ਦਿਗਂਗਨਾਃ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਂਤਿ ਯਤ੍ਪ੍ਰਯਾਗਾਨਿਲਾਨਪਿ
ਦਿਸਾ ਦੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਹਵਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਾਦਿਯਾਗਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਯਾਗਸ੍ਯ ਰਜਃ ਪੁਨਃ
ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਧੂੜ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਯਾਗਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਜ੍ਜਾਗਤਾਨਿ ਪਾਪਾਨਿ ਬਹੁਜਨ੍ਮਾਰ੍ਜਿਤਾਨ੍ਯਪਿ 4.1.7.
ਜੋ ਪਾਪ ਹੱਡੀ ਤੱਕ ਵੱਸ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਵਿਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ,
ਧਰ੍ਮਤੀਰ੍ਥਮਿਦਂ ਸਮ੍ਯਗਰ੍ਥਤੀਰ੍ਥਮਿਦਂ ਪਰਮ੍
ਇਹ ਧਰਮ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਰਥ ਦਾ ਤੀਰਥ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਦਿ ਪਾਪਾਨਿ ਤਾਵਦ੍ਗਰ੍ਜਂਤਿ ਦੇਹਿषੁ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਕਤਲ ਵਰਗੇ ਪਾਪ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗੂੰਜਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤਦ੍ਵਿष੍ਣੋਃ ਪਰਮਂ ਪਦਂ ਸਦਾ ਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਸੂਰਯਃ
ਸੰਤ ਜਣ ਸਦਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਉੱਚਾ ਠਿਕਾਣਾ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਰਜੋ ਰੂਪਾ ਤਮੋਰੂਪਾ ਕਲਿਂਦਜਾ
ਸਰਸਵਤੀ ਰਜਸ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਲਿ ਅਸ਼ੁਧਤਾ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਹੋਈ ਹਨ ਤੇ ਅੰਧਕਾਰ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਦੀ ਹੈ।
ਇਯਂ ਵੇਣੀਹਿ ਨਿਃਸ਼੍ਰੇਣੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਵਰ੍ਤ੍ਮਯਾਸ੍ਯਤਃ
ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੋਟੀ ਵਾਲੀ ਪੌੜੀ ਹੈ ਜੋ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਾਸ਼ੀਤਿ ਕਾਚਿਦਬਲਾ ਭੁਵਨੇषੁ ਰੂਢਾ ਲੋਲਾਰ੍ਕ ਕੇਸ਼ਵਵਿਲੋਲਵਿਲੋਚਨਾ
ਇਕ ਅਜੋਕੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੇਲਦੇ ਸੂਰਜ ਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਗਸ੍ਤਿਰੁਵਾਚ ਤੀਰ੍ਥਰਾਜਪ੍ਰਯਾਗਸ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥੈਃ ਸਂਸੇਵਿਤਸ੍ਯ ਚ
ਅਗਸਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪ੍ਰਯਾਗ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪਾਪਿਨਾਂ ਯਾਨਿ ਪਾਪਾਨਿ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਾਲਿਤਾਨ੍ਯਹੋ
ਪਾਪੀਆਂ ਦੇ ਪਾਪ ਇੱਥੇ ਜਬਰਦਸਤੀ ਧੋਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਵਾਹ!
ਪ੍ਰਯਾਗਸ੍ਯ ਗੁਣਾਨ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਵਸ਼ਰ੍ਮਾ ਦ੍ਵਿਜਃ ਸੁਧੀਃ
ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੇ ਗੁਣ ਜਾਣ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਸ਼ਰਮਾ, ਇੱਕ ਬੁਧੀਮਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ,
ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਏਵ ਸਂਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸ ਦੇਹਲਿਵਿਨਾਯਕਮ੍ 4.1.7.
ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਥੜੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਨਿਵੇਦ੍ਯਮੋਦਕਾਨ੍ਪਂਚ ਵਂਚਯਂਤਂ ਨਿਜਂ ਜਨਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਪੰਜ ਮਿੱਠੇ ਲੱਡੂ ਚੜ੍ਹਾਏ, ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਠੱਗ ਕੇ।
ਆਗਤ੍ਯ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਣਿਕਰ੍ਣਿਕਾਯਾਮੁਦਗ੍ਵਹਾਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਤਰਂਗਿਣੀਂ ਸਃ
ਮਣਿਕਰਨਿਕਾ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਡਗਵਾਹਾ ਨਦੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸਚੈਲਮਾਪ੍ਲੁਤ੍ਯ ਜਲੇऽਮਲੇऽਮਲੇऽਵਿਲਂਬਮਾਲਂਬਿਤ ਸ਼ੁਦ੍ਧਬੁਦ੍ਧਿਃ
ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਉਹ ਸੁੱਚੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਠਹਿਰ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਵਿਧਾਯ ਚ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸ ਹਿ ਪਂਚਤੀਰ੍ਥਿਕਾਂ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ਮਾਰਾਧ੍ਯ ਤਤੋ ਯਥਾਸ੍ਵਮ੍
ਪੰਜ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਕਰ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ ਦਾ ਪੂਜਨ ਕਰ ਕੇ, ਫਿਰ ਜਿਵੇਂ ਠੀਕ ਸੀ।
ਨ ਸ੍ਵਃ ਪੁਰੀ ਸਾ ਤ੍ਵਨਯਾ ਪੁਰਾਸਮਂ ਸਮਂਜਸਾਪਿ ਪ੍ਰਤਿਸਾਮ੍ਯਮਾਵਹੇਤ
ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸਵਰਗ ਨਹੀਂ, ਜੇ ਹੋ ਵੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੀ।
ਪਯੋਪਿ ਯਤ੍ਰਤ੍ਯਮਚਿਂਤ੍ਯਵੈਭਵਂ ਦਿਵਿਸ੍ਥਿਤਾ ਸਾਧੁਸੁਧਾਪ੍ਯਤੋਮੁਧਾ
ਜਿਥੇ ਪਾਣੀ ਅਣਗਣਤ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਵਸਦੇ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਵਡਿਆਈ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨਾਮਯਾਸ਼੍ਚਿਂਤਨਯਾ ਨ ਯੇਸ਼ਿਤੁਰ੍ਜਨਾਮਨਾਗ੍ਯਤ੍ਰ ਵਿਨਾ ਪਿਨਾਕਿਨਾ
ਇੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਰੋਗ ਜਾਂ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਨਾਕੀ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਹੀਂ।
ਨ ਵਰ੍ਣ੍ਯਤੇ ਕੈਃ ਕਿਲ ਕਾਸ਼ਿਕੇਯਂ ਜਂਤੋਃ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਯਾਤ੍ਰ ਯਤੋਂਤਕਾਲੇ
ਇਹ ਕਾਸ਼ੀ ਕਿਸੇ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਜੇ ਕੋਈ ਇੱਥੇ ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਵੇ।
ਸਂਸਾਰਿਚਿਂਤਾਮਣਿਰਤ੍ਰ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤਂ ਤਾਰਕਂ ਸਜ੍ਜਨਕਰ੍ਣਿਕਾਯਾਮ੍
ਇੱਥੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰਤਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਤਾਰਕ ਮੰਤ੍ਰ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮਣਿਕਰਨਿਕਾ ਵਿਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਮੁਕ੍ਤਿਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀ ਮਹਾਪੀਠ ਮਣਿਸ੍ਤਚ੍ਚਰਣਾਬ੍ਜਯੋਃ 4.1.7.
ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਮਹਾਨ ਥਾਂ ਦਾ ਮਣਕਾ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਜਰਾਯੁਜਾਂਡਜੋਦ੍ਭਿਜ੍ਜਾਃ ਸ੍ਵੇਦਜਾਹ੍ਯਤ੍ਰ ਵਾਸਿਨਃ
ਇੱਥੇ ਗਰਭ, ਅੰਡਾ, ਪਸੀਨੇ ਤੇ ਅੰਕੁਰ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਮਮ ਜਨ੍ਮ ਵृਥਾਜਾਤਂ ਦੁਰ੍ਵृਤ੍ਤਸ੍ਯ ਜਡਾਤ੍ਮਨਃ
ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਮੰਦੀ ਤੇ ਮੇਰੇ ਕਰਮ ਵੀ ਮੰਦੇ ਹਨ।
ਪੁਨਃਪੁਨਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਤਿਥੀਕृਤ੍ਯਨੇਤ੍ਰਯੋਃ
ਮੈਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਮਹਿਮਾਨ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।
ਸਪ੍ਤਾਨਾਂ ਚ ਪੁਰੀਣਾਂ ਹਿ ਧੁਰੀ ਣਾਮਵਯਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਮੈਂ ਸੱਤ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।
ਤਥਾਪਿ ਨ ਚਤਸ੍ਰੋਨ੍ਯਾ ਮਯਾ ਦृਗ੍ਗੋਚਰੀਕृਤਾਃ
ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਂ ਚਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਆਪਣੀ ਨਿਗਾਹ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲਿਆ।
ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰਤਿਦਿਨਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨੂਨਂ ਸਵਤ੍ਸਰਮ੍
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕਰੇ,
ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਮਾਣੈਃ ਪ੍ਰਵਣੋ ਨਿਰਗਾਤ੍ਸ ਤਥਾਪ੍ਯਹੋ
ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਕੇ ਵੀ, ਉਹ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ—ਹਾਏ!