ਅਪਣਾ।
ਊਨਵਿਂਸ਼ਤਿਕੋऽਸਿ ਤ੍ਵਮੇषਾ षੋਡਸ਼ਵਾਰ੍षਿਕੀ
ਤੂੰ ਅਜੇ ਉੱਨੀ (19) ਸਾਲ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋ, ਤੇ ਉਹ ਸੋਲ੍ਹਾਂ (16) ਸਾਲ ਦੀ ਹੈ।
ਏਤਾਂ ਸਂਵृਣੁ ਸਦ੍ਵृਤ੍ਤਾਂ ਪਿਤृਭਕ੍ਤਿਯੁਤਾ ਭਵ
ਇਸ ਚੰਗੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕਰ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਭਕਤੀ ਰੱਖ।
ਤਤੋऽਪਤ੍ਰਪਸੇ ਕਿਂ ਨ ਤ੍ਯਜ ਦੁਰ੍ਵृਤ੍ਤਤਾਂ ਸ਼ਿਸ਼ੋ
ਤੂੰ ਸ਼ਰਮ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ? ਮਾੜਾ ਵਿਵਹਾਰ ਛੱਡ ਦੇ, ਪੁੱਤਰ।
ਤੇਭ੍ਯੋਪਿ ਨ ਬਿਭੇषਿ ਤ੍ਵਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧੋਸ੍ਯੁਭਯ ਵਂਸ਼ਤਃ
ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ; ਦੋਵੇਂ ਵੰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈਂ।
ਗृਹੇਪਿ ਸ਼ਿष੍ਯਾਨ੍ਪਸ਼੍ਯੈਤਾਨ੍ਪਿਤੁਸ੍ਤੇ ਵਿਨਯੋਚਿਤਾਨ੍
ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਜੋ ਸਲਾਹ-ਸੁਝਾਅ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਂ ਵਿਹਾਯ ਤੇ ਤਾਤੇ ਵृਤ੍ਤਿਲੋਪਂ ਕਰਿष੍ਯਤਿ 4.1.13.
ਜੇ ਤੂੰ ਭਰੋਸਾ ਛੱਡ ਦੇਵੇਂ, ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ੀ ਗੁਆ ਲਵੇਗਾ।
ਅਨਂਤਰਂ ਹਸਿष੍ਯਂਤਿ ਯੁਕ੍ਤਂ ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤਤਾਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ
ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਹ ਹੱਸਣਗੇ, ਕਹਿ ਕੇ: 'ਇਹੀ ਉਸ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਹੈ?'
ਮਾਤੁਸ਼੍ਚਰਿਤ੍ਰਂ ਤਨਯੋ ਧਤ੍ਤੇ ਦੁਰ੍ਭਾषਣੈਰਿਤਿ
ਪੁੱਤਰ ਮਾਂ ਦੇ ਚਲਣ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਬੋਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵਾਹਰਦਾ ਹੈ।
ਤਦਂਘ੍ਰਿਲੀਨਮਨਸੋ ਮਮ ਸਾਕ੍ਸ਼ੀ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੈ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਸਾਕਸ਼ੀ ਹੈ।
ਅਹੋ ਬਲੀਯਾਨ੍ਸਵਿਧਿਰ੍ਯੇਨ ਜਾਤਾ ਭਵਾਨਿਤਿ
ਕਿਸਮਤ ਕਿੰਨੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਜਨਮ ਲਿਆ!
ਨ ਤਤ੍ਯਾਜ ਚ ਤਦ੍ਧਰ੍ਮਂ ਦੁਰ੍ਬੋਧੋ ਵ੍ਯਸਨੀ ਯਤਃ
ਉਹ ਨੇ ਉਹ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ, ਭਾਵੇਂ ਦੁਖੀ ਸੀ ਤੇ ਸਮਝਣ ਵਿਚ ਔਖਾ ਸੀ।
ਸਪਾਰਦਾਰੈਰ੍ਵ੍ਯਸਨੈਰੇਭਿਃ ਕੋਤ੍ਰ ਨ ਖਂਡਿਤਃ
ਇੱਥੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਤੋਂ ਕੌਣ ਬਚਿਆ ਹੈ?
ਅਰ੍ਪਯੇਦ੍ਦ੍ਯੂਤਕਾਰਾਣਾਂ ਸਕੁਪ੍ਯਂ ਵਸਨਾਦਿਕਮ੍
ਉਹ ਜੂਆਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਭਾਂਡੇ ਆਦਿ, ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।
ਸ੍ਵਪਂਤ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਵੇਕਦਾऽऽਦਾਯ ਦੁਰੋਦਰਿਕਰੇऽਰ੍ਪਯਤ੍
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਉਹ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਿਛੋਨਾ ਲੈ ਕੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤੇਨ ਪਰਿਜ੍ਞਾਤਾ ਦੈਵਾਦ੍ਦ੍ਯੂਤਕृਤਃ ਕਰੇ ਪृष੍ਟਸ੍ਤੇਨਾਥ ਨਿਰ੍ਬਂਧਾਦਸਕृਤ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਕਿਮ੍
ਦীক্ষਿਤ ਨੇ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਜੂਆਰੀ ਦੀ ਕਰਤੂਤ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣ ਲਈ, ਤੇ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਇਹ ਕੀ ਹੈ?'
ਮਮਾਕ੍ਸ਼ਿਪਸਿ ਵਿਪ੍ਰੋਚ੍ਚੈਃ ਕਿਂ ਮਯਾ ਚੌਰ੍ਯ ਕਰ੍ਮਣਾ 4.1.13.
ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਕਿਉਂ ਲਗਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ? ਕੀ ਮੈਂ ਚੋਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ?
ਮਮ ਮਾਤੁਰ੍ਹਿ ਪੂਰ੍ਵੇ ਦ੍ਯੁਰ੍ਜਿਤ੍ਵਾਨੀਤੋ ਹਿ ਸ਼ਾਟਕਃ
ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਵਲੋਂ ਲਿਆਇਆ ਸ਼ਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਨ੍ਯੇषਾਂ ਦ੍ਯੂਤਕਰ੍ਤृਣਾਂ ਭੂਰਿ ਤੇਨਾਰ੍ਪਿਤਂ ਵਸੁ
ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਜੂਆਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਧਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਭਾਜਨਾਨਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਕਾਂਸ੍ਯ ਤਾਮ੍ਰਮਯਾਨਿ ਚ
ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਂਡੇ, ਕਾਂਸੇ ਤੇ ਤਾਮੇ ਦੇ ਵੀ।
ਨ ਤੇਨ ਸਦृਸ਼ਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦਾਕ੍ਸ਼ਿਕੋ ਭੂਮਿਮਂਡਲੇ
ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਜੂਆ ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ ਉਸ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।